О́tken jyly óndiris 6,4%-ǵa artty: Qaı salalar oń dınamıka kórsetti?

Is-sharaǵa Prezıdent Ákimshiliginiń, Úkimet apparatynyń, memlekettik organdardyń, óńirler ákimdikteriniń, ulttyq kompanııalardyń ókilderi, sondaı-aq Qoǵamdyq keńes músheleri men vedomstvoǵa qarasty uıymdardyń ókilderi qatysty.

Alqa otyrysyn ashqan О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda jáne Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda mınıstrlik aldyna birqatar naqty mindet qoıylǵanyn atap ótti.

«2025 jyldyń qorytyndylary ónerkásip pen qurylys salasynyń jańa damý kezeńine qadam basqanyn dáleldeıdi. О́ndiristiń ósýi, turǵyn úıdiń rekordtyq kólemde paıdalanýǵa berilýi, jańa ınvestısııalyq jobalar jáne jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy reformalar – bul ári qaraı sapaly serpilis jasaýǵa negiz bolatyn berik irgetas», dedi Ersaıyn Naǵaspaev.

О́ńdeý ónerkásibindegi ósim

Mınıstrdiń málimetinshe, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha óńdeý ónerkásibindegi óndiris kóleminiń ósimi 6,4%-ǵa jetti. Oń dınamıka metallýrgııa (1,2%-ǵa), mashına jasaý (12,9%-ǵa), hımııa ónerkásibi (9,8%-ǵa), qurylys materıaldary óndirisi (9,7%-ǵa), rezeńke jáne plastmassa buıymdary óndirisi (7,6%-ǵa) jáne basqa da salalardaǵy ósim esebinen qamtamasyz etildi.

Jalpy somasy shamamen 1,5 trln teńgeni quraıtyn 190 joba paıdalanýǵa berilip, 22 myńnan astam turaqty jumys orny qurylǵan.

Otandyq taýar óndirýshilerdiń tizilimi iske qosylyp, júıede 800-den astam kompanııa tirkeldi.

Úsh jańa arnaıy ekonomıkalyq aımaq («Aqtóbe», «Atyraý», «Qorqyt Ata» AEA) qurylyp, iri jobalar boıynsha 13 ınvestısııalyq kelisimge qol qoıylǵan.

Qurylystaǵy rekordtyq kórsetkishter

E.Naǵaspaev atap ótkendeı, qurylys salasynda da oń nátıjelerge qol jetkizildi.

Josparlanǵan 19,2 mln sharshy metrdiń ornyna 20,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, bul 185 myńnan astam turǵyn úıdi quraıdy (NKI – 105,1%). Bul kórsetkish aldyńǵy kezeń deńgeıinen asyp, jańa rekord ornatyldy.

Sondaı-aq salanyń turaqty damýyna negiz bolatyn jańa Qurylys kodeksi qabyldandy.

О́nerkásip óristep, turmys túzelgen

Jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy reformalar

О́nerkásip jáne qurylys mınıstriniń aqparatyna sáıkes, jer qoınaýyn paıdalaný salasyn retteıtin kodekske ózgerister engizildi. Qujat sheńberinde eldiń mıneraldyq-shıkizat bazasyn tolyqtyrýǵa jáne ornyqty damytýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq jáne ınstıtýsıonaldyq reformalar iske asyryldy.

Memlekettik esepke Kók-Jon, Altyn-Shoqy, Samombet, Stýdenttik jáne Taqyr-Qaljyrdy qosa alǵanda 17 jańa ken orny qabyldandy.

Bıyl jańa býynnyń 1:50 000 masshtabtaǵy egjeı-tegjeıli kartalaryn jasaý sheńberinde el aýmaǵynyń 100 myń sharshy shaqyrymy zertteledi, keıinnen bul kólem jyl saıyn 30 myń sharshy shaqyrymǵa ulǵaıtylady. Kartaǵa túsirý jumystaryn júrgizýge qoıylatyn jańa talaptar bekitilip, 20 jobalyq-smetalyq qujattama ázirlendi.

Sıfrlandyrý

E.Naǵaspaevtyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Qazaqstanda Jer qoınaýyn paıdalanýdyń biryńǵaı platformasy jumys isteıdi. Onda 22 memlekettik qyzmet qoljetimdi, elektrondyq aýksıondar jáne qol qoıý bonýsyn onlaın tóleý júıesi iske asyrylǵan. Jalpy 700-den astam lısenzııa berilgen. Shamamen 4,6 mln geologııalyq esep sıfrlandyryldy.

2025 jyldyń sońynda qurylys monıtorıngine kompıýterlik kórý jáne jasandy ıntellekt engizý boıynsha pılottyq joba iske asyryldy. Júıe bas josparlar men egjeı-tegjeıli josparlaý jobalaryn avtomatty túrde salystyryp, qurylys bastalǵanǵa deıin sáıkessizdikterdi anyqtaıdy. Bul buryn tek keıinnen anyqtalatyn baılanystyrý, «qyzyl syzyqtar» jáne fýnksıonaldyq aımaqtardaǵy qatelikterdi erte kezeńde boldyrmaýǵa múmkindik beredi. Nátıjesinde, jasandy ıntellekt qala qurylysy baqylaýyn qolmen ári sýbektıvti formattan júıeli jáne boljamdy deńgeıge kóshiredi. Bul zańsyz qurylys táýekelderin tómendetip, aýmaqtyq josparlaý sapasyn arttyrady.

Sonymen qatar ótken jyly energetıka jáne kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý jónindegi Ulttyq jobanyń jobalaryn basqarýdyń janama sıfrlyq platformasy iske qosyldy. Ol bastamalardy irikteýden bastap, iske asyrýdy monıtorıngteýge deıingi búkil sıkldi bir kontýrda biriktiredi. 

33 jańa ónerkásiptik kásiporyn iske qosyldy

2026 jylǵa arnalǵan josparlar

Jıyn barysynda О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstrleri Oljas Saparbekov, Qýandyq Qajkenov, Iran Sharhan jáne Jánnat Dúbirova 2025 jylǵy nátıjeler jóninde esep berip, mınıstrlik qyzmetiniń negizgi baǵyttary boıynsha aldaǵy kezeńge arnalǵan josparlardy jan-jaqty tanystyrdy.

Atap aıtqanda, 2026-2027 jyldary qurylys salasynda sıfrlyq reformany iske asyrý josparlanyp otyr. Sıfrlyq transformasııa qurylys úderisiniń barlyq kezeńin – jobalaýdan bastap «aqyldy» paıdalanýǵa deıin qamtıdy.

TKSh salasynda azamattarǵa qyzmet kórsetýdiń biryńǵaı sıfrlyq modeline kóshý júzege asyrylady. Smart Turmys platformasynda 2026 jyly halyqqa arnalǵan elektrondyq kommýnaldyq qyzmetter iske qosylady.

2026-2028 jyldary kommýnaldyq resýrstardy eseptegish quraldardy jappaı ornatý jáne esepke alý júzege asyrylady. Bul sý, jylý jáne elektr energııasy boıynsha aqyldy eseptegishterdi engizýdi jáne derekterdi avtomattandyrylǵan jınaýdy qamtıdy.

2026 jyly «Energetıka jáne kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda 2,8 myń shaqyrym sý burý jelilerin jáne 5 myń shaqyrym sý qubyry jelilerin jańartý josparlanǵan. Nátıjesinde 2030 jylǵa qaraı olardyń tozý deńgeıi tıisinshe 33% jáne 41%-ǵa deıin tómendetiledi.

О́nerkásipte standarttardy kezeń-kezeńimen bekite otyryp, keń aýqymdy sıfrlandyrýǵa kóshý kútilip otyr. 2026 jyly normatıvtik baza qalyptastyrylyp, al 2027 jyldan bastap sıfrlyq egizder ónerkásiptik kásiporyndar úshin mindetti standartqa aınalady. Bul negizgi óndiristik prosesterdiń basqarylatyn sıfrlyq kontýrǵa kóshetinin bildiredi.

Kelesi kezeń – geologııalyq barlaýda Big Data jáne jasandy ıntellektini engizý. Maqsat – geologııalyq derekterdiń keminde 90%-yn qamtý, arhıvterdi mashına oqıtyn formatqa kóshirý jáne 3D-vızýalızasııasy bar qurylymdalǵan GAJ-baza qurý. Bul shashyrańqy derekterden ınteraktıvti úsh ólshemdi jer qoınaýy kartasyna kóshýge jáne jasandy ıntellekt sheshimderin Jer qoınaýyn paıdalanýdyń biryńǵaı platformasymen tolyq ıntegrasııalaýǵa múmkindik beredi.

Mınıstrlik tarapynan 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan jeńil ónerkásipti damytýdyń keshendi josparyn jáne toqyma ónerkásibin damytý jónindegi jol kartasyn bekitý, sondaı-aq jeńil ónerkásip taýarlaryn mindetti tańbalaý men qadaǵalaýdy engizý boıynsha jumystar júrgiziledi.

Bıyl jalpy somasy 1,7 trln teńgeni quraıtyn shamamen 200 jobany iske asyrý josparlanǵan. Bul jobalardy iske qosý nátıjesinde 19,4 myńǵa jýyq turaqty jumys orny qurylady. Olardyń qatarynda: Jambyl oblysynda mıneraldyq tyńaıtqyshtar óndirý («EvroHım-Qarataý»), Pavlodar oblysynda ferrosılısıı óndirý(«Mineral Product International»), Pavlodar oblysynda ustalyq-bandajdyq keshen(«Railcast systems»), júk avtomobılderi men jol-qurylys tehnıkasyn óndirý («Barys Truck Manufactory»), Qaraǵandy oblysynda HOWO júk avtomobılderin óndirý («Saran Machinery») jobalary bar. Barlyq jobalar tolyq qýatyna shyqqan kezde óndiris kólemi shamamen 2,3 trln teńgeni quraıdy. Onyń ishinde eksportqa 0,5 trln teńge kóleminde ónim shyǵarý, ımportty almastyrý – 1,5 trln teńge somaǵa josparlanǵan.

Alqa otyrysynyń qorytyndylary

Qorytyndy sózinde Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar Úkimet 2026 jylǵy mindetterdi júzege asyrýǵa tereń saıası transformasııa jaǵdaıynda kiriskenin atap ótti. Bul transformasııanyń negizin búkilhalyqtyq talqylaýǵa shyǵarylǵan jańa Konstıtýsııa qalap otyr.

Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi ekonomıkany transformasııalaýdaǵy negizgi memlekettik organdardyń biri ekenin erekshe atap ótti.

«Jańa konstıtýsııalyq arhıtektýra, bir palataly Parlamentke – Quryltaıǵa kóshý jáne Halyq keńesin qurý atqarýshy bılik qyzmetiniń qoǵamdyq baqylaýyn kúsheıtedi. Mınıstrlik úshin bul – eseptiliktiń jańa deńgeıi. Endi qabyldanatyn árbir sheshim jańa Konstıtýsııada bekitilgen qoǵamdyq suranystarǵa sáıkes bolýy tıis. Bul sizderdiń ujymdaryńyzǵa úlken jaýapkershilik júkteıdi», dedi Roman Sklıar.

Alqa otyrysynda sóılegen sózinde Roman Sklıar mınıstrlik basshylyǵyna birqatar negizgi baǵyttyń iske asyrylýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Onyń ishinde: 5 jylǵa arnalǵan tıimdi ınvestısııalyq jobalary bar orta merzimdi jospar ázirleý, kadrlyq áleýetti damytý, bir aı merzim ishinde AEA damýynyń jańa modelin engizý, sırek jáne sırek jer metaldary boıynsha jospardy ózektendirý, quramynda baǵaly metaldary bar shıkizatty áketýdi jáne zergerlik buıymdar eksportyn normatıvtik retteý, jeńil ónerkásipti damytý josparyn qabyldaý, geologııalyq-geofızıkalyq zertteý kólemin 2,2 mln sharshy shaqyrymǵa deıin keńeıtý jáne 1:50 000 masshtabqa kóshý, jańa Qurylys kodeksiniń normatıvtik bazasyn engizý, Gradkadastr júıesi boıynsha jumysty kúsheıtý, turǵyn úı qurylysyn jáne ıpotekalyq baǵdarlamalardy yntalandyrý, sondaı-aq Sıfrlandyrý jyly sheńberinde Ulttyq ónerkásiptik aqparattyq júıeni iske qosý, jer qoınaýy kadastryn sıfrlandyrý, jasandy ıntellekti bar geobazany damytý, «e-Qurylys» júıesin jetildirý jáne AGSK-3 kelisimi arqyly smetalyq isti sıfrlandyrý bar.

Jalpy alqa otyrysynyń qorytyndysy boıynsha Memleket basshysynyń Joldaýynda jáne Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda berilgen tapsyrmalardy eskere otyryp, aldaǵy jumystyń basym baǵyttary aıqyndaldy.

Jasandy ıntellekt otandyq ónerkásipti qalaı ózgertedi?