Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń tóraǵasy, Konstıtýsııalyq reforma jónindegi komıssııa múshesi Aslambek Merǵalıev jańa Konstıtýsııanyń 28-babyna qatysty túsindirme berdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
«Negizgi zańda qabyldanǵan normanyń qate jáne ártúrli túsindirilýin boldyrmaý úshin kelesi túsindirmeni jarııalaýdy qajet dep sanaımyn», delingen habarlamada.
Jańa Konstıtýsııanyń 28-baby turǵyn úı ıeleriniń quqyqtaryn qorǵaýdy bekitedi.
Bul norma zańdy menshik ıeleriniń quqyqtaryna basymdyq beredi jáne olardy sottyń zańdy kúshine engen sheshiminsiz turǵyn úıinen shyǵarýǵa nemese odan aıyrýǵa tyıym salady.
Atalǵan ózgeris azamattardy negizsiz (óz betinshe) turǵyn úıden shyǵarýdan qorǵaý úshin Konstıtýsııa deńgeıinde engizildi.
Aslambek Merǵalıevtiń aıtýynsha, bul jańa tájirıbe emes. Buǵan deıin de zańnamada óz betinshe shyǵarýǵa tyıym salynǵan.
Uqsas normalar Azamattyq kodekste (188-bap) jáne «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańda (8-bap) burynnan qarastyrylǵan.
Kez kelgen májbúrlep shyǵarý nemese turǵyn úıden aıyrý (mysaly, memleket muqtajy úshin alý, kepil múlkin óndirip alý, jalǵa berý sharty) tek sot tártibimen júzege asyrylady.
Sottyń róliSot adamnyń «turýyna ruqsat bermeıdi», kerisinshe onyń bul turǵyn úıde turýǵa zańdy negizi bar-joǵyn tekseredi.
Turǵyn úıge ıelik etý quqyǵy tek zańdy menshik ıesine tıesili ekenin túsiný qajet.
Menshik ıesi óz quqyǵyn paıdalana otyryp, turǵyn úıin jalǵa bere alady jáne shartta jalǵa alýshyny shyǵarý talaptaryn belgileı alady.
Úı ıesiniń quqyǵy sózsiz basymdyqqa ıe: Sarapshy jańa Konstıtýsııanyń 28-shi babyn taldap berdi
Jalǵa alýshynyń jaýapkershiligiEger jalǵa alýshy shart talaptaryn buzsa, menshik ıesi shartty buzyp, turǵyn úıdi bosatýdy talap etýge tolyq quqyly.
Jalpy, turǵyn úıden shyǵarý máselesi boıynsha turaqty sot tájirıbesi qalyptasqan.
Sot statıstıkasyna sáıkes, 2025 jyly qaralǵan 2,7 myń istiń tek 6%-y nemese 160 is páter jaldaýshylarǵa qatysty bolǵan.
Kóp jaǵdaıda jalǵa alýshylarǵa qatysty daýlar sotqa deıin jetpeıdi, óıtkeni shart talaptary saqtalsa, janjal týyndamaıdy.
Menshik ıeleri de shart talaptaryn adal oryndaıtyn jalǵa alýshylardy shyǵarýdy talap etpeıdi.
Al shart buzylǵan jaǵdaıda, sot jalǵa alýshyny shyǵarý týraly sheshim qabyldaıdy jáne menshik ıesiniń shyǵyndaryn, onyń ishinde zańgerlik shyǵyndardy óteýdi mindetteıdi.
Jańa Konstıtýsııa – jastardyń el damýyna naqty yqpal etý kezeńin bastaıdy
Qorytyndylaı kele, Jańa Konstıtýsııa kúshine engennen keıin quqyqtyq belgisizdik týyndamaıdy dep kútiledi.
«Kóp jaǵdaıda qıyndyqtar taraptar arasynda jazbasha shart bolmaǵan kezde paıda bolady. Mundaı jaǵdaıda talaptardy dáleldeý qıynǵa soǵady», dep túsindirdi Joǵarǵy Sot tóraǵasy.
Bul normany Konstıtýsııaǵa engizý eń aldymen jyljymaıtyn múlik ıeleriniń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge, mámilelerdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge jáne turǵyn úı naryǵyndaǵy tártipti arttyrýǵa baǵyttalǵan.