Burnaǵy kúni ótken alqaly jıynda Almaty qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Janat Qasymjanovanyń eki mıllıonǵa jýyq halqy bar úlken megapolıstegi osy salanyń bir jylda atqarylǵan jumys nátıjesi jaıly jasaǵan baıandamasyn tyńdap, onda qyrýar sharýanyń atqarylǵanyna kóz jetkizdik. Ol týraly jaqynda qala ákimi almatylyqtarǵa bergen óz esep jıynynda da atap ótken-di.
Aldymen baıandamashy qalanyń densaýlyq saqtaý salasy 2014 jyly damyp, ári jetildirilgenin, Elbasynyń dástúrli Joldaýy aıasynda «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy jáne Almaty qalasy damý baǵdarlamasyn júzege asyrýdy qamtamasyz etkenin alǵa tartty. Eń bastysy, keshendi júrgizilgen sharalar nátıjesinde turǵyndar densaýlyǵy ındıkatorynyń dınamıkasynda eleýli jetistikterge qol jetkizilgen. Atap aıtqanda, turǵyndardyń tabıǵı ósimi 12 paıyzǵa artyp, jalpy ólim kórsetkishi 3 paıyzǵa tómendegen. Ásirese, bala ólimi 27 paıyzǵa azaıǵan. Bul – elimiz boıynsha buryn-sońdy qol jetkizilmegen úzdik kórsetkish. Ana ólimi sany 2 eseden astam kemip, ana densaýlyǵyn qorǵaýda respýblıka boıynsha úshinshi oryndy ıelenip otyr. Sondaı-aq, qan aınalymy júıesi aýrýlarynan ólim sany 29, onkopatologııa boıynsha aýrýdan ólim-jitim 8, týberkýlez boıynsha 10 paıyzǵa tómendegen.
– Básekege qabiletti jaǵdaıdyń qalyptasýy jalǵastyrylyp, memlekettik tapsyrysty oryndaýǵa qatysqan jeke jáne vedomstvolyq mekemeler sany otyz paıyzǵa artty, – dedi qalanyń bas dárigeri. – 2015 jyldyń sáýir-mamyr aıynda qurylysy aıaqtalýǵa tıis josparlanǵan 3 nysannyń qurylysy bastaldy. Bastapqy medıko-sanıtarlyq kómektiń turǵyndarǵa der kezinde kórsetilýin jaqsartý úshin Mamyr yqshamaýdanynda jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen alańy 4387,4 sharshy metr ǵımarat satyp alyndy. Densaýlyq saqtaý jáne Jumyspen qamtý men áleýmettik baǵdarlamalar basqarmalary, Qazaqstan-Reseı medısınalyq ýnıversıteti birlese qol qoıǵan memorandýmdy oryndaý maqsatynda 8 áleýmettik úıde, múgedekter men ardagerlerge arnalǵan ortalyqtardaǵy turǵyndar profılaktıkalyq medısınalyq tekserýden ótkizildi. Áleýmettik mańyzy bar aýrýlardy der kezinde anyqtaý úshin aldyn ala júrgiziletin shara sapasyn kóterý maqsatynda 5 endoskopııalyq skrınıng ortalyqtary jáne ambýlatorııalyq gepatologııalyq ortalyq quryldy.
Barshaǵa aıan, búginde elimizde Ulttyq skrınıngtik baǵdarlamalar boıynsha tekserýden ótkizilý uıymdastyrylýda. Osy maqsatta jyldyq jospar 100 paıyzǵa oryndalyp, 1 mln. 200 myńnan astam qala turǵyny qamtylǵan. Skrınıng nátıjesinde 128 myńnan asa aýrý túri anyqtalyp, onyń ishinde 234-inen qaterli isik aýrýy tabylǵan.
Búgingideı medısınanyń qaryshtap damyp otyrǵan ýaqytynda bilikti mamandar daıyndaý kún tártibinen túspeıtin ózekti másele. Qalada medısınalyq kadrlardy júıeli daıyndyqtan ótkizý isi de naqty uıymdastyrylǵan. Osy rette árbir úshinshi dáriger jáne árbir tórtinshi orta býyn medısına qyzmetkeri oqytylyp, 164 sheberlik-synyby, onyń ishinde teń jartysy sheteldik (87) mamandardyń qatysýymen ótkizilgen. Sonyń negizinde 182 kórsetkishtik operasııa jasalǵan. Shetelde 97 maman menedjment jáne ózekti klınıkalyq problemalar boıynsha bilimin jetildirgen. Innovasııalyq damý jalǵasyn taýyp, elimizde engizilgen joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómektiń 182 ádistemesiniń 135 túri Almaty qalasynda júrgizilýde. Medısınalyq týrızm aıasynda 28 elden kelgen 81 sheteldik azamattarǵa josparly kómek kórsetilgen.
Ońtústik astanada kardıologııalyq qyzmet te jolǵa qoıylǵan. Máselen, Qazaqstanda tuńǵysh ret Qalalyq kardıologııalyq ortalyqta «Rotoblator» apparatymen koronarlyq qan tamyryn tazartý ádistemesi engizildi. Jedel koronografııa da qarqyndy jasalýda. Radıojıilik ablasııa ádisimen júrek soǵysynyń buzylýyn anyqtaıtyn jáne emdeýge múmkindik beretin elektrofızıologııalyq stansa qatarǵa qosyldy. Atalǵan ortalyq Shveısarııanyń «S.I.Q.S.» standarttyq sapa ınstıtýtynyń Halyqaralyq sertıfıkatyn jáne Oksford ýnıversıtetiniń Sokrat komıtetiniń «Qazaqstannyń úzdik medısınalyq kásiporyny» ataǵyn ıelengen.
Janat Qasymseıitqyzy elimizde joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómektiń basym bóligin kórsetetin №4 Qalalyq klınıkalyq aýrýhanada býyn-san súıekteri synyǵy men aýyr jaraqattary kezinde mýltıdıssıplınarlyq brıgadalardyń jedel kómek kórsetý algorıtmi engizilgenin, sondaı-aq, aıaq-qol býyndaryn asa kúrdeli endoprotezdeý túrleri de osy klınıka mamandarynyń kúshimen júzege asyrylyp, kompıýterlik navıgasııa arqyly endoprotezdeý júrgiziletinin maqtanyshpen jetkizdi. Al №7 qalalyq klınıkalyq aýrýhana mamandarynyń joǵary mamandandyrylǵan tehnologııanyń basym bóligin ıgerip otyrǵanyn jáne elimizde organdardyń transplantologııasyn jasaý boıynsha kósh bastap kele jatqanyn da ekpin túsire jetkizdi. Sonyń negizinde 2012 jyldyń maýsymynan bastap klınıkada 99 búırek jáne 6 baýyr transplantologııasy jasalǵan. Sonymen qatar, aýrýhanada endovaskýlıarlyq hırýrgııa jáne gepatobılıarlyq bólimsheler de ashylǵan.
Qalanyń taǵy bir qol jetkizgen jetistigi – Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵynda túrli týa bitken júrek aqaýynyń formalary anyqtalǵan sábıler men balalarǵa jasalatyn operasııa spektriniń artýy. Máselen, 2014 jyly bul ortalyqta 244 kardıologııalyq operasııa, onyń 131 operasııasy 1 jasqa deıingi balalarǵa jasalǵan.
Orta býyn medısına mamandarynyń tájirıbelik biliktiligin arttyrý maqsatynda Almaty qalalyq medısına kolledjinde «Aımaqtyq sımýlıasııalyq ortalyq» ashyldy. Munda sımýlıasııalyq tehnologııa kómegimen oqytý, testten ótkizý, attestasııa jáne stýdentter men mamandar biliktiliginiń deńgeıi jan-jaqty baǵalanady.
Qalanyń bas dárigerleriniń taǵy bir toqtalǵan máselesi – qaladaǵy emhanalarda personal qyzmetin jeńildetetin jáne pasıentterge qolaıly jaǵdaı týǵyzatyn ınnovasııalyq tehnologııalar men elektrondy sheshimderdiń 15 baǵdarlamasynyń engizilýi. Qalalyq jedel medısınalyq járdem stansııasynda málimetter berý júıesin tolyq avtomattandyrylýyna múmkindik bergen «Kómek 103» dara aqparattyq baǵdarlamasy engizildi. Qazaqstanda alǵash ret elektrokardıogrammany araqashyqtyqta anyqtaý jáne belgileý júıesi engizildi.
Jıynda sondaı-aq Almaty qalalyq tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý departamentiniń basshysy E.Dúrimbetov bir jylǵy atqarylǵan jumystaryna esep berse, Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, professor S.Berkinbaev qaladaǵy kardıologııalyq qyzmettiń jumysyna baǵa berip, aldaǵy ýaqytta birlesip atqaratyn sharalarǵa toqtaldy.
Odan ári Almaty qalasy dárigerleriniń 2014 jyly atqarǵan jumystaryna arnalǵan alqa jıynyn qala ákimi Ahmetjan Smaǵululy qorytyp, jumystaryna oń baǵa berdi. Qala ákimi 2014 jyly birqatar parametrler boıynsha megapolıstiń densaýlyq saqtaý salasynyń deńgeıi orta respýblıkalyq kórsetkishten joǵary ekenin atap ótti. Mysaly, bala týý ósimi artty, jalpy ólim azaıdy, ókpe aýrýynyń aldy alyndy, ana men bala ólimin boldyrmaý barysynda jaqsy kórsetkishterge qol jetkizgen. О́tken jyly qalanyń densaýlyq saqtaý salasyna respýblıkalyq bıýdjetti qosa eseptegende 62 mlrd. teńgeden astam qarjy bólingen. Iаǵnı, ósim 10 paıyz bolsa, qarjy 99,9 paıyzǵa ıgerilgen. Densaýlyq saqtaý salasynyń 10 nysany kúrdeli jóndeýden ótip, jeteýiniń seısmıkalyq qýaty kúsheıtilgen. Medıkter úshin 138 oryndy jataqhana paıdalanýǵa berilgen.
Shahar basshysy bulardan ózge densaýlyq saqtaý uıymdary zamanaýı ári joǵary tehnologııaly qondyrǵylarmen jabdyqtalǵanyn, osy maqsattarǵa 3 mlrd. teńge bólinip, medıkterdiń kásibı sheberligin arttyrý úshin 230 mln. teńge jumsalǵanyn jetkizdi. Sondaı-aq Ahmetjan Smaǵululy syrttan keletinderden saqtandyrý polısteriniń bolýyn talap etýdi usyndy.
Ahmetjan Smaǵululy kadr tapshylyǵy máselesin de kóterdi. Qazirgi tańda qalada 500 dáriger men 750 orta medısına mamandary jetispeıtinin, bıylǵy jyly Almaty medısınalyq ýchılıshesine jańa ǵımarat máselesin sheshýdi qolǵa alatynyn aıta kele, 2015 jyly atqarylýy tıis negizgi mindetterdi atap kórsetti.
– 2015 jyly da jaqsy jetistikterge qol jetkizip, negizgi ındıkatorlardy nyǵaıta túsý qajet. Ústimizdegi jyldyń aıaǵyna deıin densaýlyq salasynyń shyǵyndy 2 uıymyn memlekettik-jeke seriktestikke berý kerek, qarjy tártibin jaqsartyp, vedomstvolyq baǵynyshty uıymdardyń ózin ózi aqtaýyn arttyrǵan jón», – dep qorytyndylady sózin A.Esimov.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.