Ataýly áleýmettik kómekti kimder alady?

Ataýly áleýmettik kómek (AÁK) jan ba­syna shaqqandaǵy ortasha kirisi kedeılik sheginen aspaıtyn el azamattaryna, elde turaqty turatyn qandastarǵa, bosqyndarǵa, sheteldikterge, azamattyǵy joq adamdarǵa beriledi. Osy toptaǵy azamattar atalǵan kómekti talap ete alady. Negizi AÁK shartty aqshalaı, shartsyz aqshalaı kómek túrinde taǵaıyndalady. Onyń ishinde shartty aqshalaı kómek jalǵyzbasty nemese jalǵyz turatyn az qamtylǵan eńbekke qabiletti azamattarǵa, quramynda eńbekke qabiletti músheleri bar az qamtylǵan otbasylarǵa jumyspen qamtýǵa járdemdesý sharalaryna qatysý shartymen taǵaıyndalady.  Bul kómekti taǵaıyndaýdyń mindetti bóligi – kómek alýshy men mansap ortalyǵy arasynda áleýmettik kelisimshart jasasý. О́ıtkeni kómektiń negizgi maqsaty – quramynda eńbekke qabiletti músheleri bar otbasylarǵa tek aqshalaı kómek jasap qana qoı­maı, olardy jumysqa ornalas­tyryp, tabysyn arttyrý arqyly kedeılik sheginen shyǵarý.

Shartsyz aqshalaı kómek otbasy quramynda eńbekke qa­biletti músheleri bolmasa nemese jalǵyz eńbekke qabi­letti múshesi belgili sebeppen jumyspen qamtý sharala­ry­na qatysa alma­ǵan jaǵ­daı­da beriledi. Atap aıt­qan­da, jal­ǵyzbasty nemese jal­ǵyz tura­tyn az qamtylǵan aza­mattarǵa, eger olar zeınet ja­synda bol­sa, birinshi neme­se ekinshi toptaǵy múgedek­tigi bolsa, eki aıdan as­tam ýaqytsha eńbekke jaramsyz­dyqqa ákelýi múm­kin aýrýlary bolǵan jaǵdaıda taǵaıyndalady. Quramynda eńbekke qabiletti adam joq nemese úsh jasqa deıingi balasy bar jalǵyz eńbekke qabiletti adamǵa, múgedektigi bar balaǵa, birinshi nemese ekinshi toptaǵy múgedektigi bar adamǵa, bógde kútim men kómekti qajet etetin qart adamǵa kútim jasaıtyn az qam­tylǵan otbasylarǵa da osy kómek kórsetiledi. Demek shart­syz aqshalaı kómektiń maqsa­ty – tabys tabýǵa múmkin­digi shek­teýli azamattardy áleý­mettik turǵyda qoldaý, kiris­terin ke­deı­lik shegine deıin jetkizý.

Jalpy, AÁK taǵaıyndaý­dyń sharttary kedeılik shegine baılanysty belgilenedi. Onyń mólsheri óńirlik medıandyq tabystyń 35%-na teń, biraq óńirlik eń tómen kúnkóris deńgeıiniń 70%-nan tómen bolmaýǵa tıis. Otbasy­nyń ár­bir múshesine AÁK mól­she­ri ot­basynyń jan basyna shaq­­­qandaǵy ortasha tabysy men óńir­lik kedeılik sheginiń shamasy arasynda aıqyndalady. Eger otbasynyń jan basyna shaq­qandaǵy ortasha kirisi osy kórset­kishten tómen bolsa, aıyrmasy AÁK mólsherin quraıdy. Byltyr 54,4 myń otbasy AÁK aldy. AÁK alýǵa ótinishti el aza­mattary «Elektrondyq úki­­met» veb-portaly, ekinshi deńgeı­degi bankterdiń mobıldi qosym­shasy arqyly bere alady. Oǵan múmkin­dik bolmasa, turǵylyqty jerindegi mansap ortalyǵyna, ol bolmaǵan jaǵdaıda kent, aýyl, aýyl­dyq okrýg ákimine júgine alady.

Daıyndaǵan –

Sándibek ASANÁLI,

«Egemen Qazaqstan»