Sheraǵańnyń qalamgerlik qazynasy

«Sherhan Murtazanyń qalamgerlik qazynasy» atty dóńgelek ústeldi júr­gizgen «Qazaq gazette­ri» serik­testiginiń bas dırektory, alashtanýshy ǵalym Dıhan Qamzabekuly «Qazaq» gazeti taǵylymyn tilge tıek ete kelip: «Qazaq bas­pa­sóziniń qara nary Sherhan Murtaza­nyń Ulttyq arhıvtegi qorynyń ­ashylýy Ulttyq baspasóz kúnine sáıkes kelip otyr. Byltyr Respýblıka kúni qarsańynda bizdiń «Egemen Qazaqstan» gazetinde saqtalǵan Sheraǵanyń 6 myń betke jýyq mol murasyn Ulttyq arhıvke tapsyrǵan edik. Onyń ishinde óziniń jazǵan qoljazbalary, shyǵarmalaryna jınaǵan materıaldary, fotosýretteri men qujat­tary bar edi. Mine, osy materıaldar «emdelip», óńdelip, Ulttyq arhıvten jazýshynyń jeke tektik qory ashyldy», dedi.

Jıynda Premer-mınıstr­diń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva­nyń quttyqtaý hatyn Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıtetiniń tóraǵasy Rýstam Álı oqyp berdi. «Qazaq rýha­nııa­tynyń alyp tulǵasy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri, kórnekti jazýshy Sherhan Murtazanyń qalamgerlik murasyna arnal­ǵan taǵylymdyq jıynnyń jo­ǵary deńgeıde ótýine tilek­tes­pin. Sherhan Murtaza qazaq­tyń bolmys-bitimin kórkem sóz­ben keskindegen qaıratker retinde eldik múddeni bárinen bıik qoıdy. Jýrnalıstıkany ultqa qyzmet etýdiń joly dep bildi. Qazaq baspasózinde qa­lyp­­tastyrǵan mektebi, redaktor retindegi talapshyl­dyǵy, eń­bek­qorlyǵy tutas bir býynnyń kásibı ári azamattyq tulǵa bolyp qalyptasýyna yqpal etti. Elimizdiń Ulttyq arhıvinde zııa­ly tulǵanyń jeke qujatta­ry­nyń ǵylymı turǵyda júıele­nip, ult ıgiligine aınalýy – mańyz­dy tarıhı oqıǵa. Bul ulttyq ja­dy­myzdyń tolyqqandy qorǵa­ýyna jasalǵan naqty qadam dep bilemin. Osyndaı mańyzdy bas­qosý qazaq rýhanııatyna tyń serpin bereri sózsiz» delingen hatta.

Ulttyq arhıvtiń dırektory Saǵıla Nurlanova sóz óneri­niń, ulttyq rýhtyń bıigi sanalatyn Sherhan Murtazanyń jeke tektik qorynyń ashylýy Ult­tyq baspasóz kúni qarsańynda ótýin jaqsylyqqa balady. Arhıv dırektory qalamgerdiń muralary arasyndaǵy «aýrýǵa shaldyq­qan» paraqtar emdelip, búlingen jáne zaqymdalǵan materıal­dar arnaıy restavrasııalyq zerthanada mehanıkalyq tazalaý­dan ótkizilip, arnaıy vakýmdyq kameralar arqyly tolyqtaı zararsyzdandyrylǵanyn atap ótti. Sondaı-aq qujattar mazmu­nyna, jazylǵan ýaqytyna, taqy­ryp­tyq baǵytyna qaraı júıe­lenip, ár paraqqa ǵylymı tur­ǵyda sıpattama daıyndalyp, ar­naıy tizimdeme jasalǵanyn atap ótti.

«Belgili qalamger Sherhan Murtazanyń muralary osydan úsh aı buryn Ulttyq arhıvke tapsyrylǵan bolatyn. Sodan beri 6 myńǵa jýyq qujattyń árbir paraǵyn óńdep, emdedik. Alda­ǵy ýaqytta biz olardy sıfrly for­matqa kóshiremiz. Osylaı­sha, bul muralar sherhantanýshy ǵalymdar men zertteýshiler­ge qol­jetimdi bola túsedi. Osy is-sharanyń oıdaǵydaı ótýine bastamashy bolǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ujymyna alǵysymdy bildiremin», deı ke­lip, bul baǵyttaǵy jumystar jú­ıeli túrde jalǵasatynyn aıt­ty. Sondaı-aq ol arhıvtiń saraptaý-tekserý komıssııasynyń sheshimimen Sherhan Murtaza­nyń qundy muralary memleket­tik saqtaýǵa qabyldanyp, №312 jeke tektik qorynyń ashylǵanyn kýálandyratyn sertıfıkatty tabystady.

Sonymen qatar jıynda memleket jáne qoǵam qaıratkeri, «Egemen Qazaqstan» gazetin uzaq jyl basqarǵan qalamger Saýyt­bek Abdrahmanov Sherhan Murtazanyń «Stalınge hat» pe­sasynyń premerasy ótken sát týraly esteligin bólisip, qa­lamgerdiń qaıratkerlik qyryna toqtaldy. «Biz jýrnalısterdiń shyǵarmashylyǵy týraly aıt­qanda olardyń kitaptaryn kóbi­rek mysalǵa keltiremiz. Kitap­qa enbegen shyǵarmalaryn oqý úshin gazettiń tigindilerin aqta­ramyz, sonymen shektelemiz. Al shyn máninde redaktorlyq de­gen – qatpar-qatpar qubylys. Redak­tordyń ıdeıa berýi, ujym­dy basqarýy, kadrlardy irik­teýi jáne olardy tárbıeleýi sııaqty nárselerdiń eshqaısysy eskerilmeıdi. Sondyqtan sher­han­tanýdaǵy taǵy bir arna ol kisi basqarǵan gazetterdegi tigin­dilerdi qaraý dep bilemin. Sol arqyly ol ýaqytta gazettiń qalaı ózgergenin, Sherhanǵa deıin qalaı bolǵanyn, onyń tusynda qalaı bolǵanyn jáne odan keıin qalaı ózgergenin saralasa, Sheraǵa­nyń qazaq baspasózinde teńdessiz ­redaktor bolyp, qaı basylymǵa barsa da birden baǵyn jandyryp jibergenin kóredi», dedi Saýytbek Abdrahmanov.

Budan keıin «Egemen Qazaqstan» gazetin basqarǵan jýr­nalıst, bú­gin­de «Astana aq­shamy» gazetiniń ­bas redaktory Erkin Qydyr da osy oıdy jal­ǵap áketti. «Osydan bir ǵasyr buryn Alash ardaqtyla­ry bas­pasózdi ultyn oıatýǵa paıdalan­sa, Sherhan Murtaza shırek ǵu­myryn redaktorlyqqa arnady. Keshegi totalıtarlyq zamanda ultynyń unjyrǵasy túspeýi úshin ter tógip, uly mıssııany oryndady. Sondyqtan Sher­han Murtazanyń redaktorlyq mek­tebi jeke zertteýdi qa­jet etedi», deı kelip, onyń mu­ralary­nyń elorda tórindegi Ulttyq arhıvte saqtalýy­nyń ózindik máni bar ekenin aıtty.

Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan da Sherhan Murtaza­nyń tulǵalyq qasıetin tarazylaı tústi. «Sherhan Murtaza – ǵasyr­da bir týatyn qaıratker. О́miri­niń sońyna deıin kúrespen ótkiz­gen mundaı tulǵalar elimizde óte sırek. Ol keńes dáýirinde ult­tyq baspasózdiń basy-qasynda júrip, ultyna qyzmet etti. Sol sebepti ol kisini keshegi Álıhan, Ahmet sekildi Alash qaıratkerleriniń izbasary dep aıtýǵa tolyq negiz bar», deı kelip, talas-tartys arasynda júrip ulttyń joǵyn joqtaǵanyn, jýrnalıstıkada mektep qalyptastyrǵanyn aıtty.

Sondaı-aq jıynda baspasóz salasynyń ardagerleri Jaryl­qap Beısenbaıuly, Janat Elshi­bek, Aǵaıdar Ysymuly, Ońda­syn Elýbaı, Sharhan Qazyǵul, Talǵat Batyrhan, zertteýshi ǵalymdar Serik Negı­mov, Marat Ábseme­tov, Qaırat Saq sóz sóılep, Sherhan Murta­za­nyń jýrnalıstıka salasyna sińir­gen eńbekterine taldaý jasady. Dóńgelek ústelde qarym­dy qa­lamgerdiń táýelsizdikti ny­­ǵaı­týǵa úlken úles qosqany, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ­be­tinde eldik máselelerdi kóte­rip, basylymnyń abyroıyn as­qaq­tatqany, qyzmetkerlerdiń áleý­mettik jaǵdaıyn jasaǵany, bas­qa da adamı qasıetteri týraly áńgimeledi. Osylaısha, Ult­tyq baspasóz kúnine oraı ótki­zilgen is-shara jýrnalıstıkada óshpes izin qaldyrǵan Sherhan Mur­taza­nyń qalamgerlik jolyn eske alýǵa arnaldy.