Keshe Ulttyq akademııalyq kitaphanada Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Ǵylymı-saraptamalyq keńesi men Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń Ǵylymı keńesi Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen jaryq kórgen «Qazaqstan halqy Assambleıasy el tarıhynda» jáne «Qazaqstan halqy Assambleıasy: jıyrma jyldyq tarıh» atty kitaptardyń tanystyrylymyn ótkizdi.
Sharany ashyp, onyń moderatorlyǵynyń tizginin ustaǵan Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» RMM dırektory, QHA Ǵylymı-saraptamalyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary Natalıa Kalashnıkova eki kitaptyń biri – «Qazaqstan halqy Assambleıasy el tarıhynda» atty eńbektiń Qazaqstan halqy Assambleıasy men Konstıtýsııanyń 20 jyldyǵyna arnalǵanyn, al ekinshi – QHA Ǵylymı-saraptamalyq keńesi ǵalymdarynyń avtorlyq ujymy usynǵan «Qazaqstan halqy Assambleıasy: jıyrma jyldyq tarıh» atty kitapta ulttyq birlik qundylyqtarynyń negizderi, qazaq halqynyń toleranttylyǵy, etnosaralyq qatynastar salasyn retteýdiń qoǵamdyq-saıası ınstıtýty retindegi Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qalyptasýy men damýynyń 20 jyldyq kezeńiniń negizgi belesteri baıandalǵanyn aıta kelip, kitap avtorlarynyń biri Maınur Bóribaevaǵa sóz berdi.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qazirgi kezde halyq ókildiliginiń ınstıtýty retinde sapalyq turǵyda jańa deńgeıge kóterilgenin jáne onyń jahandyq turǵydaǵy róline toqtalǵan sheshen kitapta qamtylǵan dúnıelerdi ekshep aıtyp berdi. Máselen, Assambleıanyń ashylǵan kúnnen bergi tarıhy onyń bastaýynda turǵan belgili saıası qaıratkerlerdiń, qoǵam jáne ǵylymı ortadaǵy zııaly qaýymnyń estelikterimen órilip, etnomádenı ortalyqtardyń ishinde bite qaınaǵan tulǵalardyń jáne sheteldik sarapshylar men elimizde dıplomatııalyq mıssııalar atqarýshy dıplomattardyń oılarymen tuzdyqtalypty. Sonymen qatar, kitapta shet qonyp, qıyr jaılap, atamekennen tys júrgen qandastarymyzdyń, kók baıraǵymyzdy kókke kóterip, dodaly tartystarda Qazaqstan namysyn bermegen Ilıa Ilın, Denıs Ten, Gennadıı Golovkın syndy sańlaqtardyń da oılary oıyp turyp oryn alypty. Atalǵan kitap estelikterdiń mazmundylyǵymen, árqaısysynyń ózindik ereksheligimen qundy degen avtor kitaptyń qazaqstandyq patrıotızmdi qalyptastyrýda taptyrmaıtyn qural bolatynyna qýanyshyn jetkizgen.
Ekinshi eńbektiń avtorlary atynan sóz alǵan ǵalym Nurbek Shaıahmetov kitaptyń ǵylymı-ádistemelik, praktıkalyq turǵydaǵy ereksheligine mán berdi. «20 jylda ne atqardyq, aldaǵy ýaqytta ne isteýimiz kerek degen máselelerge de kitaptan oryn berilgen. Búgingi kúnde QHA tolyqqandy qalyptasyp, ınstıtýttyq deńgeıinen ótip, endi bir ıntellektýaldyq, sapalyq kezeńge aıaq basty. Sondyqtan da, jer-jerdegi JOO-larda QHA kafedralary qurylýda. Qoldaryńyzǵa tıetin eki kitap ta osy salada eńbektenýshi ǵalymdarǵa da, etnomádenı ortalyqtar men Dostyq úıleri qyzmetkerleriniń ústeliniń ústinde turatyn, qaıta-qaıta oralatyn dúnıesi bolady dep oılaımyn», dedi ol.
Munan soń sóz alǵan QHA hatshylyǵynyń sektor meńgerýshisi Názıpa Shanaı: «Bıylǵy jyldy Elbasy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly dep belgilegen ýaqytta «Negizi jylymyz toı toılaıtyn emes, oı oılaıtyn jyl» dep aıtqany bar edi. Mine, sol sózdi qaǵıdat etip alǵandyqtan aldymyzǵa tasqa túsken sózdi qaldyrýdy maqsat tutqanbyz. Sol nıetten jaryq kórgen eki kitapta Qazaqstan halqynyń rýhanı baılyǵy, adamı negizderi, dostyqqa adaldyǵy, toleranttylyǵy óz ornyn tapty. Elbasynyń ıdeıasymen qurylǵan Assambleıa kerýeniniń 20 jyldyń ishinde basyp ótken jolynda elimizdegi saıası-áleýmettik, ekonomıkalyq jaǵdaılarǵa sáıkes QHA aldynda turǵan maqsattar men múddeler de kún talabyna sáıkes ózgerip, jańaryp otyrdy. Sondyqtan, búgingi tańda QHA-ǵa endi kelgender úshin Assambleıanyń neden bastalyp, qalaı órbigenin bilýde kitap aıryqsha kómek», degen pikirin jetkizdi.
Eńbektiń resenzenti belgili ǵalym Ádil Ahmetov búgingi tańda Qazaqstandy sheteldikterge tanystyrýda Assambleıa ınstıtýtynyń memlekettik brendke aınalǵanyna toqtaldy. «Muny – bizdiń qoǵamymyz kútip otyrǵan dúnıeler dep bilemin. QHA-nyń paıda bolý sebebiniń ózi árirekten bastalady», degen ǵalym Keńes Odaǵy taraǵan tusta Iýgoslavııadaǵy jaǵdaı qaıtalanatyn ekinshi oshaq Qazaqstan bolady degen sáýegeıliktiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan izgi nıettiń órken jaıǵanyna shúkirshilik etýge shaqyrdy. Saqyldap qaınaǵan qazannyń otyn lapyldatyp jandyryp, bizdiń bárimizdi sol otqa tastaǵysy kelgen nıettiń iske aspaýyndaǵy QHA róline mán bergen ǵalym jymysqy saıasat pen syrttan tańylatyn qaýip-qaterlerge tosqaýyl bolýda konstıtýsııalyq mártebege ıe qurylymnyń alar asýlaryna senetinin jetkizdi.
Eńbektiń qundylyǵy qazirgi Qazaqstannyń saıası jáne azamattyq irgetasy bolyp otyrǵan qoǵamdyq kelisimniń qalyptasýynyń kúrdeli de kópqyrly úderisin tarıhı turǵyda ózindik paıymdaýlarǵa jasalǵan umtylysynda jatyr. Barlyq oqıǵalardyń tarıhı kózqarasta qarastyrylýy, eńbekterde qoltańbasyn qaldyrǵan avtorlardyń elimizdiń táýelsizdigi men ulttyq birligin nyǵaıtý baǵytyndaǵy oqıǵalar men úderisterdiń bel ortasynda júrgen azamattar bolýy, kitaptaǵy ár suhbattyń, maqalanyń olardyń kózimen berilýi kitaptardyń mazmunyn ashyp, maǵynasyn keńeıtip, qundylyǵyn arttyra túsedi.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretti túsirgen
Erlan OMAROV.