Kesheginiń kúıbeńi men búginginiń bederi bir-birine uqsamaıdy. Kezinde «bazar – baılyq kózi» desek, búginde sol baılyq kózi alaqandaǵy smartfonǵa kóshken. «Strategy&» men Sıfrlyq Qazaqstan Qaýymdastyǵynyń 2025 jyldyń alǵashqy alty aıyna jasaǵan birlesken taldaýy osyny aıǵaqtaıdy. Elimizdiń elektrondy kommersııa naryǵy irkilissiz ilgerilep keledi, biraq bul ósimniń óz ereksheligi bar. Alty aıdaǵy 90 mln tranzaksııa – bul jaı ǵana sandar sherýi emes, halyqtyń kúndelikti turmys saltynyń túbegeıli jańǵyrǵanyn bildiretin qubylys, dep jazady Egemen.kz.
Zertteý derekterine súıensek, 2025 jyldyń 6 aıynda bólshek elektrondyq saýda naryǵynyń aqshalaı kólemi 1 721 mlrd teńgeni qurady. Bul 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 19%-ǵa ósken. Naryq kólemi 3,4 mlrd dollarǵa jetip, 4%-dyq ósimdi tirkedi.
Alaıda, toqsandyq dınamıka naryqtyń ósý qarqynynyń birshama báseńdegenin baıqatady. Eger 2025 jyldyń birinshi toqsanynda kórsetkish 863 mlrd teńge bolsa, ekinshi toqsanda bul san 859 mlrd teńgege deıin (0,4%-ǵa) azaıǵan. Bul qubylys naryqtyń ekstensıvti damýdan kemeldengen, turaqty qalypqa kóshýimen túsindiriledi.
О́tken jyly onlaın saýdaǵa 3,2 trln teńge jumsalǵan
Tranzaksııalar dınamıkasy jáne tutynýshylyq minez-qulyqNaryqtyń aqshalaı ósiminen góri, operasııalar sanynyń artýy áldeqaıda qarqyndy boldy. Esepti kezeńde tranzaksııalar sany 27%-ǵa artyp, 90,1 mln birlikti qurady. Bul – halyqtyń onlaın satyp alýdy jıiletkenin, biraq somasy azyraq taýarlarǵa basymdyq bere bastaǵanyn ańǵartady. Osyǵan baılanysty ortasha chektiń tómendeýi baıqalady:
Teńgedegi ortasha chek: 19,1 myń teńge (byltyrǵydan 6%-ǵa az). Dollardaǵy ortasha chek: 37,3 dollar (18%-ǵa tómendegen).Strategy& seriktesi jáne Eýrazııa óńirindegi konsýltasııalyq praktıkanyń jetekshisi Natalıa Lım naryqtaǵy bul ózgeristerdi bylaısha tujyrymdaıdy:
«2025 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Qazaqstandaǵy bólshek elektrondyq kommersııa naryǵy ósýin jalǵastyryp, 1 721 mlrd teńgege nemese 3,4 mlrd dollarǵa jetti. Aǵymdaǵy dınamıka naryqtyń birtindep neǵurlym kemeldengen damý modeline kóshýin aıǵaqtaıdy, munda ósim onlaın-arnalardyń kúndelikti tutyný daǵdysyna aınalýy esebinen qamtamasyz etiledi. Marketpleıster tómen quny bar kúndelikti qajetti taýarlarǵa degen suranysty shoǵyrlandyra otyryp, onlaın-tutyný landshaftyn ózgertýde sheshýshi ról atqarýdy jalǵastyryp otyr. Tranzaksııalar sany 27%-ǵa ósti, al teńgedegi ortasha chek 6%-ǵa tómendedi», deıdi Natalıa Lım.
Shetelden zat alý erejesi ózgerdi: Salyq qalaı esepteledi?
Marketpleısterdiń ústemdigi jáne naryq qurylymyOtandyq e-commerce naryǵynda marketpleısterdiń úlesi absolıýttik kórsetkishke jaqyndap keledi. Búginde barlyq onlaın saýdanyń 92%-y marketpleıster arqyly ótedi (byltyr bul kórsetkish 89% edi).
Jergilikti platformalar naryqtyń 68%-yn ıelenedi. Halyqaralyq platformalar: 24%-dy quraıdy. Jeke ınternet-dúkender úlesi 8%-ǵa deıin qysqarǵan, biraq olardaǵy ortasha chek (37,7 myń teńge) marketpleısterge (18,4 myń teńge) qaraǵanda eki ese joǵary. Bul mamandandyrylǵan dúkenderdiń qymbat ári nıshalyq taýarlar segmentinde saqtalǵanyn bildiredi.Marketpleısterdegi taýarlar men qyzmetterdi bólip tóleý erejesi rettelmek
Damý draıverleri men negizgi trendterZertteý avtorlary naryqtyń ósýine birneshe faktordyń áser etkenin atap ótti:
Logıstıkalyq ınfraqurylym: Fýlfılment-ortalyqtar men tapsyrys berý pýnktteriniń jappaı ashylýy jetkizý ýaqytyn qysqartyp, qoljetimdilikti arttyrdy. Sıfrlyq saýattylyq: Qazaqstanda ınternet paıdalanýshylar sany 19,5 mln-ǵa (halyqtyń 93,4%-y) jetti. Qarjylyq quraldar: Bólip tóleý men nesıelik ónimderdiń marketpleıstermen birigýi saýdanyń negizgi qozǵaltqyshy bolyp qala bermek. Alaıda, 2025 jyldyń ekinshi toqsanyndaǵy báseńdeý tutynýshylyq nesıe berýdi retteýdiń qatańdaýymen de baılanysty bolýy múmkin.Qazaqstandaǵy elektrondyq kommersııanyń jalpy bólshek saýdadaǵy úlesi 17,1%-ǵa jetti. Bul – álemdik deńgeıdegi ortasha kórsetkishtermen ıyq tiresetin nátıje.
Marketpleısterde «Qazaqstanda jasalǵan» dep atalatyn arnaıy bólim ashylady
Saýdanyń onlaın bolǵany – zaman aǵymy. Biraq sol vırtýaldy sórelerde otandyq óndirýshilerdiń ónimi de salmaqty oryn alsa, ulttyq ekonomıkanyń eńsesi odan beter tikteleri anyq. Sıfrlyq álemniń shyrmaýyna ilikkende, satyp alýdyń jeńildigine ǵana emes, onyń ekonomıkalyq tıimdiligi men ulttyq múddege sáıkestigine de mán bergen abzal.