Inflıasııaǵa qarsy kúrestiń utymdy tásili

Ulttyq banktiń málimetine súıensek, qara­shada azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy jyldyq mánde 13,4%-dy qurady (qazanda – 13,5%). Halyq kóp tutynatyn taýarlardyń baǵasy Ulytaý oblysynda eń joǵary kórsetkishke ıe (17,1%) bolsa, Almaty qalasynda eń tómengi (11,2%) deń­geı­de qaldy.

Jalpy, elimizde ınflıasııany yryq­tan­dyrý baǵytynda birtalaı jumys qolǵa alynǵan. Memleket ekonomıkany qolmen basqarýǵa qaıtyp oralmasa da onyń jańa jaǵdaılarǵa beıimdelýine múmkindik berip, baǵanyń aýytqýyn ýaqytsha shektedi. Aıtalyq, qazan aıynda ınflıasııanyń 12,6%-ǵa deıin báseńdeýi Úkimettiń qoǵam men bızneske baǵyttalǵan ekonomıkalyq sheshimderiniń alǵashqy eleýli nátıjesi boldy. Turaqtandyrýda tarıftik jáne otyn segmentindegi sharalar, salyqtyq raqymshylyq jáne ishki suranysty qoldaý sheshýshi ról atqardy.

Saıasattanýshy Ǵazız Ábishevtiń aıtýynsha, endi ınflıasııany baqylaýdy ýystan shyǵarmaýymyz kerek. Ol úshin sapalyq ósimge nazar aýdarǵan jón. Jyl sońyna deıin qazirgi ósim deńgeıin saqtap qalý ońaıǵa soqpaıdy. Memleket basshysy atap ótkendeı, tutynýshylyq nesıeleýdi turaqtandyrý boıynsha batyl sharalar qabyldaý qajet. Bankter men kredıttik uıymdar, saýda núkteleri taýar baǵa­syndaǵy bólip-bólip tóleýdiń qunyn, nesıe­­lendirý kezindegi artyq tólemderdiń bárin tolyq ashýy qajet.

Bul rette saıasattanýshy bir mezgilde ekonomıkalyq ósýdi qoldaýǵa, ınflıa­sııa­nyń saldarymen kúresýge múm­kindik beretin negizgi qural ındýs­trııa­lyq damý ekenin atap kór­setti. Sebebi baǵalarǵa ty­ıym salý arqyly ınflıasııaǵa qarsy kúres – ınflıa­sııanyń tómendeýine emes, kásiporyn­dar­dyń bankrottyǵyna, taýarlar tapshylyǵyna alyp kelýi múmkin. «О́ndiristerdi damytý basty ulttyq jobaǵa aınalýǵa tıis. Mınıstrler kabıneti bul joldaǵy kez kelgen kedergini ákimshilik emes, naryqtyq tetikpen eńserýi qajet. Sol kezde ǵana problema áldeqaıda az bolady», deıdi sarapshy.

Buǵan deıin Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni 18%-ǵa deıin kóterdi, Úkimet tarıfterdi shuǵyl túrde toqtatyp, baǵalardy baqylaýdy qaıta qalpyna keltirdi. «Teńgeniń quny arzan bolsa, ımport soǵurlym qymbat bolady. Qazirgi ýaqytta baǵanyń ósýine halyqtyń naqty tabysynyń odan ári quldyraýy, saý­­­da áriptesteri elderindegi ınflıasııanyń báseńdeýi ǵana kedergi keltirýi múmkin. Basqasha aıtqanda, damyǵan elderdiń ınflıasııa deńgeıine qol jetkizý ázirge oryndalmaıtyn arman bolyp kórinedi. Ol úshin otandyq ekonomıkanyń barlyq sektorynda tıimdilikti arttyrýǵa shyǵyn­dar­dy azaıtýǵa baǵyttalǵan sharalardy qolǵa alý kerek», deıdi qarjyger Rasýl Rysmambetov.

Sarapshylardyń aıtýynsha, jyl aıa­ǵy­na deıin valıýta naryǵynda qubyl­ma­lylyq saqtalady. Muny boljaýǵa baǵynbaıtyn devalvasııaǵa beıimdilik dep baǵalaýǵa bolady. Teńgeniń álsireýi halyqtyń turmys deńgeıine teris áser etedi. О́ıtkeni dollarǵa nemese basqa valıýtalarǵa qaıta eseptegende azamattardyń jala­qy­sy, zeınetaqysy, basqa da teń­gelik kiristeri qunsyzdanady. Teńgeniń qun­syz­danýy tutyný baǵasynyń dınamıkasyna qysym kórsetti. Munyń teris áseri áli de baıqalyp qalady. «Osy jyly Ulttyq bank, Úkimet, sarapshylar jyldyq ınflıasııany 8-10%-ben jabamyz dep úmittenip otyr. Ol úshin ınflıa­sııamen kúresýdiń basqa joldaryn qarastyrý qajet. Bul baǵytta jalpylama emes, ótken kezeńdegi kór­setkishterdiń aıyrmasyna ǵana nazar aýdarsaq, kúres júıeli túrde júredi», deıdi R.Rysmambetov.

ALMATY