Azamattyq paryzǵa adaldyq tanytaıyq

Elimizdiń shyǵarmashyl jáne eńbek ujymdary barsha qazaqstandyqtardy prezıdenttik saılaýǵa qatysýǵa shaqyrady Jergilikti joldarǵa – basym nazar     Memlekettiń daǵdarysqa qarsy saıasatyn talqylaý Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Májilis depýtattary Serikbaı Nurǵısaev pen Sáken Jylqaıdarovtyń qatysýymen ótti. Depýtattar buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń aldynda ústimizdegi jyl bıýdjeti shyǵystaryn ońtaılandyrý jáne avtojoldardy damytý barysyn sóz etti. Aldymen sóz alǵan Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Sáken Jylqaıdarov úshjyldyq respýblıkalyq bıýdjetke túzetý engizilgen boljamda 2015-2017 jyldary bazalyq ssenarıı kezinde munaı baǵasynyń barreli 80 AQSh dollarynan 50 AQSh dollaryna deıin tómendeýi boljanǵandyǵyn alǵa tartty. Depýtat bul oraıda Ulttyq qorǵa munaı sektory uıym­darynan túsetin túsimderdiń 2015 jylǵa arnalǵan naqtylanǵan bol­jamy 80,5 mln. tonna munaı óndi­rý kólemin, munaıdyń álemdik baǵasy 50 doll/barreldi jáne teńgeniń AQSh dollaryna baǵamy 185 teńgeni negizge ala otyryp, 1 801,5 mlrd. teńgeni quraıtyndyǵyn atady. Sonymen, ishki jalpy ónimniń ósimi 2015 jyly – 1,5 %, 2016 jyly – 2,3 % jáne 2017 jyly 3,4% deńgeıinde baǵalanǵan. Al ınflıa­sııa deńgeıin burynǵydaı 6-8% dálizinde saqtaý josparlanyp otyr eken. Sondaı-aq, depýtat 2015 jyly respýblıkalyq bıýdjet túsimderi 5 988,0 mlrd. teńge kóleminde nemese bekitilgen bıýdjetpen (6 858 mlrd. teńge) salystyrǵanda 870,0 mlrd. teńgege azaıtyla otyryp aıqyndalǵanyn qaperge saldy. Shyǵystardy ońtaılandyrýdyń negizgi baǵyttaryn sanamalap ótken S.Jylqaıdarov Memleket basshy­synyń aǵymdaǵy jylǵy 11 aqpan­da Úkimettiń keńeıtilgen otyrysyn­da bergen tapsyrmalaryna sáıkes «Nurly Jol» memlekettik baǵdar­la­masynyń daǵdarysqa qarsy jańa sharalaryn iske asyrý úshin Ulttyq qordan nysanaly transfertter ulǵaıtylǵandyǵyna nazar aýdardy. Depýtat bul oraıda memlekettiń budan buryn alǵan barlyq áleý­mettik mindettemelerin oryndaý maqsatynda bıýdjet tapshy­ly­ǵynyń kólemi de 259,4 mlrd. teńgege ulǵa­ı­tylǵandyǵyn, ol 1 256,5 mlrd. teńgeni nemese ishki jal­py ónimge shaqqanda 3 paıyz­dy quraıtyndyǵyn alǵa tartty. S.Jylqaıdarov jaqynda ót­ken «Nur Otan» partııasynyń XVI sezinde Memleket basshysy N.Na­zarbaev bes halyqtyq reformany atap ketkendigine, olar memlekettiligimizdi nyǵaıtyp, elimizdiń memlekettik basqarýy men ekonomıkalyq damýyn jańa, sapaly deńgeıge shyǵararyn da aýyzǵa aldy. «Biz Elbasymyzdyń senimdi turaqtylyqqa jáne memleketimizdiń damýyna alyp keletin barlyq ıdeıalaryn júzege asyrý boıynsha bar kúsh-jigerimizdi salýǵa tıispiz», dedi ol óz sózinde. Budan keıin sóz alǵan Ekono­mıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi Serikbaı Nurǵısaev «Nurly Jol» baǵdar­lamasyna bıýdjetten 2,4 trıllıon teńge bólingendigin, óńirlerdegi kezdesýlerde halyqtyń osy baǵdar­lamanyń oryndalýynan úmitti ekendigin alǵa tartty. 1956 jyly AQSh-ta bastalǵan Uly depressııa kezinde osyndaı baǵdarlama qabyldanǵanyn aıtqan depýtat, sol kezdiń ózinde 6 myń shaqyrym jol salynǵanyna nazar aýdardy. Sol joldarǵa qoıylatyn eń basty talap eldiń batysy men shyǵysyna nemese soltústigi men ońtústigine jetkizetin joldarda jyldamdyqty saǵatyna 120 kılometrge deıin jetkize alý bolǵan eken. Basynda jol salýǵa ketýi tıis shyǵyn 27 mıllıard dollar dep josparlansa, artynan onyń mólsheri 129 mıllıardqa deıin jetipti. Alaıda, odan túsken paıda 20 ese bolǵandyǵyn S.Nurǵısaev erekshe atady. Depýtattyń málimetine qara­ǵanda, búgingi tańda AQSh-ta jalpy joldardyń uzyndyǵy 6 mıllıon 600 myń shaqyrymǵa jetipti. Jáne de bul joldar joǵary deńgeıde jumys istep jatyr. Al Qazaqstan «Nurly Jol» baǵdarlamasy boıynsha 7,5 myń shaqyrym joldy rettep alýdy kózdep otyr, biraq jergilikti joldardyń jaǵdaıy qalaı bolary týraly alandaýshylyq ta joq emes, degen Serikbaı О́rikbaıulynyń sózi áserli shyqty. Depýtat osy máse­leniń sheshimi bolýy úshin Pre­mer-Mınıstrdiń atyna saýal da joldapty. Mysaly, elimizdegi respýblıkalyq joldardyń uzyn­dyǵy 23 myń shaqyrym bolsa, jer­gilikti joldar 86 myń shaqyrymǵa jetedi eken. Jyl saıyn 2,5 myń kılometr joldy kúrdeli jáne ózge de jóndeýden ótkizgenniń ózinde elimiz joldaryn retke keltirý úshin de kóptegen jyldar kerektigin (bas jaǵy jóndelip bitkenshe, sońǵy jaǵy qaıta buzylyp úlgeredi) jetkizgen depýtat, buǵan jeke sektordy da tartý jaıyn óz saýalynda keltirgendigi belgili boldy. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».

Jastyq jiger

Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynda Qazaqstan stýdentteri Alıansynyń jastar forýmy ótti. Jastar eldiń biriktirýshi kúshi, eshqashan sarqylmaıtyn qýat kózi HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan memleketiniń myzǵymas ıdeıalarynyń tuǵyry. Forýmǵa qatysýshylar jas­tar­dyń patrıottyq belsendi­liginiń joǵarylaýy, Otanǵa, elge, jerge degen súıispenshiliginiń nyǵaıýy Qazaqstannyń alǵa qaraı qaryshtap damýynyń alǵysharty bolyp tabylatynyn aıtty. Forýmda belsendi jastar sóz aldy. Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ıns­tıtýty qazaq jáne orys fılologııasy fakýlteti jastar isi jónindegi komıtetiniń tóraıymy Ásel Ǵazez jastar úshin jańa memlekettik baǵdarlamalardyń mańyzy zor ekenin eske saldy. Jastardy «Dıplommen – aýyl­ǵa!» baǵdarlamasyna qaty­sýǵa shaqyrdy. О́zi de bilim or­dasyn bitirgen soń aýylǵa baratyndyǵyn málimdedi. Minberge Qazaqstan halqy Qostanaı memlekettik pedagogıka ınstıtýty stýdentter assambleıasynyń tóraǵasy Dámer Batyrǵojın kóterildi. – Ár eldiń óz tarıhy, dás­túri bar. Bizdiń elimizde ult­tar dos­tyǵynyń keremet úlgisi – Qazaqstan halqy Assambleıasy ómir súrip keledi. Onyń quryl­ǵanyna 20 jyl boldy. Bizdiń ákelerimiz kóptegen qıyndyq­ty birge kórdi, birge jeńdi. Biz, jastar, ákeler dástúrin jal­ǵastyrýymyz kerek. Ju­dyryqtaı jumylǵan birlik, kelisim, turaqtylyq qana tastúıin bolashaǵymyzdyń kepili! – dedi. Ol «Biz elimizdiń patrıotymyz!» dep daýystaǵan jastar elimizdegi basty saıası oqıǵa – saılaýǵa bir kisideı baratyndyǵyn málimdedi. Munan keıin oblys orta­ly­ǵyndaǵy Z.Aldamjar atyndaǵy áleýmettik-tehnıkalyq ýnıversıtet stýdentteri de bilim ordasy aldynda flesh-mob túzdi. Qoldaryna kók Týymyzdyń belgisindeı jalaýsha ustaǵan jastar «Alǵa, Qazaqstan!» dep daýystady. Flesh-mobtyń erek­sheligi, oǵan qatysqan stýdent­terdiń barlyǵy derlik saılaýǵa bıyl birinshi ret qatysqaly otyr. – Memleket basshysyn saılaý – eldiń bolashaǵy úshin ár­kimdi tolǵandyratyn saıası naýqan. Al eldiń birligin, ekonomıkanyń yrǵaqty damýyn, áleýmettik baqýat tirligimizdi kim qalamaıdy deısiz? Qazir álemde bolyp jatqan keleńsiz kórinisterdi kórip otyrǵan úlken de, kishi de eldiń tilegin tileıdi. Sondyqtan 26 sáýir kúni ótetin prezıdenttik saılaýǵa biz alǵash ret qatysatynymyzdy qýa­nyshpen aıta otyryp, bar­lyq qazaqstandyqtardy saılaý­ǵa belsendilikpen kelýge shaqy­ramyz, – dedi ýnıversıtettiń qu­qyqtaný fakýltetiniń 2-kýrs stýdenti Aıdana Jaqaeva. Flesh-mobta mýzyka yrǵa­ǵymen bı qımyldaryn jasaı turyp, jastar saılaýǵa kele­tin­dik­terin bildirdi. Olar Prezı­denttik saılaýdyń óte mańyz­dy saıası naýqan ekenine jurtshy­lyqtyń nazaryn osylaı aýdardy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan». QOSTANAI.

Stýdentter saılaýda belsendilik tanytady

Aldaǵy saılaýǵa qatysty ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń ekonomıka jáne bıznes joǵary mektebiniń májilis zalynda «Prezıdent saılaýy jahandyq syn-qaterlerge berilgen tıimdi jaýap retinde» atty dóńgelek ústel ótti. Jıynǵa ýnıversıtet basshylyǵy, saıasatkerler kongresiniń músheleri, ákimshilik quqyq kafedrasynyń professorlary qatysty. Qazaqstan halqy Assam­b­leıasynyń Keńesinde usynylǵan kezekten tys Prezıdent saı­laýy búginginiń basty jańalyǵyna aı­nalǵany ras. О́ıtkeni, prezıdent qyzmeti – jarııa qyzmet, úl­ken jaýapkershilikti talap etedi. Bir ulttyń taǵdyry, ıakı bola­shaǵy basshynyń sol elge jasa­ǵan qyzmetinen, ıgilikti isinen kórineri haq. Osy oraıda, zań ǵylymdarynyń doktory, «Quqyqtyq tárbıe» ortalyǵynyń dırektory Aryqbaı Aǵybaev: «Búginginiń kún tártibinde turǵan birinshi másele «til» máselesi. Prezıdent úlken laýazymdy tulǵa bolǵandyqtan, odan memlekettik tildi talap etemiz. Al Parlament depýtattary men ákimderden muny nege talap etpeımiz? Memlekettik qyzmettegi adam memlekettik tildi jetik biletin bolsa, ulttyń bolashaǵy zor, keleshegi kemel bolady. Ortalyq saılaý komıssııasy saılaýdyń qalaı jáne qaı kúni ótetin merzimin tizbektep jarııalady. Konstıtýsııamyzda Prezıdent bolýǵa árkimniń ózin usynýǵa deıin quqyǵy bar ekendigi aıtylady. Endeshe, halqymyzdyń órkendep ósý jolynda aıanbaı ter tógetin abzal jannyń saıasatyn qoldaıyq, daýys bereıik», dedi. Al fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, dintaný jáne mádenıettaný kafedrasynyń professory Tursyn Hafızuly «Saılaý negizinen batys órkenıetine tán. Olardyń túsinigindegi demokratııamen jáne saıası tańdaýmen biz shara júrgizýimiz kerek. Shyn máninde, saılaýdyń da maqsaty óz halqyna, óz adamdaryna erkin tańdaý jaǵdaıyn týǵyzyp, adamdyq yntymaqtastyqty arttyrý kózi bolyp tabylady. Bizdiń eldegi saılaýdyń keńeıtilgen tártibi osylaı qalyptasqan», dep óz pikirin ortaǵa saldy. Jastardyń atynan sóz sóılegen QazUÝ-dyń Jastar uıymdary komıtetiniń jetekshisi Nurlan Ábdiqadyrov QazUÝ jastary kezekten tys prezıdenttik saılaýdy tolyǵymen qoldaıdy, deı kele ýnıversıtettiń stýdentteri bir kisideı saılaýǵa qatysyp, ózindik úlesin qosýǵa nıetti ekendigin jetkizdi. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.

 Ulttyq ıadrolyq ortalyqtaǵy jıyn

Elimizdiń ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń ujymy aldaǵy kezekten tys prezıdenttik saılaýǵa bir kisideı qatysatyndyqtaryn jetkizdi. Jalpy, Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy ujymynyń saıası belsendiligi joǵary. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev aǵymdaǵy jyldyń 27 aqpanynda prezıdenttik saılaýdy ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoıǵanda da kýrchatovtyq ǵalymdar atalǵan sheshimdi ózderiniń qyzý qoldaıtyndyqtaryn bildirgen edi. Bul jolǵy jıynǵa kásiporynnyń 200-den astam qyzmetkeri qatysty. Ulttyq ıadrolyq ortalyqtyń bas dırektorynyń mindetin atqarýshy Sergeı Berezın, Kýrchatov qalalyq aýmaqtyq komıssııasynyń tóraǵasy Samat Smaǵulov, «Nur Otan» partııasy Kýrchatov qalasy fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Lıýbov Kıseleva, Ekologııa jáne radıasııalyq qaýipsizdik ınstıtýtynyń ǵylymı hatshysy Núrııa Qadyrova sezd qorytyndylary men Elbasy tapsyrmalaryn júzege asyrý jáne saılaýdyń ádil ári ashyq ótýine atsalysý qajettigi jóninde áńgimeledi. Jıynda alǵashqy kezekte elektoraldyq naýqan kezeńderi talqylanyp, ýchaskelik jáne aýmaqtyq saılaý komıssııalary týraly máseleler qaraldy. Kýrchatov qalasy boıynsha 1 aýmaqtyq jáne 4 ýchaskelik saılaý komıssııasy jumys isteıdi. Onda kezekten tys saılaýǵa daıyndyq jumystary bastalyp ta ketti. Saılaý ýchaskeleriniń shekaralary anyqtalyp, qaladaǵy daýys berýshilerdi habardar etý úshin merzimdi baspasózge jarııalandy. Kezdesýge qatysýshylar komıssııanyń jumys kestesi, bekitilgen talon boıynsha jáne úıde daýys berý múmkindikterin surady. Sondaı-aq, Ulttyq ıadrolyq ortalyq qyzmetkerleri barsha otandastarymyzdy aldaǵy 26 sáýir kúnine taǵaıyndalǵan kezekten tys prezıdenttik saılaýǵa bir kisideı qatysýǵa shaqyrdy. «Qazaqstannyń osynaý tarıhı mańyzdy kezeńinde elimizdiń ár azamaty kezekten tys ótkiziletin prezıdenttik saılaýǵa daýys berýge qatysýy tıis», delingen eńbek ujymy qabyldaǵan úndeýde. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy, Kýrchatov qalasy.

 Taǵdyr ortaq, múmkindikterimiz teń

Sársenbi kúni Almatyda Úkimettik emes uıymdar kósh­bas­shylarynyń kezdesýi bolyp ótti. Jalpyqalalyq konferensııa bary­synda Elbasynyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» Jol­daýynyń júzege asyrylýynda azamattyq sektor ne atqaryp otyr degen saýal tóńireginde áńgime órbip, alda kele jatqan Prezıdent saılaýyna qatysty ustanymdar ortaǵa salyndy. Konferensııada «Shyraq» QQ tóraıymy Lázzat Qaltaeva, «Na­mys» QQ tóraǵasy Qaırat Iman­alıev, Almaty qalalyq múge­dekter qoǵamy basqarmasynyń tóraǵa­sy Álı Amanbaev pen ózge de ardagerler, qoǵamdyq jáne Úki­mettik emes uıymdardyń ókilderi sóz alyp, kózqarastaryn bildirdi. Sol sııaqty «Halyqaralyq qu­qyq qorǵaý ortalyǵy» QQ tóraǵasy Jandilda Jaqypov: – Bizder, ÚEU kóshbasshylary konferensııasy, qazirgi taǵdyr­sheshti tarıhı kezeńniń mańyzdy­lyǵyn túsine otyryp, barlyq qazaqstandyqtardy 2015 jyldyń 26 sáýirinde ótetin Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti saı­laý­y­na daýys berýge shaqy­ra­myz. Búgingi Qazaqstan – teń qu­qyqty, birdeı múmkindikterdi, kon­fessııaaralyq jáne etnosaralyq kelisimdi, qoǵamdyq úderister men ekonomıkany jańǵyrtý jolyn tańdaǵan el. Bizder kezekten tys saılaý ótkizý sheshimin qazirgi alasapyran, aýmaly-tókpeli kezeńderde syrtqy qaýipten saqtanýdyń birden-bir joly retinde qarastyryp, túsinistikpen qabyldaımyz. Bizdiń árqaısymyz dinı senimimizge, ultymyzǵa qaramastan, eshqandaı alalaýsyz jaqsy bilim alýǵa, medısınalyq qamqorlyqqa, mansap qýýǵa, tulǵa retinde qalyptasýǵa quqylymyz. Azamattyq qoǵam da joǵary maqsattar, baqýattylyq pen eldiń kórkeıýi jolynda jumyla alady, – dedi. Mańyzdy májiliste ÚEU je­tek­shileri kezekten tys Prezıdent saılaýyn qoldaıtyndyqtaryn bildirip, óz pikirlerin dáıektedi. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.