Bas qujattyń baıandy sáti

Otyrysty ashqan Nurlan Ábdirov «Res­pýb­lıkalyq referendým týraly» Kons­tıtý­sııalyq zańnyń 21, 31-baptarynda aı­qyn­dal­ǵan ókilettikterge sáıkes Ortalyq ko­mıs­sııa tutastaı respýblıka boıynsha re­fe­rendýmnyń qorytyndylaryn shyǵa­ryp, bul týraly buqaralyq aqparat qural­darynda habar jarııalaıtynyn málimdedi.

О́z kezeginde oblystardyń, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń aýmaq­tyq komıssııalary tıisti ákimshi­lik-aýmaqtyq birlikter boıynsha refe­ren­dýmnyń qorytyndylaryn shyǵar­dy. Barlyq aýmaqtyq komıssııa daýys berý qorytyndylary týraly hattamalardyń túpnusqalaryn Ortalyq referendým komıssııasyna jetkizdi. Osylaısha, usynylǵan hattamalardyń negizinde búkilhalyqtyq daýys berýdiń qorytyndylary aıqyndaldy.

Referendýmǵa qatysýǵa quqyǵy bar azamattardyń jalpy sany 12 482 613 adamdy qurady. Daýys berýge 9 127 192 azamat qatysyp, bul referendýmǵa qatysýǵa quqyǵy bar azamattardyń jalpy sanynyń 73,12 paıyzyn qurady. Olardyń ishinde 12 aqpanda BAQ-qa jarııalanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýsııasyn qabyldaý týraly máseleniń oń sheshimin jaqtap daýys bergen azamattardyń sany 7 954 667 adamǵa jetip, bul daýys berýge qatysqan azamattardyń jalpy sany­nyń 87,15 paıyzyn qurady. Sonymen qatar referendýmǵa qoıylǵan máseleni qabyldamaǵan azamattardyń sany 898 099 adam boldy.

Jaýaptardyń eki nusqasy da tańdalǵan, ıaǵnı jaramdy dep tanylǵan, biraq da­ýystardy sanaý kezinde esepke alynbaıtyn bıýlletender sany – 127 868. Al belgilenbegen úlgidegi, sondaı-aq daýys bergenderdiń erik bildirýin aıqyndaý múmkin emes jáne jaramsyz dep tanylǵan bıýlletenderdiń sany 146 558-di qurady.

Respýblıkalyq referendým týraly zańnamanyń normalaryna sáıkes, eger referendýmǵa qatysý quqyǵy bar azamattardyń jartysynan kóbi daýys berýge qatysqan bolsa, referendým ótkizilgen dep sanalady. Referendýmǵa shyǵarylǵan másele, atap aıtqanda, Qazaq­stan Respýblıkasynyń jańa Konstı­týsııasyn qabyldaý boıynsha sheshim eger ony oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń jáne elordanyń keminde úshten ekisinde daýys berýge qatysqan azamattardyń jartysynan astamy jaqtap daýys berse, qabyldandy dep esepteledi. Nátıjesinde, barlyq óńirde Ata zańnyń jańa nusqasyn azamattardyń kópshiligi qoldady. Sondyqtan jańa Konstıtýsııa qabyldandy dep tanylady.

Saıası úderistiń qorytyndylary Ortalyq referendým komıssııasynyń otyrysynda shyǵarylyp, hattamamen resimdeledi jáne qaýlymen bekitiledi. Res­pýb­lıkalyq referendým týraly zań­namanyń normalaryna sáıkes, referen­dýmnyń qorytyndylary týraly Ortalyq refe­rendým komıssııasynyń resmı habary daýys berý ótkizilgen kúnnen bastap jeti kún merzimnen keshiktirilmeı buqara­lyq aqparat quraldarynda jarııalanady.

ORK tóraǵasy halyqaralyq baıqaý­shy­lar­dyń baǵalaýyna súıenip, referen­dým Qazaq­stan Respýblıkasynyń ulttyq zań­­­namasyna jáne halyqaralyq mindette­me­lerine sáıkes ótkizilgenin atap ótti. Sony­men qatar baıqaýshylar jańa Kons­tıtý­sııa jobasyn ashyq ári keń tal­qylaý, azamat­tardyń usynyl­ǵan reformalarǵa degen joǵary qyzyǵý­shylyǵy jáne erik bildirý úderisine senimin de erekshe atap ótti.

Daýys berý kúni referendým ýchaske­lerinde 256 akkredıttelgen qoǵamdyq birles­tik pen kommersııalyq emes uıymnyń 45 myń­nan asa, sondaı-aq elimizdiń bu­qara­­lyq aqparat quraldarynyń 1 817 ókili baıqaý júrgizdi. Sonymen qatar bu­ryn atap ótkendeı, referendým barysyn halyq­aralyq baıqaýdy 38 shet memleketinen jáne 11 halyqaralyq uıymnan 359 halyqaralyq baıqaýshy, sondaı-aq sheteldik buqaralyq aqparat quraldarynyń 206 ókili júrgizdi.

Jalpy alǵanda referendýmda 46 624 múgedektigi bar adam daýys berdi. Sonymen qatar 18 jasqa tolyp, alǵash ret daýys bergen azamattardyń belsendiligi joǵary bolǵany atalyp ótti. Olardyń sany – 137 093 adam. Referendýmdy daıyndaý men ótkizýge 247 aýmaqtyq jáne 10 388 ýchaskelik komıssııalary jumyldyryldy.

Otyrysty qorytyndylaı kele, N.Ábdirov barlyq deńgeıdegi 70 myńnan asa ko­mıssııa múshesi ózderine júktelgen kúr­de­li tapsyrmany adal oryndaǵanyn atap ótti.

Buǵan qosa, ORK tóraǵasy halyqara­lyq baıqaýshylar, akkredıttelgen qoǵamdyq birlestikter men uıymdar, otandyq jáne sheteldik buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderine elektoraldy naýqanynyń jarııalylyǵy men ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge qosqan úlesi úshin alǵys bildirdi.