Ulttyq quryltaıdyń Ulytaýda ótken alǵashqy otyrysy qarsańynda qoǵamdyq kózqaras qaq jarylyp, syńarjaq pikirler uly muratty kózdegen tarıhı qurylymǵa «Kúltóbeniń basyndaǵy kúndegi jıynnyń biri» dep baǵa bergen edi. Alaıda Ulttyq quryltaı óziniń ómirsheń ustanym, utymdy usynystarymen el senimin serpiltip, halyq asyǵa kútip, ár otyrysynan taýdaı úmit kútetin tarıhı alqaǵa aınaldy.
Osy Quryltaıǵa deıingi bir jyldyq kezeńde kóterilgen másele, usynylǵan usynystar jerde qalmaı, túpki sheshimine deıin qadaǵalandy.
Bıylǵy besinshi otyrysy Alashtyń anasy Syr elinde, elimizdiń rýhanı astanalarynyń biri Qyzylordada ótken Ulttyq quryltaı bes jylda óziniń tarıhı mıssııasyn júıeli atqaryp, Qazaq eliniń rýhanııatyna ǵana emes, ekonomıkasynyń órkendeýine de kóp-kórim úlesin qosty. 2022 jyly ult besigi Ulytaýdan bastaý alǵan uly murat joly 2023 jyly Túrkistanda, 2024 jyly Atyraýda, ótken jyly Býrabaıda jalǵasqany belgili. Ár Quryltaıdyń kótergen máselesi bir-birimen sabaqtasyp, júıeli túrde sheshimin taýyp otyrdy. Máselen, Quryltaı bastamalary negizinde 26 zań qabyldanypty. Bir ǵana Býrabaıdaǵy Quryltaıdan keıin 16 zań jobasy ázirlenip, onyń altaýy qabyldanyp úlgergen.
Ulytaý quryltaıy nátıjesinde 25 qazan – Respýblıka kúni retinde qaıta oralyp, 2023 jyldan beri ulttyq mereke retinde toılana bastady. Al Túrkistan quryltaıy qalamger qaýymdy «Qazaqstannyń Halyq jazýshysy» ataǵymen qaıta qaýyshtyrdy. Sondaı-aq ár Quryltaıda elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna serpin bergen ıdeologııalyq tujyrymdar qabyldanyp, elimizdiń onomastıka, mass-medıa, kınematografııa, ǵylym men bilim salalaryn jańǵyrtý, júıeleý múmkindikterine qol jetkizdik.
«Ádiletti Qazaqstan» qurý jolynda qabyldanǵan «Zań men tártip», «Adal azamat», «Eńbek adamy», «Kitap oqıtyn ult», «Jańa qoǵamdyq etıka» jobalary da – Quryltaı jumysynyń jemisti nátıjeleri.
Al Qyzylordadaǵy Quryltaı ne berdi? Plenarlyq otyrystan bir kún buryn Quryltaıdyń tórt seksııaǵa júıelengen baǵyttary boıynsha byltyrǵy Býrabaı Quryltaıynyń qorytyndylary shyǵarylyp, jańa usynystar talqylandy. Tórt seksııa boıynsha 200-den astam usynys qabyldandy. Men Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva jetekshilik etken «Áleýmettik-mádenı damý» seksııasynyń jumysyna qatystym. Aty aıtyp turǵandaı, bul seksııa negizinen elimizdiń ıdeologııalyq damý baǵyttaryn ekshedi. О́tken jyldyń qarasha aıynda qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblıkasy ishki saıasatynyń negizgi qaǵıdattaryn, qundylyqtary men baǵytyn bekitý týraly» qujattyń qundylyǵy saraptalyp, rýhanı salaǵa qatysty ótkir pikir, utqyr usynystar ortaǵa salyndy.
Búgingi Qazaqstan álem nazaryn aýdaryp qana qoımaı, alty qurlyqtyń erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan saıası-ekonomıkalyq reformalar dáýirinde ómir súrip jatyr. Al reforma – eskini joqqa shyǵarý emes, halyq ıgiligi jolyndaǵy izgi isti júıeli túrde jalǵastyrý. Elimizdiń tarıhı sapary durys joldy tańdap, ıgilikti meje baǵytyn ustanǵanyna Ulttyq quryltaıdyń osy otyrysynda taǵy bir márte kóz jetkizdik.
Quryltaı otyrysyna tór usynǵan Syr eliniń damý kórsetkishterine sholý jasap, kishi Aral problemasynan bastap, aldymyzdaǵy konstıtýsııalyq reforma boljamyna deıin toqtalǵan Qasym-Jomart Kemelulynyń ár sózi tarıhı aqıqat negizinde órildi. Sondaı-aq Quryltaıda kóterilgen ár usynystyń eskerýsiz qalmaıtynyna kózimiz anyq jetti.
Rýhanı saladan bastap, óndiristik sala múmkindikteri, ár azamattyń talap-tilegi egjeı-tegjeıli saralandy. Memleket basshysynyń «Qazaqstan – jaýapkershiligi joǵary «orta derjava» jáne jer kólemi boıynsha ıslam álemindegi asa iri memleket. Biz barshaǵa túsinikti, ıaǵnı aqylǵa qonymdy jáne ádil saıasatty jaqtaımyz, osy ustanymdy árdaıym saqtaımyz. Syrtqy saıasattaǵy is-áreketimizdiń bári bir ǵana maqsatty kózdeıdi. Eń bastysy, memlekt jeriniń tutastyǵyn, qaýipsizdigi men egemendigin qamtamasyz etýimiz kerek. Qazaq memleketiniń basshysy retinde men úshin táýelsizdik – bárinen qymbat! Bul – mereıtoı kezindegi uran emes, qazirgi dúrbeleńge toly zamanda ulttyq strategııamyzdyń negizgi qaǵıdasy. Men «Táýelsizdik degenimiz – eń aldymen, jalpyulttyq birlik pen kelisim» ekenin únemi aıtyp júrmin», degen tebireniske toly sózi Quryltaı túıinindeı áser qaldyrdy.
Prezıdent elimizdiń logıstıkalyq múmkindikterine toqtala kelip, «Qaraǵandy – Jezqazǵan» baǵytyndaǵy joldyń qurylysy bastalatynyn jetkizgen kezde qýanyshtan júregim jarylardaı kúı keshtim. О́ıtkeni bul joba Qaraǵandy óńiriniń ekonomıkasyn eńselendirýde jetekshi ról atqaratyn kúretamyr ekeni beseneden belgili edi.
Aıtyp-aıtpaı ne kerek, Ulttyq quryltaıdyń besinshi otyrysy berekeli baılam, baıypty bastamalarmen daralandy, Elimizde reformalar jalǵasyn tabady. Ár azamattyń quqyǵy zań sheńberinde qorǵalady. Konstıtýsııamyzǵa engizilmek ózgerister táýelsizdigimizdiń kepiline aınalmaq. Ishki saıasatymyzda irkilis, syrtqy saıasatymyzda syn-qater bolmaıdy. Besinshi márte tarıhymyzdy da, búgingi-erteńgi taǵdyrymyzdy da tarazylaǵan Ulttyq quryltaı túıini osyndaı ıgilikti mejeni ıgerýge degen umtylysymen erekshelendi.
Bul umtylys – uly murattyń joly. Biz ony Qyzylorda quryltaıynda taǵy bir márte pysyqtap aldyq.
Bekzat ALTYNBEKOV,
«Amanat» partııasy Qaraǵandy oblystyq fılıalynyń tóraǵasy