2025 jyly Memleket basshysynyń tapsyrmasymen elimizde alǵash ret «Jasandy ıntellekt týraly» zań qabyldandy. Qazaqstandaǵy bilim berý júıesinde JI tehnologııalaryn oqytý prosesine saýatty ári sapaly engizý boıynsha jumys júrgizilip jatyr.
Jahandyq básekege qabiletti urpaq tárbıeleýde jasandy ıntellekt elementterin tıimdi qural retinde engizý – Oqý-aǵartý mınıstrliginiń kún tártibindegi ózekti saýaldardyń biri. Bul oraıda JI pedagogterdiń artyq júktemesin azaıtý jáne oqý prosesin utymdy uıymdastyrý maqsatynda tıimdi qoldanyla bastady. JI-di oqýshylardyń synı oılaý, taldaý, salystyrý, refleksııa daǵdylaryn damytýǵa qoldaný da bilim sapasyn arttyrýǵa múmkindik beretinin atap ótken jón.
Eske sala keteıik, bıylǵy oqý jylynyń basynda Oqý-aǵartý mınıstrligi men Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń «2025-2029 jyldarǵa arnalǵan orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, sondaı-aq orta bilimnen keıingi bilim berý júıesine jasandy ıntellektini engizýdiń tujyrymdamalyq negizderin bekitý týraly» birlesken buıryǵyna qol qoıyldy. Qujatta alǵash ret bilim berý salasynda jasandy ıntellektini qoldanýdyń biryńǵaı ulttyq standarttary bekitilip, oǵan etıka, quqyqtyq retteý, derbes derekterdi qorǵaý jáne akademııalyq adaldyq máseleleri engizildi. Ári jasandy ıntellektige arnalǵan arnaıy taqyryptardy oqý prosesine kiriktirý, zamanaýı sıfrlyq oqýlyqtar shyǵarý, oqýshylardyń JI boıynsha saýattylyǵyn qalyptastyrý jáne olardyń jobalyq qabiletterin damytýǵa jaǵdaı jasaý jaǵy da kózdelgen.
Oqýshylarǵa mamandyq tańdasatyn JI-agent iske qosyldy
Budan bólek, Y. Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy bilim berý salasyna JI-di engizý boıynsha «Jasandy ıntellektini orta bilim berý júıesinde qoldanýdyń etıkalyq standarttary», «Jasandy ıntellektini oqý prosesine engizýdiń ádistemelik usynymdary» jáne «Orta bilim berý uıymdarynda akademııalyq adaldyqty qamtamasyz etý jónindegi erejeler» syndy qujattady ázirlep, pedagogterge usyndy.
Pedagogterdiń quzyrettiligin arttyrý isine toqtalar bolsaq, «О́rleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵy IýNESKO-men birlesip pedagogterdiń sıfrlyq quzyretterin damytý baǵytyndaǵy jumystaryn jalǵastyryp jatyr. Oqý úderisinde jasandy ıntellektini tıimdi paıdalanýǵa arnalǵan tegin onlaın kýrsqa qatysýshylar sany búginde 350 myńǵa jýyqtady.
Muǵalimderdiń bilim sapasy qaı deńgeıde?
Halyqaralyq tájirıbege negizdelip, ulttyq bilim berý júıesiniń erekshelikteri eskerilip ázirlengen kýrs muǵalimderdiń zamanaýı sıfrlyq quraldardy oryndy qoldaný daǵdylaryn qalyptastyrýǵa jáne oqytý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Oqý barysynda qatysýshylar jasandy ıntellektini jaýapkershilikpen paıdalaný, oqý materıaldary men test tapsyrmalaryn ázirleý, ıllıýstrasııalar jasaý jáne sabaq josparyn jetildirý tásilderin meńgeredi.
Osy tusta, JI quraldary ustazdy tolyq almastyra almaıtynyna nazar aýdarǵan jón. Bul ustanym № 221 buıryqpen bekitilgen Tujyrymdamalyq negizderde naqty kórsetilgen. Qujatta jasandy ıntellekt muǵalimdi almastyratyn júıe emes, pedagogtiń kásibı qyzmetin qoldaıtyn kómekshi qural retinde qarastyrylady delingen.
Astanada mektep oqýshylarynyń qaýipsizdigin jasandy ıntellekt baqylaıdy
Bıyl orta bilim berý standarttaryna jasandy ıntellekt elementterin engizý jumystary bastaldy. Aldaǵy ýaqytta 1-4 synyptardaǵy «Sıfrlyq saýattylyq» páni «Sıfrlyq saýattylyq jáne jasandy ıntellekt», 5-11 synyptardaǵy «Informatıka» páni «Informatıka jáne jasandy ıntellekt» pánderine transformasııalanady. Qazir bul pánderdiń oqý baǵdarlamalary saraptamadan ótkizilip jatyr.
Sonymen birge Astana qalasyndaǵy №107, № 101, № 99 jáne № 104 Keleshek mektepterinde JI negizindegi mektep modelin engizý boıynsha bastama júzege asyp jatyr. Pılottyq joba aıasynda JI-di oqý materıaldaryn daıyndaýǵa, nátıjelerge taldaý jasaýǵa, uıymdastyrý jumystaryna tıimdi paıdalaný negizge alyndy.
JI-di bilim berý úrdisine ıntegrasııalaý maqsatynda sapaly sıfrlyq oqý materıaldaryn, onlaın kýrstaryn jáne bilim platformalaryn qurý qarqyn almaq. Sıfrlyq resýrstarǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etý baǵytynda Oqý-aǵartý mınıstrligi jergilikti atqarýshy organdarmen birlese otyryp bilim salasyna qajetti startap jobalardy saralaıtyn bolady. Usynylatyn startap jobalar qaýipsizdik jáne bilim uıymdarynyń ákimshilik-basqarýshylyq úderisin ońtaılandyrý sheshimderine sáıkes irikteledi.
Gúlbaqyt JÚNISOVA, Oqý-aǵartý mınıstrligi Orta bilim berý komıteti tóraǵasynyń orynbasary