1990 jyly 25 qazanda Qazaqstannyń Egemendigi týraly deklarasııa qabyldandy, bıyl oǵan 35 jyl. Aqjoltaı qujat – elimizdiń Táýelsizdik alýyna jol ashty. Halqymyz egemendikke bastaıtyn joldy uzaq jyldar boıy júrip ótti. Zııalylar ult sanasyn saqtaý úshin qoldarynan kelgenniń bárin jasady. Bostandyqqa umtylys Jeltoqsan oqıǵasynda aıqyn kórindi. Deklarasııa – halqymyzdyń uzaq jylǵy kúresiniń nátıjesi. Bul – qazaqtyń san ǵasyrlyq memlekettilik dástúri jańǵyryp, azattyq úshin kúresken babalar armany aqıqatqa aınalǵan kún, sol sebepti baǵa jetpes qubylys ispetti, dep jazady Egemen.kz.
1990-ynshy jyldar – qur arman kezeńi emes edi, bul – qýanyshty kúnniń jaqyndaǵany bilingen, derbes el bolýdyń múmkin ekenine kóz jete túsken shaq edi. Mıllıondaǵan adamdardyń júregi «El!, Jer!» dep soqqan býyrqanǵan kezeńde ult qaıratkerleri men zııalylary birlik pen tabandylyq tanytyp, Azattyqtyń negizin zańmen de, kisilik ustanymmen de qalap, bilim-bilik, tájirıbe alǵa shyqty.
1990 jyldyń 25 qazanynda on ekinshi shaqyrylǵan Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń talqylaýynda 360 depýtattyń 71-i qarsy daýys berse de, Qazaqstannyń memlekettik egemendigi týraly deklarasııa qabyldandy.
Deklarasııanyń kirispesindegi «...Qazaq ultynyń taǵdyry úshin jaýapkershilikti uǵyna otyryp izgilikti demokratııalyq pravolyq memleketti qurýǵa bel baılaýdy negizge ala otyryp...» degen joldar jańa kezeńniń bastalǵanyn pash etip, halyqtyń senimin nyǵaıtty. Qujattyń áseri kóp ýaqyt ótpeı-aq baıqalyp, qoǵamnyń irgetasy jańaryp, jańa belesterge umtylystar bastalyp ketken edi.
Derbes memleket pen qoǵamdy qalyptastyrý-jańǵyrtý prosesinde kúrdeli ári mol eńbekti qajet etetin jáne alýan túrli mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan Egemendik deklarasııasy – 1991 jylǵy 16 jeltoqsanda «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń qabyldanýyna negiz boldy jáne 1993 jylǵy Konstıtýsııanyń, 1995 jylǵy qoldanystaǵy Konstıtýsııanyń negizine aınaldy.
Máskeýdiń sheksiz bıligin shekteý baǵytynda batyl sheshimderge barý Egemendik deklarasııasynyń altyn ózegi boldy. Máskeýge baǵynatyn kásiporyndar respýblıkalyq menshikke ótti. Deklarasııa – sol kezdegi zor másele bolǵan Semeı polıgonyn jabýǵa da kóp septesti. Jalpylaı aıtqanda, Egemendik deklarasııasy kóptegen múmkindikterge jol ashty, barlyq ıgilikterdiń negizine aınaldy.
О́kinishke qaraı, el tarıhyndaǵy osynaý uly kúnniń atalynbaǵan (on jyldan astam ýaqyt) kezeńi boldy. Al 2022 jyly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen 25 qazan – Respýblıka kúni bolyp qaıta belgilendi. «Bıyldan bastap Respýblıka kúni – ulttyq mereke. Endi bul meıramdy kúlli el bolyp atap ótetin bolamyz» dep aıtqan Memleket basshysynyń bastamasy halqymyzdyń kóńilinen shyqty. Osylaısha, shyn shattanatyn shýaqty mereke qaıta oraldy.
( Foto: tolqyn.kz)
Osy uly kúnde qanshama qazaq azamattarynyń bilim-biligi, qajyr-qaıraty, ultjandy peıili jatyr. Respýblıka kúniniń mán-mańyzy ýaqyt ótken saıyn arta beretini anyq.
Respýblıka kúni ultymyzdyń aıryqsha meıramy ǵana emes, el Prezıdenti usynǵan Ádiletti Qazaqstannyń berik bastaýy, al onyń qaınarynda Egemendik deklarasııasy tur.
Memleket tarıhyndaǵy asa mańyzdy aıtýly mereke Respýblıka kúni – baladan danaǵa deıin, buqaradan bılikke deıin tanym tereńimen túsinip, jan-júregimen qabyldap qýanatyn naǵyz ulttyq mereke.