Táýelsiz Qazaqstannyń alǵashqy múftıi Rátbek qajy Nysanbaıuly haziretimiz qaıtys boldy degen qaraly habar janyma qatty batty. Jýyrda ǵana ustazdyń úıinde bolyp, halin bilip, suhbattasqan edik. Aqsaqaldyń dám-tuzy taýsylǵan eken. Alla aldynan jarylqasyn! Imany ózine serik bolsyn!
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń atynan marqumnyń otbasyna, týǵan-týystaryna, elimizdegi barsha musylman qaýymyna kóńil aıtamyn. Marqumǵa máńgilik meken jánnattan buıyrsyn!
Tuńǵysh múftıimiz ıslamdyq bilim alý salasynda da eleýli jetistikke jetti. Buharadaǵy «Mır – Arab» medresesi men Lıvııa ýnıversıtetinen dinı sharıǵat mamandyǵyn ıgerip shyqty.
Rátbek haziretimiz múftı bolǵan jyldary musylman memleketterimen tyǵyz qarym-qatynas ornatyp, yntymaqtastyqty arttyra tústi. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń irgetasyn qalaǵan Rátbek Nysanbaıuly 70-ke jýyq meshit saldyrýǵa yqpal etti. Halyqtyń dinı saýat ashýyna den qoıdy. О́ıtkeni osy kezeńde halyqtyń dinı saýatyn ashý mańyzdy istiń biri boldy. Ustazymyz boıynda bar kúsh-qaıratyn shákirt tárbıeleýge arnady. О́zinen keıingi shákirtterine árqashan aǵalyq keńesin aıtyp, janashyrlyq tanytty. Búginde shákirtteri dinı salada jaýapty qyzmetter atqaryp júr.
Ol ólsheýli ǵumyrynda halqymyzdyń rýhanı damýyna, qoǵamda ımandylyqtyń, izgiliktiń, birlik pen tatýlyqtyń nyǵaıýyna súbeli úles qosyp, elimizdegi barsha din qyzmetkerlerine óshpes ónege kórsetip ketti. Rátbek qajynyń atqarǵan ıgi isteri, ustazdyq hám aǵartýshylyq qyzmeti qazirgi býynǵa, barsha ımamdarǵa árqashan rýhanı baǵdarsham bolary haq.
1943 jyly Orta Azııa jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy (SADÝM) qurylady. Rátbek ustazymyz 80-jyldary Zııaýtdın Babahannyń (Ishan Babahannyń uly, ekinshi múftı) ornyna bir jarym aı Tashkentte atqarýshy múftı bolady. Sol kezde ony bolashaq múftılikke daıarlap jatqan kezi edi. Zııaýtdın Babahannyń densaýlyǵynyń nasharlaýyna baılanysty jańa múftıdi taǵaıyndaý máselesi kóterildi. Osy kezde Zııaýtdın: «Ornyma eki adam laıyq: biri – Qazaqstannyń qazıi Rátbek Nysanbaev, ekinshisi – balam Shamsıddın Babahan», depti. Alaıda Rátbek haziret bul qyzmetten bas tartady. Sebebi onyń negizgi oıy SADÝM-nan Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasyn bólip áketý bolatyn. Tashkentte qalsa, ol oıy júzege aspaıtyn edi. Sondyqtan Tashkenttegi múftılikten bas tartyp, Qazaqstan múftııatyn qurýdyń joldaryn qarastyrdy. Sol kezde elimizge derbes Dinı basqarma qajet edi.
1979–1990 jyldary Qazaqstan qazıi qyzmetin Rátbek qajy Nysanbaıuly atqardy. Keńes odaǵy kúıreı bastaǵan tusta ulttyq, dinı máseleler shıelenisip ketti. 1989 jyly Orta Azııa jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń (SADÝM) múftıi Shamsıddın Babahan qyzmetinen ketti. Onyń ornyna Muhammad Sadyq Muhammad Iýsýf múftı boldy. Osy kezde Qazaqstan Dinı basqarma quramynan bólinip shyqty. Onyń birneshe sebebi boldy. Dinı basqarma Tashkentte ornalasty jáne keńestik saıasatqa baılanysty Qazaqstannyń dinı-rýhanı ómirine yqpal ete almady.
1990 jyly 12 qańtarda Almatyda Qazaqstan musylmandarynyń I quryltaıy ótip, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy quryldy. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy Tashkenttegi Orta Azııa jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynan bólinip, derbes Dinı basqarma boldy. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń alǵashqy tóraǵasy, Bas múftı bolyp Rátbek qajy Nysanbaıuly saılandy. Ol kezde elimizde bar-joǵy 25 meshit bolatyn. Qostanaı, Torǵaı, Jezqazǵan, Mańǵystaý, О́skemen, Taldyqorǵan sekildi alty oblysta múlde meshit joq edi. Din ábden turalap qalǵan kez bolatyn. Meshitterdiń de meshit degen aty ǵana bolmasa, meshitke laıyq shart-jaǵdaıy da joq edi. Qazaqstannyń qazııatyna osyndaı toqyraý kezeńde kelgen Rátbek qajy qoldan kelgenshe meshit saldyrýǵa yqpal etti. Shákirtterdi Mysyrǵa jiberip, olardy dinı qyzmetke taǵaıyndady.
Rátbek qajy Nysanbaıulynyń ǵylymı-shyǵarmashylyq eńbegin de atap ótý lázim. Ol 1991 jyly «Quran-Kárimniń» maǵynalary men túsindirmeleriniń aýdarmasyn jarııalady. 20-dan astam dinı-tanymdyq kitap, jınaq ázirledi.
Marqum ustazymyz Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń Astanadaǵy bas keńsesine kelgende: «Qandaı ǵajap ǵımarat! Mundaı keńsede otyryp elge, dinge qyzmet etý – úlken baqyt. Qazir elge aıanbaı qyzmet etetin kezderiń. Alla Taǵala qasıetti saladaǵy qyzmetterińe bereke násip etsin!» dep batasyn bergen edi. Alla Taǵala Rátbek haziretimizdiń otbasyna kórkem sabyr bergeı! Jatqan jeri jaıly, topyraǵy torqa bolǵaı! Dinı salada jasaǵan saýapty amaldarynyń ıgiligin kórgeı!
Naýryzbaı qajy TAǴANULY,
QMDB tóraǵasy, Bas múftı