Keıipkerimdi bala kúnimnen bilemin. Onyń esimi – Ramazan Boqanuly. UQK otstavkadaǵy polkovnıgi, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty. Áke-sheshesin de jaqsy tanımyn. О́ıtkeni bir aýyldanbyz. Kórshi turdyq. Ata-anasy elge syıly adamdar edi. Ákesi Boqan – ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń ardageri. Tulǵaly azamat bolatyn. Túri susty. Uzaq jyldar keńsharda esep salasynda qyzmet istegen. Jeńis kúni qarsańynda Boqan ákeni mektepke shaqyryp, talaı márte áńgimesin tyńdadyq. Ol kezde aýylda soǵysqa qatysqan qarttardyń birazy bar edi. Keıbir maıdangerler soǵys týraly aıtqandy unatpaıdy. Al Boqan aqsaqal ondaı emes. Bizge qandy qyrǵynda kózimen kórgen oqıǵalardy búkpesiz baıandaıdy. Al anasy Ásııahan apa meıirimdi, eńbekqor jan edi. Onyń baý-baqshasynda jemistiń neshe túri jaıqalyp ósetin.
Boqan áke men Ásııahan apa aýyl úlgi tutatyn otbasynyń biri boldy. Olar alty ul, bir qyz tárbıelep ósirdi. Balalarynyń bári joǵary bilim alyp, laýazymdy qyzmet atqardy. Ramazan – qos qarııanyń tórtinshi balasy.
Keńestik kezeńde shubartaýlyq jastardyń «Mektep partasynan – mal sharýashylyǵyna!» degen bastamasy respýblıka kóleminde tarady. Bir jaǵynan, osy naýqanshyldyq qazaq jastarynyń baǵyn baılady. Mektepti úzdik oqyǵan qyz-jigitter joǵary oqý ornyna barmaı, aýylda jumys istedi. Bizdiń keıipkerimiz de mektep bitirgennen keıin synyptastarymen birge «Aq jaıyq» jastar brıgadasyn quryp, eńbekke aralasty. Traktor júrgizdi. Biraq osy eńbek etken jyldar oǵan ómirlik azyq syılady. Adamdarmen jaqyn aralasyp, tájirıbe aldy. Budan soń ásker qataryna alynyp, azamattyq boryshyn ótedi. Alaıda talapty jas bala kúninen «tarıhshy bolsam dep» armandaıtyn. Sol armany teńizdegi kózdi arbaǵan maıaktaı únemi qol bulǵap shaqyratyn. Aqyry Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń tarıh fakýltetine oqýǵa qabyldandy. Osy jyldary atalǵan bilim ordasyn kórnekti ǵalym Ebineı Bóketov basqaratyn. Joǵary oqý ornyn úzdik oqydy. Ustazdary onyń ǵylymı-zertteý jumystaryna jaqyndyǵyn baıqap, soǵan baǵyttady. Túrli ǵylymı konferensııalarǵa qatysyp, baıandama jasady. Qaraǵandy ýnıversıtetin bitirgennen keıin Y. Altynsarın atyndaǵy Arqalyq pedagogıkalyq ınstıtýtyna oqytýshy bolyp ornalasty. Stýdentterge dáris oqı júrip, ǵylymǵa qulash urdy. Aspırantýraǵa tústi. Kandıdattyq dıssertasııasyn qorǵady.
Ramazan Boqanuly – birsózdi adam. Minezi tuıyq. Kóp ashylmaıdy. Onyń qaýipsizdik organdarynda qyzmet isteýi de tegin emes. Naǵyz áskerı tulǵa. Tártipti unatady. Ulttyq qaýipsizdik salasynda otyz jylǵa jýyq taban aýdarmaı eńbek etti. Elimizdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge eleýli úles qosty. Bul eńbegi de esh ketpedi. Birqatar memlekettik marapatqa ıe boldy.
Ásirese keıipkerimiz týǵan jerin erekshe jaqsy kóredi. Elden jas kezinde ketse de, kindigin úzbegen. Astanadan aýylǵa jıi barady. Áke-sheshesiniń basyna baryp, quran oqytady. Ramazan kelgende aýyldaǵy qurdastary da qýanady. Bári qyzyqty bala kúnderin eske alyp, máz bolady. Bir ókinishtisi, búginde baıaǵy berekeli aýyl joq. Shalǵaıdaǵy kóptegen eldi meken júdeý kúı keship otyr. Osy jaǵdaı ony qatty alańdatady. Alaıda Ramazan aǵa qolynan kelgenshe, jerlesterinen kómegin aıanyp qalǵan emes. Osydan eki-úsh jyl buryn elordada turatyn baýyrlarmen birge jas kóshetterdi satyp aparyp, aýyldaǵy saıabaqqa otyrǵyzdy. Búginde bul kóshetter boı tartyp, ósip qaldy.
Endi bir oqıǵaǵa toqtalaıyq. Osydan biraz jyl buryn oǵan Qostanaı oblystyq áskerı komıssarıatynan hat keledi. Onda Reseıdegi Novgorod oblystyq «Poıskovaıa ekspedısııa «Dolına pamıatı N.I. Orlova» qoǵamdyq uıymynyń bas mamany L.V. Lysovanyń hatynyń kóshirmesi berilgen. Hatta 2008 jyly 18 tamyzda atalǵan oblystyń Parfın aýdany Vasılevshına derevnıasy mańynan ekspedısııa músheleri birneshe jaýyngerdiń súıegin tabady. Sonyń biriniń qasynan tabylǵan medalonda «Qostanaı oblysy Amangeldi № 1 aýyl Qabyrǵa ujymsharynyń týmasy, qatardaǵy jaýynger Seıitqasov Qaıyr» degen jazý bar eken. Osyǵan «jaýabyn berińizder» dep jazylǵan. Hatty oqyǵannan keıin Ramazannyń keýdesin óksik qysyp, kózine jas aldy. Bul – ákesiniń týǵan aǵasy edi. Ákesi kózi jumylǵanǵa deıin aǵasyn kóp izdedi. Biraq eshqandaı derek tabylmady. Sóıtip, ol kisi 2009 jyly mamyr aıynda baýyrymen birge uly Shyńǵysty ertip, «Iаsnaıa polıana» degen týysqandar zıratyndaǵy ekinshi dúnıejúzilik soǵysta qaza bolǵan jaýyngerlerdi qaıta jerleý rásimine baryp qatysty. Atasynyń beıitine týǵan jeriniń topyraǵyn apardy. Elge kelgennen keıin aýylǵa baryp, atasyna belgi qoıyp, quran oqytty. Osy oqıǵa jaıynda belgili qalamger Qaısar Álim bas gazette kólemdi maqala jazdy.
Bul – Ramazan Boqanulynyń azamattyq bir qyry. Aıta berse, ondaı qyry kóp. Já, ony kelesige qaldyraıyq.