Sońǵy jyldary Qazaqstannyń qyzmetter eksporty men ımporty turaqty ósim kórsetkenimen, syrtqy saýda teńgerimindegi teris aıyrma tolyq joıylǵan joq. El ekonomıkasynda qyzmet kórsetý salasy keńeıip jatqanymen, kúrdeli jáne joǵary bilikti qyzmet túrleri boıynsha ımportqa táýeldilik saqtalyp otyr, dep jazady Egemen.kz.
Alaıda, 2025 jyldyń qańtar-qyrkúıek aılarynyń qorytyndysy boıynsha teris úrdis qaıta baıqaldy. Qyzmetter balansynyń tapshylyǵy 1 mlrd dollarǵa jetip, ótken jylǵy mınýs 870,5 mln dollarmen salystyrǵanda ulǵaıdy. Eksport 4,8% ósip, 9,2 mlrd dollardy qurasa, ımport 5,8% artyp, 10,2 mlrd dollarǵa jetti. Bul ishki naryqtyń sheteldik qyzmetterge suranysy otandyq usynystan jyldamyraq ósip otyrǵanyn ańǵartady.
Polıetılen men alkılat: Jańa óndirister Qazaqstannyń ımportqa táýeldiligin azaıtady
Qyzmet eksportynyń negizgi draıveri burynǵysynsha kólik salasy bolyp otyr. Onyń kólemi 4,2 mlrd dollarǵa jetip, 4,4% ósti. Sonyń ishinde júk tasymaly 3,3 mlrd dollardy qurap, 3,9% artty. Al jolaýshylar tasymaly eń joǵary ósimdi kórsetip, 15,7%-ǵa ulǵaıyp, 238,7 mln dollarǵa jetti. Kólik qyzmetteri boıynsha oń saldo 1,7 mlrd dollardy qurady.
Saparlar segmentinde de ósim baıqaldy. Eksport 12,9% artyp, 2,2 mlrd dollar boldy. Onyń ishinde jeke saparlar 2 mlrd dollardy qurap, 13,2% ósti. Degenmen ımport kólemi áli de joǵary – 3 mlrd dollar. Sonyń nátıjesinde teris saldo mınýs 1,1 mlrd dollardan mınýs 819,8 mln dollarǵa deıin qysqardy.
Joǵary tehnologııaly qyzmetter segmenti de qarqyndy damyp keledi. Telekommýnıkasııalyq, kompıýterlik jáne aqparattyq qyzmetter eksporty 20,6% ósip, 719,3 mln dollarǵa jetti. Onyń ishinde kompıýterlik qyzmetter 553,3 mln dollardy qurady (+16,3%). Aqparattyq qyzmetter segmenti 5,6 esege ósip, 65,9 mln dollarǵa jetti. Import ta 20,5% artyp, 515 mln dollardy qurady. Nátıjesinde bul sektordaǵy oń saldo 204,2 mln dollarǵa deıin ulǵaıdy.
Sonymen qatar birqatar baǵytta keri dınamıka tirkeldi. Qarjylyq qyzmetter eksporty 20,4%, jóndeý jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetý 24,4%, al qurylys qyzmetteri 34,1% tómendedi. Import ishinde eń joǵary ósim qurylys sektorynda baıqalyp, 66%-ǵa artyp, 450,4 mln dollarǵa jetti.
Kóleńkeli kólik ımportyna shekteý bola ma?
Jalpy alǵanda, oń saldo negizinen kólik qyzmetteri esebinen qalyptasyp otyr. Oǵan qosa IT jáne telekommýnıkasııa salalary úles qosyp otyr. Al negizgi tapshylyq saparlar men ózge iskerlik qyzmetterge tıesili. О́zge iskerlik qyzmetter segmentinde teris saldo mınýs 1,3 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıdy, sebebi ımport 12%, al eksport nebári 6% ósti. Budan bólek, qurylys qyzmetteri (mınýs 419,2 mln dollar) men zııatkerlik menshik úshin tólemder (mınýs 309,2 mln dollar) de qysym kórsetip otyr.
Geografııalyq turǵyda da aıqyn táýeldilik baıqalady. Jeke saparlar boıynsha eń úlken qarjy aǵymy Túrkııa men BAÁ baǵytynda tirkelip, tıisinshe mınýs 421,2 mln jáne mınýs 347,9 mln dollardy qurady. Sondaı-aq Qyrǵyzstanmen de teris balans bar – mınýs 203,8 mln dollar. Al Reseı (111,1 mln dollar), О́zbekstan (152,7 mln dollar) jáne Qytaı (147,5 mln dollar) boıynsha oń saldo qalyptasqan.
Joǵary tehnologııaly qyzmetterde de syrtqy táýeldilik saqtalyp otyr. Qazaqstan telekommýnıkasııa jáne IT qyzmetteri boıynsha jalpy profısıtke ıe bolǵanymen, Reseı, AQSh jáne Ulybrıtanııadan ımport kólemi joǵary. Konsaltıng, basqarý, jarnama jáne ınjenerlik qyzmetterde de osy elder men Irlandııaǵa táýeldilik baıqalady.
Qorytyndylaı kelgende, Qazaqstannyń halyqaralyq qyzmetter naryǵyndaǵy ahýaly ekijaqty sıpatqa ıe. Bir jaǵynan, kólik pen IT salalarynda eksporttyq áleýet artyp keledi. Ekinshi jaǵynan, kúrdeli qyzmet túrleri boıynsha ımportqa táýeldilik saqtalyp otyr. Orta merzimde jaǵdaıdy jaqsartýdyń negizgi joly – ishki quzyrettilikti damytý, otandyq qyzmet sapasyn arttyrý jáne ımportty almastyrý bolmaq.
Importty azaıtýǵa múmkindik mol