Bıyl Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen «Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly» bolyp jarııalandy. Osyǵan oraı Almatydaǵy T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynda «Jasandy ıntellekt dáýirindegi ekran óneri: zamanaýı máseleleri men damý úrdisi» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti.
Ekran óneri – qashanda zamanmen úndesip, qoǵamdaǵy ózgeristerge sergek jaýap beretin sala. Kıno, anımasııa, televızııa jáne jańa medıa formalary tek tehnologııalyq jetistikterdiń nátıjesi ǵana emes, sonymen qatar qoǵamdyq sana men rýhanı ahýaldyń kórinisi.
Jıynda aldymen sóz alǵan T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń rektory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Arman Júdebaev jasandy ıntellekt múmkindigin syndarly zerdeleý – búgingi bilim júıesiniń basty talabynyń biri ekenin aıtty. Odan keıin Qazaq ulttyq óner akademııasynyń ǵylymı jumystar jónindegi prorektory Qabyl Halyqov pen fakýltet dekany, PhD Mádına Bakeeva ekran óneriniń sıfrlyq dáýirdegi mańyzy, shyǵarmashylyq jaýapkershilik jáne jasandy ıntellektiniń salaǵa tıgizetin yqpaly jóninde mazmundy pikirlerin ortaǵa saldy. Fakýltet dekany M.Bakeeva óz sózinde búgingi jıynnyń jasandy ıntellekt pen kıno, televızııa jáne anımasııa salasynyń toǵysyndaǵy ózekti máselelerdi ashyq talqylaýǵa, sondaı-aq atalǵan baǵyt boıynsha naqty usynystar ázirleýge jol ashatyn mańyzdy alań ekenin jetkizdi. Sondaı-aq spıkerler ekran óneriniń jańa sıfrlyq dáýirdegi róline, jasandy ıntellektiniń shyǵarmashylyq oılaýǵa yqpalyna jáne kórkemdik jaýapkershilik máselesine toqtaldy.
Jıynǵa qazaq kınosynyń damýyna eleýli úles qosyp júrgen rejısserler, prodıýserler men sala sarapshylary qatysty. Aıtalyq, tanymal kınorejısser Rashıd Nuǵymanov ekran óneriniń tili men avtorlyq kózqarastyń mańyzyn sóz etti. Onyń aıtýynsha, ekran – dáýirdiń aınasy, al tehnologııa tek sol aınaǵa qyzmet etýge tıis. Al belgili zańger, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstan kınogerler odaǵy basqarmasynyń múshesi Temirlan Tólegenov jasandy ıntellekt keńinen qoldanylyp otyrǵan qazirgi kezeńde quqyqtyq normalardyń ózektiligi arta túskenin atap ótti. Ol shyǵarmashylyq ónimdi qorǵaý, ıntellektýaldyq menshik pen zańnamalyq jaýapkershilik máselelerine erekshe nazar aýdardy.
Sonymen qatar «Unico Play» kompanııasynyń bas prodıýseri Anar Júnisova sıfrlyq platformalar men strımıng júıeleriniń ekran ónerine áseri jóninde baıandama jasasa, akademııa túlegi, rejısser Ernar Nurǵalıev otandyq kıno óndirisindegi jańa úrdistermen bólisti. Sondaı-aq Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń doktoranty Tolqyn Mırkasımova jáne Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy Aıdos Seıitjan (onlaın) baıandama jasady.
Konferensııaǵa sheteldik spıkerler onlaın qatysty. Máselen, Bratıslava ekonomıka jáne bıznes ýnıversıtetiniń doktory, qaýymdastyrylǵan professor Iаroslav Kýltan (Slovakııa), Sankt-Peterbýrg memlekettik kıno jáne televıdenıe ınstıtýtynyń professor-oqytýshysy Anton Smırnov baıandama jasady. Olar óz sózderinde JI utymdy paıdalana bilgen ekran ónerindegi jaqsy týyndylarmen bólisip, jeke tájirıbelerinen qyzyqty ádister usyndy.
Odan keıin jıyn paneldik sessııaǵa jalǵasty. Munda spıkerler jasandy ıntellekt dáýirindegi ekran óneriniń damý baǵyttaryn jan-jaqty saralady. Talqylaý barysynda tehnologııalyq jańalyqtarmen qatar kásibı etıka, avtorlyq jaýapkershilik jáne gýmanıtarlyq oılaýdyń mańyzy erekshe ataldy. Mamandardyń pikirinshe, jasandy ıntellekt jańa quraldar men óndiristik tıimdilik usynǵanymen, shyǵarmashylyqtyń basty tiregi – adam faktory bolyp qala beredi. Budan soń zańger, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory Temirlan Tólegenovpen eki saǵatqa sozylǵan jeke ashyq sessııa uıymdastyryldy. Ashyq formatta ótken bul kezdesýde spıker jasandy ıntellekt jaǵdaıyndaǵy avtorlyq quqyq, shyǵarmashylyq ónimdi qorǵaý jáne quqyqtyq jaýapkershilik máselelerine keńinen toqtaldy.
Sondaı-aq magıstranttar arasynda «Ekrandyq ónerde jasandy ıntellekt yqpaly: paıdasy men qaýpi» taqyrybynda debat ótip, úzdik qatysýshylar anyqtaldy. Pikirsaıysqa Turan ýnıversıteti men T. Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń magıstranttary qatysyp, jasandy ıntellektiniń ekran ónerine, mádenıet pen shyǵarmashylyq oılaýǵa áseri tóńireginde tartysty oılaryn ortaǵa saldy. Sonymen birge jıyn aıasynda ǵylymı maqalalar jınaǵy tanystyryldy. Is-shara sońynda barlyq spıkerge Alǵyshat pen estelik syılyq tabys etildi.
Nazerke Nurtas,
jýrnalıst