Ertis-Baıan óńiriniń ádebıettaný ǵylymy Táýelsizdikpen birge jańaryp jańǵyrdy. 1990–2000 jyldary osy salany kórnekti ǵalym, jazýshy Qýandyq Máshhúr Júsip damytsa, búginde bul dástúrdi fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Seıfıtden Sútjanov sátti jalǵastyryp keledi. Qýandyq Fazyluly áıgili QazPI-degi akademıkter Qajym Jumalıev pen Málik Ǵabdýllınniń shákirti bolsa, QazMÝ-dyń túlegi Sekeń edáýir jyl Almatydaǵy Ǵylym akademııasynyń Ádebıet jáne óner ınstıtýty men Qyzdar memlekettik pedagogıka ınstıtýtynda qyzmet istep, Beısenbaı Kenjebaev, Zeınolla Qabdolov, Tursynbek Kákishuly, Rymǵalı Nurǵalı syndy maıtalmandardan tálim aldy.
Pavlodardaǵy Abaı atyndaǵy jalǵyz qazaq mektebin úzdik bitirgen Sekeń shyǵarmashylyqqa jastaı jaqyn boldy. Ýnıversıtetti támamdaǵan soń Memlekettik kitap palatasynda on bes jyl bıblıograf, aǵa redaktor qyzmetin atqardy. Kórkem týyndylary ádebı ortada jaqsy baǵalanyp, «Qazaq ádebıeti» gazetinen bastap respýblıkalyq basylymdarda ádebı-syn maqalalarymen tanyldy.
Nátıjesinde, aqyl toqtatqan shaǵynda ǵylymǵa keldi. M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtyna birtýar ǵalymdar Serik Qırabaev, Zákı Ahmetov, Rahmanqul Berdibaev, Seıit Qasqabasov, Músilim Bazarbaev, Shamshııabaný Sátbaeva, Sherııazdan Eleýkenov tárbıesin alyp jetildi.
Alǵashqy jetekshisi professor Beısenbaı Kenjebaev edi. Ol kisi baqıǵa ozǵan soń, professor Serik Negımov qosymsha jetekshilik etti. 1994 jyly «Máshhúr Júsip Kópeıuly jáne onyń ádebı murasy» atty kandıdattyq dıssertasııasyn sátimen qorǵap shyqty. Týǵan jeri Kerekýge qonys aýdarǵan soń, zertteýin sátti jalǵastyrdy. 2006 jyly akademık S.Qırabaevtyń keńesshiligimen «XX ǵasyr basyndaǵy qazaq jáne túrki halyqtary ádebıetiniń tıpologııalyq sıpaty» atty doktorlyq dıssertasııasyn qorǵap, tyń taqyrypty ıgerdi. Ádebıettaný abyzy Serik Smaıyluly: «Seıfıtden adaldyǵymen, momyndyǵymen súıkimdi» dep otyratyny da esimizde. Ǵalymnyń «M.J.Kópeıulynyń shyǵarmashylyq ómirbaıany», «Qazaq-túrki ádebı baılanystary», «Alash jáne túrki rýhanııaty» atty eńbekteri ádebıettanýǵa úles bolyp qosyldy.
Professor Seıfıtden Nazymbekulynyń ǵylymı-pedagogıkalyq áleýeti S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıteti men Á.Marǵulan atyndaǵy Pavlodar memlekettik pedagogıka ýnıersıtetinde teń kórindi. Uzaq jyl qazaq ádebıeti kafedrasyn basqaryp, «Máshhúrtaný», «Abaıtaný», «Aımaqtyq tulǵataný» kýrstaryn jańasha oqytýdy júzege asyrdy. Ádebıettanýdyń ózekti máselesin kóterip, ondaǵan ǵylym kandıdaty men magıstrin daıyndady. Pedagogıkalyq tájirıbesi eskerilip, memlekettik «JOO-nyń úzdik oqytýshysy» grantyn jeńip aldy.
Qanshama jyl L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Doktorlyq dıssertasııa keńesiniń múshesi bolyp, ortalyq jáne soltústik Qazaqstan óńiri ǵylymı mamandaryn ázirleýdiń basy-qasynda júrdi.
Ustazdyq pen ǵalymdyq joly jemisin berip, «Máshhúr murasy», «Rýhanı almasý arnalary», «Ádebı baılanys negizderi», «Máshhúrtaný kýrsy», «Sopylyq tanym taǵylymy», «Ádebıettik ólketaný», «Túrki halyqtary ádebıeti» (B.Quralqanovamen birge), «Tulǵalar taǵylymy» kitaptary jaryq kórip, Kereký ádebıettaný mektebin baıytty.
«Qazaq-túrki ádebı baılanystary» eńbeginde HH ǵasyrdyń alǵashqy shıregindegi túrki halyqtarynyń qarym-qatynasy, jádıt baǵytyndaǵy oı-pikir sabaqtastyǵy, týyndylardyń konsepsııa birligi, ıslam ilimi aıasyndaǵy almasýlar, sıýjettik, ıdeıalyq saryndastyq tarıhı-genetıkalyq, topologııalyq turǵydan zerttelse, «Máshhúrtaný kýrsy» kitabynda asa tylsym Máshekeń álemi, qubylysy, murasy, taǵylymy baıyptalady. Ǵalymnyń «Sopylyq tanym taǵylymy» atty oqý quralynda Abaı, Shákárim, Máshhúr-Júsip syndy ádebıet alyptarynyń shyǵarmashylyǵyndaǵy sopylyq saryn saralanady.
Bizdiń túsinigimizde Seıfıtden Nazymbekulynyń «Ádebıettik ólketaný» eńbegi – otan men óńir úılesimin teń ustaǵan, otarsyzdandyrýdyń jolyn kórsetken eleýli jumys. Ertis-Baıan óńirinen shyqqan elge tanymal sańlaqtar, bı-sheshender, ánshi sazgerler, aqyn-jazýshylar, ǵalymdar ómiri men shyǵarmashylyǵy tarıhı tanym aıasynda dáıektelgen. Avtor áıgili Shoń, Toraıǵyr bı, Jaıaý Musa, Imanjúsip, Estaı, Maıra, Nurlybekten bastap J.Shanın, Q.Sátbaev, Á.Marǵulan, D.Ábilov, Z.Shashkın, Q.Bekhojın, E.Bekmahanov, B.Shalabaev, AShamkenov, M.Álimbaev, Sh.Shókın, M.Jamanbalınov, Q.Ydyrysov, E.Erbotın, Q.Isabaev, J.Ábdildın, Sh.Sátbaeva, B.Ýahatov, R.Toqtarov, A.Jaqsybaev, Q.Júsipov, N.Oralbaevaǵa deıingi tulǵalardyń ǵumyrbaıany men murasyndaǵy tyń dúnıelerdi, tosyn sátterdi baıyptaǵan.
Ǵalymnyń «Alash arystarynyń jolynda», «Ulylar murasyn ulyqtaǵan», «Ult tarıhyn tereńnen tanytqan», «О́leń bolyp órilgen ómir», «О́rshil jyrlar ıesi», «Muhtar mektebiniń maqtanyshy», «Aqyn aǵanyń aq kóńili», «Ustaz úlgisin úlpektep», «Dáýirmen úndes daryn», «Tektiniń teginen», «Ustazyn ulyq tutqan tulǵa», «Maǵaýın jáne «Men», «Atadan ul týsa ıgi...», «Táýelsizdik tolǵaýlary», «Tunyqtan týǵan tulpar jyrlar», «Syldyrlap syrshyl kelisim», «Jerles jazýshynyń jazbalary», «Biz ony «Bókeń» deıtinimiz», «О́lketaný ilimin óristetken», «Shákárim murasynyń shyraǵdany», «Syrly álemniń syryn ashqan» t.b. oı-tolǵamdary oqyrmandy birden ózine baýraıdy. Sezimin de, senimin de arttyrady.
Mereıli beleske kóterilgen belgili ǵalym, ustaz, ádisker, Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri Seıfetdın Nazymbekuly qazir de Kereký ádebı-mádenı ordasynyń, joǵary mektebiniń jýan ortasynda. Oqyǵan qaýymǵa abyroıly, shákirtterine qadirli. Aýyl-aımaǵy, otbasy-áýleti áz tutady.
Tynbaı eńbek etetin aqjúrek zııalynyń azamattyq, ustazdyq, ǵalymdyq qasıeti jas býynǵa juǵysty bolsyn dep tiledik.
Saǵymbaı JUMAǴUL,
fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor