Jasandy ıntellekt qyzmetin retteıtin zań qabyldandy

Kún tártibindegi alǵashqy úsh zań jobasy bir-birimen baılanysty bolǵandyqtan Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy Snejanna Imasheva atalǵan zań jobalarynyń basyn qosyp, qorytyndysyn ázirleý jóninde ortaq baıandama jasady. Baıandamashynyń aıtýynsha, bul zań jobalary Parlamenttiń qos palatasy depýtattarynyń bastamashylyǵymen ázirlengen.

– Zań jobalarymen Azamat­tyq-prosestik, Ákimshilik-pro­sestik, Qylmystyq-pro­ses­tik jáne Ákimshilik quqyq­buzý­­shy­­lyq kodeksterge túzetýler engizý kózdelgen. Kodekster boıyn­sha túzetýlerge sáıkes, Konstı­týsııa­lyq sot óz sheshimderine aıqyndaǵan túsindirmeler isti sheshý úshin mańyzdy bolsa, jańadan ashylǵan mán-jaı retinde sot sheshimderin qaıta qaraýǵa negiz bolady, – dedi S.Imasheva.

Sondaı-aq Májilis Qylmys­tyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrý (jylystatý) jáne terro­rızmdi qarjylandyrý táýe­kel­derin baǵalaý halyqara­lyq ortalyǵyn qurý týraly ke­lisimdi ratıfıkasııalady. Bul baǵyttaǵy zań jobasyn Qarjylyq monıtorıng agent­tigi tóraǵasynyń orynbasary Jeńis Elemesov tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, atalǵan keli­simge Memleket basshylary 2023 jyldyń qazan aıynda qol qoıǵan.

Sondaı-aq Qazaqstan men Marokko qylmyskerlerdi ustap berý­ge kelisti. Jalpy otyrysta Májilis ótken jyly 12 jeltoq­san­da Rabat qalasynda qol qoıylǵan Qazaqstan Respýblıkasy men Marokko Koroldigi arasyndaǵy ustap berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Zań jobasyn tanystyryp, baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Ǵalymjan Qoıgeldıevtiń aıtýynsha, qujatqa sáıkes, taraptar qylmystyq jaýapkershilikke tartý nemese sot úkimin oryndaý úshin óz aýmaqtarynda ornalasqan adamdardy bir-birine ustap berýge mindetti bolady.

Budan bólek, Májilis Qazaq­stan Respýblıkasy men Marokko Koroldigi arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Iаǵnı qos tarap endigi jerde bas bostandyǵynan aıyrýǵa sottalǵan adamdardy óz elinde jazasyn odan ári óteý úshin bir-birine berýge mindetti bolady.

Parlamenttiń tómengi palatasy jalpy otyrysta «Jasan­dy ıntel­­lekt týraly» jáne onymen baı­­lanysty ilespe taǵy zańdy ekin­­shi oqylymda qabyldady. Zań joba­­laryn negizgi baıandamada ta­­nys­­tyrǵan Ekonomıkalyq re­­for­­ma jáne óńirlik damý ko­mı­­­teti­­niń hatshysy Ekaterına Smyshlıaeva zań jobalaryn Mem­le­ket basshysynyń tapsyrmasy boıyn­­sha Májilis depýtattary ázir­­legenine toqtaldy. Zań arqy­ly alǵash ret jasandy ıntellekt, model, júıe, derekter kitap­hana­sy, sın­tetıkalyq nátıje syndy jańa quqyqtyq uǵymdar ornyq­tyrylyp otyr.

Bul zań jobalary Qazaqstanda jasandy ıntel­lektini damytýǵa quqyqtyq negiz qalaıdy. Jobalar azamattar­dyń qaýipsizdigine, derekterdi qorǵaýǵa jáne ınnovasııalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan.

– Zań jobasynda jasandy ıntellektini paıdalanýdyń negizgi etıkalyq qaǵıdattary bekitilgen. Olardyń ishinde adam quqyqtarynyń basymdyǵy, jumystyń qaýipsizdigi men ashyqtyǵy bar. Jasandy ıntellekt quqyqtyq qatynastardyń sýbektisi retinde tanylmaıdy. Adam barlyq sheshimge jaýapty bolyp qala beredi. Jasandy ıntellektini ázirleý jáne engizý úshin Ulttyq platforma qurylady. Ol derekter kitaphanalaryna, jasandy ıntellekt ónimderin ázirleý jáne paıdalaný ortasyna qol jetkizýdi qamtamasyz etedi. Zań jobasy ázirleýshilerdiń esepteý ınfraqurylymyna, onyń ishinde sýperkompıýterlerge qol jetkizý tártibin anyqtaıdy, – dedi E.Smyshlıaeva.

Depýtattar zań jobalaryn qabyldaǵan soń Májilis spıkeri Erlan Qoshanov sóz sóılep, elimiz álemde alǵashqylardyń biri bolyp JI-di damytýǵa dem beretin zańdy qabyldaǵanyn atap ótti. Osy zańdy ázirleý barysynda sıfr­landyrý salasyndaǵy ozyq álemdik tájirıbeler men táýe­kelderdiń bári eskerilgenin aıtty.

– Biz elimiz úshin óte mańyz­dy zańdy qabyldadyq. Mem­leket basshysy taıaýdaǵy Joldaýyn­da aldymyzǵa úsh jyl ishinde Qazaqstandy jappaı sıfr­lyq elge aınaldyrý jóninde aýqymdy mindet qoıdy. Bul progressıvti ıdeıany Prezıdent búgin álemniń eń basty minberi – Birik­ken Ulttar Uıymynyń tórinen de jarııalady. Qasym-Jomart Toqaev: «Qazaqstan jasan­dy ıntellektini tehnolo­gııalyq jetistik dep qana emes, adamzat progresine qozǵaý salatyn zor tabys retinde qarasty­rady», dep atap ótti. Bul jahandyq úrdis ekenin kórip otyrmyz. Prezıdent atap ótkendeı, jappaı sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellektini keńinen qoldaný elimizdiń ulttyq basymdyǵyna aınaldy, – dedi Májilis tóraǵasy.

E.Qoshanovtyń aıtýynsha, qabyldanǵan «Jasandy ıntellekt týraly» zań – osy bastamany iske asyrý jolyndaǵy irgeli qadam. Ol elimizdiń sıfrlyq damýyn jańa deńgeıge shyǵarýǵa jol ashpaq.

Sondaı-aq Májilis «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mádenıet jáne bilim berý máseleleri bo­ıyn­sha ózgerister men tolyq­tyrý­lar engizý týraly» zańdy ekinshi oqylymda qabyldady.

Zań boıynsha halyqaralyq ǵylymı joba baıqaýlarynda júldeli oryndarǵa ıe bolǵan oqý­shy­larǵa bir rettik tólemaqy beri­ledi. Olardy daıyndaǵan peda­gogterge de qarjylaı ótemaqy qarastyrylǵan. Sondaı-aq múge­dek balany tárbıelep otyrǵan nemese I toptaǵy múgedek adamdy baǵyp otyrǵan joǵary oqý oryndarynyń túlekterin oqýǵa arnalǵan memlekettik grantty mindetti túrde óteýden bosatý usynylady. Sheteldik joǵary oqý oryndarynda rezıdentýra, magıstratýra, aspırantýra jáne doktorantýrada oqyǵandarǵa ótelim merzimin keıinge qaldyrý múmkindigi beriledi. Memleket mektepter men balabaqshalar­da sanıtarlyq-epıdemıologııalyq ba­qylaýdy kúsheıtedi.

Jalpy otyrys barysynda depýtattar tıisti memlekettik organ­darǵa baǵyttaǵan depýtat­tyq saýal­daryn joldady.