Qazaqstan Respýblıkasy ishki saıasatynyń negizgi qaǵıdattary, qundylyqtary men baǵyttary

Qazaqstannyń jan-jaqty jańǵyrýyna baılanysty ishki saıasattyń negizgi qaǵı­dattaryn, qundylyqtary men baǵyt­ta­ryn bir júıege keltiretin jeke tujy­rym­damalyq qujat qabyldaý qajettigi týyndady.

2022 jylǵy konstıtýsııalyq reforma elimizdiń jańa tarıhyndaǵy mańyzdy oqı­ǵanyń biri boldy. Bul reforma memlekettiń negizgi ınstıtýttary arasynda bılik ókilettikterin qaıta bólý arqyly barynsha ádil saıası júıe qurýǵa septigin tıgizdi.

Sondaı-aq naryq qaǵıdattaryna, adal ári erkin básekelestikke, resýrstardy ádil bólý ustanymyna negizdelgen jańa eko­nomıkalyq saıasatqa kóshý úderisi bas­taldy. Ulttyq ekonomıkany damytý isi azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa, Qazaq­stannyń óńirdegi kóshbasshylyq rólin saqtaýǵa jáne halyqaralyq bedelin kúsheıtýge baǵyttalǵan.

Áleýmettik-gýmanıtarlyq salada aýqym­dy ózgerister júzege asyrylyp jatyr. Ǵylym, bilim jáne mádenıet ozyq oıly ult bolýǵa yqpal etetin basty úsh tirek retinde jarııalandy.

Sonymen qatar qazir álemde geosaıası, ekonomıkalyq, klımattyq,  demografııalyq jáne kóshi-qon faktorlarynan týyndaıtyn túbegeıli ózgerister júrip jatyr. Jappaı sıfrlandyrý isiniń jáne jasandy ıntellektiniń negizinde jańa tehnologııalyq tártip qalyptasyp keledi. Bul úderister qazirgi zamanǵy qoǵamdardyń áleýmettik qurylymdaryna, sonyń ishinde Qazaqstanǵa edáýir yqpalyn tıgizedi.

Sondyqtan eldi júıeli jańǵyrtýdyń jańa kezeńinde memleket aldynda ishki saıasat salasyna qatysty mynadaı eki deńgeıli mindet tur.

Birinshiden, elimizdiń ishki jáne syrtqy ahýalǵa tıimdi beıimdelýin qamtamasyz etý kerek.

Ekinshiden, memlekettik ınstıtýttar men qoǵamnyń jasampazdyq baǵyttaǵy ózara is-qımylynyń negizgi qaǵıdattaryn aıqyndaý qajet.

Bul qujat el damýynyń keleshegine qatysty memleket pen qoǵamnyń ortaq kóz­qarasyn qalyptastyrýǵa septigin tıgizedi.

Qujattyń normatıvtik jáne quqyqtyq negizi – Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtý­sııasy, Qazaqstan Respýblıkasy­nyń zańdary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jarlyqtary, Qazaqstan Res­pýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktileri.

Qujat Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna Joldaýlary men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń sóılegen sózderi, Qazaqstan Respýblıkasynyń 2029 jylǵa deıingi ulttyq damý jospary negizinde, Ulttyq quryltaı músheleriniń, memlekettik organdardyń, qoǵamdyq jáne ǵylymı uıymdardyń usynystary eskerile otyryp ázirlendi.

Usynylǵan basty qaǵıdattar, qundylyq­tar men baǵyttar negizdemelik sıpatqa ıe bolyp, memlekettik organdardyń ishki saıasat salasyndaǵy jumysyn uıymdastyratyn mańyzdy baǵdarlar men tásilderdi ǵana anyqtaıdy.

 

1-taraý. Ishki saıasattyń maqsaty men qaǵıdattary

1. Ishki saıasattyń maqsaty

Ishki saıasattyń maqsaty – memlekettiligi­miz­di jáne el birligin nyǵaıtý, eldi turaqty damytý úshin qoǵamdyq-saıası ahýaldyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý.

Basty ıdeıa – barshaǵa birdeı múmkindik beretin ashyq, qýatty jáne damyǵan el, jaýapty ári órkenıetti qoǵam – Ádiletti Qazaqstandy qurý.

Ony júıeli júzege asyrý úshin ishki saıasattyń «Zań men tártip», «Halyq únine qulaq asatyn memleket», «Ártúrli kózqaras – birtutas ult», «Kúshti Prezıdent – Yqpaldy Parlament – Esep beretin Úkimet», «Adal azamat», «Taza Qazaqstan» sııaqty qaǵıdattary qalyptastyryldy.

Memleket qurý isiniń osy ámbebap qa­ǵı­dat­ta­ry aýqymdy qoǵamdyq dıalog jaǵ­­daıyn­da ultty odan ári uıystyrýǵa baǵyt­tal­ǵan. 

 

2. Ishki saıasattyń qaǵıdattary

«Zań men tártip» qaǵıdaty

«Zań men tártip» qaǵıdaty – quqyqtyq memlekettiń irgetasy, azamattardyń qoǵam­dyq jáne jeke qaýipsizdigin qamtamasyz etetin negizgi alǵyshart.

Barsha azamattyń zań aldynda teń bolýy, zań buzǵan adamnyń jazasyz qalmaýy, joǵary quqyqtyq mádenıet qoǵamdaǵy ádilettiktiń negizi ári ólshemi sanalady.

Is júzinde bul qaǵıdat sottardyń jáne quqyq qorǵaý qurylymdarynyń tıimdi jumys isteýi, sıfrlyq tehnologııalardy, jasandy ıntellektini engizý arqyly quqyq qoldaný tájirıbesin jetildirý jáne quqyq qorǵaý júıesine qoǵamnyń senimin arttyrý jolymen júzege asady.

Zańdylyq pen tártipti qamtamasyz etý úshin memlekettik organdar men azamattardyń kúsh-jigerin jumyldyrý qajet.

 

«Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdaty

«Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdatynyń túpki máni – azamattardyń talap-tilegine ádil jáne ýaqtyly den qoıý, memleket pen qoǵam arasynda turaqty ári júıeli dıalog ornatý.

Is júzinde bul qaǵıdat tikeleı dıalog, ıaǵnı memlekettik organdar basshy­lary­nyń halyqpen kezdesýi, sarapshylar­dyń pikirtalas alańy, ókildi jáne konsýl­tatıvtik-keńesshi organdar arqyly júzege asyrylady. Sonymen qatar ashyq úkimet portaly, «E-petition» onlaın-petısııalar ınstıtýty, azamattar ótinish bildiretin «E-Otinish»  portaly  sııaqty pármendi sıfrlyq baılanys arnalary iske qosylýda.

Osyndaı ashyq ári nysanaly jumys memlekettik ınstıtýttar men qoǵam arasyn­daǵy ózara senimdi nyǵaıtýǵa múmkindik beredi.

 

«Ártúrli kózqaras – birtutas ult» qaǵıdaty

«Ártúrli kózqaras – birtutas ult» qaǵıdaty barlyq memlekettik sheshimder qoǵamnyń pikiri eskerile otyryp, eldiń múddesi úshin ınklıýzıvti tásil aıasynda qabyldanady degendi bildiredi. 

Bul qaǵıdat azamattardyń referendým men saılaýda daýys berýi, dıalog alańdary men konsýltatıvtik-keńesshi organdardyń jumysy, qoǵamdyq pikirdi turaqty zerdeleý arqyly júzege asyrylady.

Azamattardyń ortaq ustanymyna negiz­delgen ádil ári tıimdi sheshimder mem­le­kettigimizdiń demokratııalyq tuǵyryn ny­ǵaı­týǵa jáne elimizdi ornyqty damytýǵa yq­pal etedi.

 

«Kúshti Prezıdent – Yqpaldy Parlament – Esep beretin Úkimet» qaǵıdaty

«Kúshti Prezıdent – Yqpaldy Parla­ment – Esep beretin Úkimet» qaǵıdaty bılik­tiń osy ınstıtýttarynyń ózara úılesimdi áreket jasaıtynyn bildiredi.

Prezıdent ınstıtýty – memlekettik basqarý júıesiniń eń negizgi elementi jáne strategııalyq sheshimder qabyldaý ortalyǵy. Memleket basshysy reformalar jasaý týraly bastama kóteredi, memlekettiń ishki jáne syrtqy saıasatynyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaıdy.

Parlament azamattardyń múddesin bildire otyryp, qoǵamdaǵy ózekti másele­lerdiń keńinen talqylanýyn qamtamasyz etedi jáne zańdar qabyldaıdy.

Úkimet atqarýshy organdar júıesin basqaryp, reformalardyń tıimdi iske asyrylýyna jaýapty bolady.

Bul basqarý modeli bılik tarmaqtary arasyndaǵy ońtaıly tepe-teńdik saqtal­ǵan ádil memlekettik qurylymnyń jańa ıns­tıtýsıonaldyq dızaınyn qalyptastyrady.

 

«Adal azamat» qaǵıdaty

«Adal azamat» – azamattardyń minez-qulqy men júris-turysynyń ozyq úlgisin qalyptastyrýdy jáne ony qoǵamda ornyqtyrýdy kózdeıtin qaǵıdat. «Adal azamat» – zańdy syılaıtyn, bilimdi, otanshyl, jaýapkershilikti sezinetin, salamatty ómir saltyn ustanatyn, adal eńbegimen tabysqa jetip, qoǵamda syı-qurmetke bólenetin azamat.

Is júzinde bul qaǵıdat bilim berý meke­melerindegi oqý-tárbıe úderisi, aýqymdy aǵartý jumysy, mádenı-gýmanıtarlyq jobalar, zańnamalyq bastamalar, sondaı-aq salamatty ómir saltyn dáripteý arqyly júzege asyrylady.

«Adal azamat» qaǵıdaty ozyq jáne ádi­letti qoǵamnyń negizi bolatyn qundylyqtar men ıdealdardy aıqyndaıdy.

 

«Taza Qazaqstan» qaǵıdaty

«Taza Qazaqstan» qaǵıdaty barsha azamatqa ortaq jasampaz oı-sana júıesin qalyptastyrady.

Tazalyq pen tártipti saqtaý, tarıhı-mádenı murany qorǵaý, tabıǵatty aıalaý ult­tyq minezdiń ajyramas sıpaty bolýǵa tıis.

Bul qaǵıdat is júzinde qalalar men aýyl­dardy abattandyrý, kógaldandyrý jáne tazartý, ekologııalyq ortany jaqsartý, vandalızm men mádenıetsizdikke qarsy kúres isinde memleket pen qoǵamnyń kúsh-jigerin biriktiretin «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq jobasy aıasynda iske asyrylady.

«Taza Qazaqstan» – azamattardyń jaýap­kershiligin arttyra túsetin jáne qoǵamda jańa etıka qalyptastyratyn qaǵıdat.    

Osylaısha, ishki saıasattyń bul qaǵı­dattary memlekettik qurylystyń biryńǵaı baǵdarlaryn aıqyndaıdy.

«Zań men tártip» – quqyqtyq memlekettiń negizi.

«Halyq únine qulaq asatyn memleket» – ózara is-qımyl quraly.

«Ártúrli kózqaras – birtutas ult» – ózara túsinistik ornatý joly.

«Kúshti Prezıdent – Yqpaldy Parla­ment – Esep beretin Úkimet» – basqarý úlgisi.

«Adal azamat» – oılaý paıymy.

«Taza Qazaqstan» – minez-qulyq pen júris-turys etıkasy.

Bul qaǵıdattyń barlyǵy Qazaqstan qoǵamy­na tán ómir saltynyń jáne el bola­sha­ǵynyń beınesi – Ádiletti Qazaqstannyń biryńǵaı formýlasyn quraıdy.

Ádiletti Qazaqstan – zań ústemdigi berik ornaǵan, demokratııalyq ınstıtýttary myqty damyǵan jáne azamattardyń konstıtýsııalyq quqyǵy men bostandyǵy múltkisiz qorǵalatyn memleket.

Ádiletti Qazaqstan – eldiń damýyna eleýli úles qosatyn jaýapty ári eńbekqor azamattar qoǵamy. Bul – tarıhı tuǵyryna nyq ornyǵyp, alǵa umtylǵan ozyq oıly qoǵam. Qazaqstan bolashaqta tehnologııalyq turǵydan damyǵan el bolýdy kózdeıdi. 

Ádiletti Qazaqstan – jaıly ómir súrý, qyzmet babynda ósý jáne bıznes júrgizý úshin barshaǵa birdeı múmkindik beretin memleket. Bul ekonomıkasy barlyǵy jaǵynan ınnovasııaǵa, aýqymdy sıfr­landyrý úderisine negizdelgen jáne jasandy ıntellekt tehnologııasy jappaı engizilip jatqan, qarqyndy damıtyn el. Bul – azamat­tardyń ál-aýqaty men tirshiligi sapa­syn arttyrýǵa basty basymdyq beretin memleket.

Ádiletti Qazaqstan – ınvestısııa men adam kapıtalyn tartatyn óńirlik ortalyq. О́ziniń ulttyq múddelerin oıdaǵydaı ilgeri­letetin, ádil ári ornyqty álemdik tártiptiń qalyptasýyn qoldaıtyn orta derjava.

 

2-taraý. Jalpyulttyq qundylyqtar jáne nyshandar

1. Jalpyulttyq qundylyqtar

Kez kelgen qoǵamda adamdar arasyndaǵy jáne áleýmettik ortadaǵy qarym-qatynas qashanda belgili bir ortaq qundylyqtarǵa negizdeledi.

Osy maqsatta Ulttyq quryltaı múshe­leri táýelsizdik pen otanshyldyq, birlik pen yntymaq, ádildik pen jaýapkershilik, zań men tártip, eńbekqorlyq pen kásibı biliktilik, jasampazdyq pen jańashyl­dyq sııaqty negizgi jalpyulttyq qundylyq­tardyń tizbesin jasaý týraly  bastama kóterdi. Sarapshylar men azamattardyń usynystaryna, qoǵam pikirin júıeli zerdeleý qorytyndysyna, pánaralyq zertteýge negizdelgen osy tizbede dástúrli, jalpy adamzatqa ortaq jáne zamanaýı qundylyqtar úılesim tapqan. 

Bul qundylyqtar júıesi saıası jáne ıdeologııalyq kózqarasyna, ekonomıkalyq jáne mádenı faktorlarǵa, áleýmettik mártebesine qaramastan, Qazaqstannyń barsha azamatyna ortaq.

Qoǵamdaǵy ámbebap qundylyqtar júıesi – ishki saıasat salasyndaǵy jumystyń negizi.

 

Táýelsizdik jáne otanshyldyq

Qazaqstannyń táýelsizdigi – ishki jáne syrtqy máselelerdi ózimiz derbes sheshý múmkindigimizdi kórsetetin qundylyq. Bul – el birliginiń jáne memlekettigimizdiń qasterli nyshany, onyń mán-mańyzyn Prezıdentimiz «Táýelsizdik bárinen qymbat» degen biraýyz sózben aıqyndap berdi.

Qazaqstandyq patrıotızm memleketke, onyń rámizderi men ulttyq mádenıetine qurmetpen qaraý, elimizdiń tarıhı jáne rýha­nı qundylyqtaryn qadirleý, Otany­myz­dyń búgini men  bolashaǵyna jaýap­ker­shilikpen qaraý degen maǵynany bildiredi. Azamattardyń otanshyldyq qa­sıeti eli­mizdegi áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı úderisterge belsene atsalysý, Qazaqstannyń jalpyulttyq qundy­lyq­taryn ustaný arqyly kórinis tabýǵa tıis.

Táýelsizdik pen otanshyldyq bir-birinen ajyramas uǵymdar. Olar bizdiń qoǵamnyń qundylyqtar júıesiniń irgetasy sanalady. Táýelsizdiktiń arqasynda qol jetkizgen jetistikterimizdi memlekettiń jáne jaýap­kershiligi mol otanshyl azamattardyń jasampaz qyzmeti arqyly ǵana saqtap, eseleý­ge bolady.

 

Birlik jáne yntymaq

Birlik jáne yntymaq – qoǵamdaǵy turaqtylyq pen úılesimdiliktiń tuǵyry sanalatyn qundylyqtar, jańa syn-qaterler jaǵdaıynda olardyń ózektiligi arta túsedi.

El birligin saqtaý jáne nyǵaıtý saıasaty «Birligimiz – áralýandyqta» degen qaǵıdaǵa arqa súıeıdi.

El birligi tarıhı taǵdyrdyń ortaqty­ǵyna, azamattyq qundylyqtar men jalpy­ult­tyq biregeılikke, barlyq azamattyń ozyq dástúrlerdi ustanýyna,  zań aldyndaǵy teń­digine, destrýktıvti, radıkaldy jáne bizdiń qoǵamǵa jat kózqarastardy qabyldamaýyna negizdeledi.

Yntymaq – barshamyzdyń bir eldiń azamaty ekenimizdi sezindiretin uǵym, ol ortaq maqsattarǵa jetý úshin bir-birimizdi qoldaýdyń jáne jaýapkershiliktiń mańyzdy ekenin bildiredi.

Birlik jáne yntymaq qundylyqtary eldi júıeli jańǵyrtý isinde aıryqsha ról at­qarady, qoǵamnyń reformalardy qoldaý jáne azamattardyń strategııalyq min­detterdi sheshýge atsalysý múmkindigin keńeıte túsedi.

 

Ádildik pen jaýapkershilik

Ádildik jáne jaýapkershilik – qoǵamda ózara syılastyqty, senim men kelisimdi ny­ǵaıtatyn, bir-birimen tyǵyz baılanysty uǵymdar.

Árbir azamat óziniń róli mańyzdy ekenin jáne jeke jaýapkershiligin, quqyqtary men mindetterin sezine bilýi kerek. Bul – shyn máninde, ornyqty, qarqyndy damıtyn jáne úılesimdi qoǵam qurýdyń negizgi shartynyń biri.

Ádildik pen jaýapkershilik qundylyq­tary memleket pen azamattar kúsh-jigerin biriktirse ǵana Ádiletti Qazaqstandy qurýǵa bolatynyn kórsetedi.

 

Zań men tártip

Tártip pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý, zań buzǵan adamdy tıisti jazaǵa tartý –memlekettiń negizgi fýnksııalary.

Elimizde qoǵamǵa jat minez-qulyqqa qarsy ımmýnıtet, kez kelgen quqyq buzýshy­lyqqa «múldem tózbeý», qatygezdik pen zorlyq-zombylyqtyń eshbir túrine jol ber­meý sııaqty ustanymdar berik ornyǵyp jatyr.

Árbir azamat zańdy múltiksiz saqtaý óziniń ál-aýqatyn jaqsartýdyń jáne elimizdiń ósip-órkendeýiniń kepili ekenin túsinýge tıis.

Zań men quqyqtyq tártiptiń ústemdigi – turaq­ty ári órkenıetti memlekettiń tiregi.

 

Eńbekqorlyq jáne kásibı biliktilik

Qoǵamda, ásirese óskeleń urpaqtyń sanasynda «Adal adam – Adal eńbek – Adal tabys» formýlasy berik ornyǵyp keledi. Bul – jaýapty, eńbekqor, óz isin súıetin adam ǵana shynaıy tabysqa qol jetkize alady de­gendi bildiredi.

Jumysshy mamandyqtarynyń bedelin kóterip, eńbek adamyna qurmetpen qaraý ári jeke kásibı biliktilikti baǵalaý, masyldyqqa qarsy áreket etý mádenıetin qalyptastyrý qajet.

Eńbekqorlyq pen kásibı biliktilik qundylyqtaryn dáripteý el ekonomıkasyn damytý úshin ǵana emes, ozyq oıly ári básekege qabiletti ult qalyptastyrý úshin de mańyzdy.

 

Jasampazdyq pen jańashyldyq

Jasampazdyq pen jańashyldyq – ıdeıa­lar men ınnovasııalar, sıfrlyq tehnologııalar jáne jasandy ıntellekt basty qozǵaýshy kúsh sanalatyn, ındýstrııalyq turǵydan damyǵan álemde elimizdiń básekege qabiletti bolýynyń kepili.

Ozyq oıly qoǵam qurý úshin azamattary­myzdyń ózgeristerge ashyq bolýy, jasam­pazdyqqa umtylýy jáne kreatıvti oılaı bilýi mańyzdy.

Bilimpazdyq, saýattylyq, parasattylyq pen pragmatızm qoǵam mentalıtetiniń ajyramas bóligine jáne árbir azamattyń tulǵa retinde ósip-jetilýiniń negizgi faktoryna aınalýǵa tıis.

Jasampazdyq pen jańashyldyq qundy­lyqtaryn ilgeriletý úshin aǵartýshylyq qyz­met jáne qoǵamda ǵalymdar men peda­gogterdiń mártebesin dáıekti túrde kóterýge baǵyttalǵan jumys mańyzdy ról atqarady.

Qazaqstannyń tehnologııalyq turǵydan damyǵan el bolýy úshin qoǵamda jasampazdyq pen jańashyldyq qundylyqtaryn búginnen bastap ornyqtyrý qajet.

 

2. Jalpyulttyq nyshandar

Eldiń tarıhı-mádenı erekshelikterin aıqyndaıtyn ulttyq nyshandardyń tizimin jasaý – álemde keńinen qoldanylatyn tájirıbe.

Ulttyq nyshandar eldiń ózine tán erekshe­ligin tanýǵa,  jalpyulttyq biregeı­ligi­mizdi nyǵaıtýǵa jáne tarıhı-mádenı muramyzdy saqtaýǵa yqpal etedi.

Osy maqsatta jalpyulttyq nyshandar­dyń mynadaı tizimi aıqyndalady:

ulttyq uran – «Alǵa, Qazaqstan!»;

ulttyq túster – aspan tústes kók, altyn sary tús;

ult­tyq kitap nyshany – Abaıdyń «Qara sózderi»;

ulttyq birlik nyshany – shańyraq;

ulttyq mýzykalyq aspap nyshany – dombyra;

ulttyq ósimdik nyshany – qyzǵaldaq;

otandyq ónim shyǵarýdyń ulttyq belgisi – «Qazaqstanda jasalǵan», «Made in Qazaqstan»;

ulttyq heshteg – #Qazaqstan, #Kazakhstan.

Jalpyulttyq nyshandardyń osy tizimi eldiń biryńǵaı nyshandar júıesin jáne brendin qalyptastyrady.

Ulttyq nyshandar jalpyulttyq aıdentıka­nyń, atap aıtqanda, memlekettik organdardyń, ákimshilik-aýmaqtyq bir­likterdiń, bilim berý, mádenıet jáne sport mekemeleriniń, azamattyq qoǵam ıns­tıtýttarynyń bazalyq elementterine aınalýǵa tıis.

Ulttyq nyshandar saltanatty rásim­derdi, qoǵamdyq-saıası, gýmanıtarlyq, mádenı-buqaralyq is-sharalardy ótkizý barysynda qoldanylýy múmkin.

 

3-taraý. Ishki saıasattyń basym baǵyttary

Ishki saıasattyń basym baǵyttaryna mynalar jatady:

1) qoǵamdyq dıalog;

2) etnosaralyq qatynas salasyndaǵy saıasat;

3) din salasyndaǵy saıasat;

4) mádenı-gýmanıtarlyq saıasat;

5) otbasy saıasaty;

6) jastar saıasaty;

7) aqparat saıasaty.

 

Qoǵamdyq dıalog

Ashyq jáne turaqty qoǵamdyq dıalog ornatý úshin:

memlekettiń azamattyq qoǵamnyń barlyq ınstıtýtymen ózara baılanys ornatý tetigin jetildirý;

azamattyq qoǵam ınstıtýttaryn damy­týǵa qajetti quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne basqa da jaǵdaılardy jasaý;

sheshim qabyldaý isine azamattar men azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń barynsha aralasýy;

qoǵamdyq keńester men ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdar janyndaǵy ózge de konsýltatıvtik-keńesshi organdardyń qyzmetin jetildirý;

memlekettik organdar jumysynyń aıqyn jáne aqparattyq turǵydan ashyq bolýyn qamtamasyz etý;

qoǵamdyq pikirge únemi monıtorıng júrgizý qajet.

 

Etnosaralyq qatynas salasyndaǵy saıasat

Etnosaralyq qatynas salasyndaǵy mem­lekettik saıasattyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin:

birlik pen yntymaqtastyq qundylyq­taryn qoǵamda dáripteý;

qoǵamdaǵy etnosaralyq kelisim men toleranttyqty nyǵaıtý;

ultyna, násiline jáne basqa da belgiler boıynsha kemsitýdiń barlyq túrine túbegeı­li qarsy turý;

Qazaqstan halqy Assambleıasyn etnos­ara­lyq kelisim salasyndaǵy negizgi ınstıtýt retinde damytý;

memlekettik organdar, uıymdar jáne azamattyq qoǵam ınstıtýttary etnosaralyq qatynastar salasynda ózara tıimdi is-qımyl jasaý;

etnosaralyq qatynas salasyndaǵy ahýalǵa sapaly monıtorıng júrgizý jáne taldaý jasaý qajet.

 

Din salasyndaǵy saıasat

Din salasyndaǵy memlekettik saıasattyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin:

memleketti damytý isinde zaıyrlylyq qaǵıdattaryn turaqty túrde ilgeriletý;

konfessııaaralyq kelisimdi jáne din­aralyq toleranttyqty nyǵaıtý;

dindi destrýktıvti maqsattar úshin paıdalanýǵa jáne dinı nanym-senimdi ustanýǵa bireýdi májbúrleýge jol bermeý;

dinı radıkalızm men ekstremızm nasıhatyna qarsy turý;

din salasyndaǵy ahýalǵa sapaly monıtorıng júrgizý jáne taldaý jasaý kerek.

 

Mádenı-gýmanıtarlyq saıasat

Mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy memle­kettik saıasattyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin:

qoǵamda jasampazdyq pen jańashyldyq qundylyqtaryn, bilimge qushtarlyqty ilgeriletý, ǵylymdy dáripteý;

qoǵamnyń quqyqtyq, qarjylyq, saıası, sıfrlyq, aqparattyq jáne ekologııalyq saýatyn arttyrý;

memlekettik tildi jáne onyń halyqty uıystyrýshy til retindegi áleýetin damytý;

Qazaqstandaǵy barlyq etnostyń tilderin damytýǵa qolaıly jaǵdaı jasaý;

mádenıetti, ádebıetti jáne ónerdi damytý, sondaı-aq kreatıvti ındýstrııany qoldaý;

eldiń tarıhı-mádenı jáne derekter muralaryn saqtaý;

onomastıka jáne tarıhı-mádenı moný­menttik óner salasyndaǵy rásimderdi jetildirý;

til salasyn, tarıh pen onomastıka máse­le­lerin saıasılandyrýǵa jol bermeý qajet.

 

Otbasy saıasaty

Otbasy saıasatynyń tıimdiligin qam­tamasyz etý úshin:

otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý jáne otbasy qundylyqtaryn qoldaý;

jaýapty ata-ana ıdeıasyn dáripteý;

turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jáne oǵan qarsy turý, áıelder men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý;

otbasy saıasaty salasyndaǵy normatıv­tik-quqyqtyq bazany jetildirý qajet.

 

Jastar saıasaty

Jastar saıasatynyń tıimdiligin qamta­masyz etý úshin: 

jastardyń zııatkerlik jáne jeke áleýe­tin damytý, olardyń qoǵamdyq jáne ekono­mıkalyq belsendiligin arttyrý úshin qolaı­ly jaǵdaı jasaý;

patrıottyq tárbıe berý júıesin damytý, memlekettik rámizderge qurmetpen qaraý­dy dáripteý, jaýapty azamat bolý ıdeo­lo­gııasyn jáne Otan taǵdyryna jan­ashyr­lyq sezimin kúsheıtý;

jastardy volonterlik jáne basqa da áleýmettik mańyzy bar jobalarǵa qatysýǵa yntalandyrý;

jastar arasynda jasampazdyq qundy­lyqtaryn jáne ómirge degen qulshynysty dáripteý;

jastardyń jaǵymsyz qylyqtarǵa, sonyń ishinde nashaqorlyqqa, maskúnemdikke, oıynqumarlyqqa, ozbyrlyq pen turmys­tyq zorlyq-zombylyqqa, vandalızmge, ysyrapshyldyqqa qarsy turýy;

memlekettik jastar saıasatyn ázirleý jáne júzege asyrý úderisine jastar ókil­derin belsendi qatystyrý qajet.

 

Aqparattyq saıasat

Aqparattyq saıasattyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin:

elimizdiń buqaralyq aqparat quraldary­nyń básekege qabilettiligin arttyrý;

aǵartýshylyq, ǵylymı-tanymdyq jáne tárbıelik máni bar sapaly kontentti damytý;

memlekettik organdardyń buqaralyq aqparat quraldarymen ózara baılanysyn jetildirý;

jýrnalıstik etıkanyń jalpyǵa ortaq qaǵı­dattaryn dáripteý, aqparat keńistigin­degi kez kelgen zańsyz árekettiń taralýyna qarsy is-qımyl jasaý;

destrýktıvti ıdeologııanyń jáne úgit-nasıhattyń, jalǵan aqparattyń taralýyna jol bermeý;

mass-medıa salasyndaǵy normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirý qajet.

 

4-taraý. Ishki saıasatty iske asyrýdyń ınstıtýsıonaldyq negizi

Ishki saıasat salasyndaǵy jumysty úılestirýge Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligi jaýapty bolady. 

Ortalyq deńgeıde ishki saıa­satty júzege asyrý isinde Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Úkimeti atynan Úkimet Apparaty, Mádenıet jáne aqparat mı­nıstr­ligi, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstr­ligi, Oqý-aǵartý mınıstrligi, Týrızm jáne sport mınıstrligi, Qorǵanys mı­nıstrligi, Ishki ister mınıstrligi, Ádilet mınıstrligi, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi jáne olar­dyń aýmaqtyq bólimsheleri, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik qyzmet isteri agenttigi jáne onyń aýmaqtyq bólimsheleri basty ról atqarady.

Jergilikti jerde ishki saıasatty júzege asyrýǵa barlyq deńgeıdegi ákimder, son­daı-aq ákimderdiń ishki saıasat jónindegi oryn­­basarlary jáne basqa da ýákiletti jergi­likti atqarýshy organdar jaýapty bolady.

Ishki saıasatty júzege asyrý barysynda Qazaqstan halqy Assambleıasy, Ult­tyq quryltaı, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi janyndaǵy qoǵamdyq palata, barlyq deńgeıdegi qoǵamdyq keńes­ter jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti, Parlamenti, Úkimeti jáne jer­gilikti atqarýshy organdary janyndaǵy basqa da konsýltatıvtik-keńesshi organdar mańyzdy ról atqarady.

Jekelegen baǵyttar boıynsha ishki saıasatty júzege asyrý máselelerimen Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattardyń depýtattary, Adam quqyqtary jónindegi ýákil, Bala quqyqtary jónindegi ýákil, Halyqtyń áleýmettik jaǵynan osal sanat­tarynyń quqyqtary jónindegi ýákil, saıası partııalar, buqaralyq aqparat qural­dary, úkimettik emes uıymdar, ǵylymı, shy­ǵarmashylyq jáne kásibı birlestikter men odaqtar óz quzyretteri men ókilettikteri aıasynda memlekettik organdarmen birlese otyryp aınalysady.

 

Qorytyndy

Ishki saıasattyń negizgi qaǵıdattary, qundylyqtary men baǵyttary jalpyult­tyq sıpatqa ıe jáne olardy barlyq mem­lekettik organdar óz qyzmetinde eskerýge mindetti.

Usynylǵan tásilder qoǵamdyq-saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik sıpattaǵy mańyzdy memlekettik sheshimder qabyldaý kezinde negizgi baǵdar bolady.

Osy qujattyń erejelerin iske asyrý ishki saıası turaqtylyqty nyǵaıtýǵa, qoǵamnyń jáne memlekettiń ornyqty damýyn qamtamasyz etýge, sondaı-aq árbir azamaty birtutas, jaýapty jáne ozyq oıly ulttyń ókili sanalatyn Ádiletti Qazaq­standy qurýǵa yqpal etedi.