Jýyrda redaksııamyzǵa arnaıy kelgen Janádil Imanbekuly óziniń kókeıde júrgen biraz oılarymen bólisken edi. Táp-táýir usynys. Naǵyz búgingi kúnniń máselesi deýge bolady. Keıipkerimizdiń jeke basynyń kúıin kúıttep emes, halyqtyń, bolashaqtyń qamyn oılap kelip turǵany bizdi qýantty. Aǵamyzdyń keleli keńesine biz de qulaq túrip, oqyrmandarǵa jetkizýdi jón dep taptyq.
Jolaýshylar tasymaldaý salasyna 35 jyl ómirin arnaǵan jigit aǵasynyń júregi qazaq dep soǵyp tur. Tarıh, geografııa, ádebıet taqyrybynda ájeptáýir tushymdy áńgimeler aıta biledi. Kóńil kózi ashyq, kókiregi oıaý. Qoǵamda oryn alyp jatqan keıbir keleńsiz jáıtterge beıjaı qaramaıdy. Ondaı áttegen-aılar jóndelse, túzelse deıdi.
– Avtobýsta kele jatqanmyn. Ádettegishe, Rahymjan Qoshqarbaev aıaldamasy habarlandy. Oryndyqta otyrǵan qazaq kelinshekten janyndaǵy qyzy orysshalap: «Qoshqarbaev degen kim ol?» dep surady. Sonda anasy: «Bilmeımin, bálkim qoıshy bolar», – dedi selqos qana. Bul ne degen sumdyq?! Uly Otan soǵysynda alǵashqylardyń biri bolyp, Berlınde Reıhstag qabyrǵasyna tý tikken qandasymyzdyń kim ekenin bilmegeni me sonda? Átteń, jetesine jetkizip-aq aıtar edim, salon ishi tar bolmaǵanda...», – dep kúıinedi keıipkerimiz.
Tarıhtan belgili, qanshama bozdaqtarymyz, alash ardaqtylary, Otan, el úshin qasyq qanyn, shybyn janyn pıda etti. Qanshama jalyndy jaýynger-batyrlarymyz, arystarymyz osy beıbit kúndi, bilimdi urpaq bolýymyzdy ańsady. Sol jolda bar ǵumyryn tárk etti, jan aıamaı kúresti.
Ásirese, Janádil aǵamyzdyń: «Elordamyzdaǵy qoǵamdyq kólikterde dınamık habarlaǵyshtan qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde ár kóshe tarıhy týraly 1-2 mınýttan maǵlumat berilse jaqsy bolar edi, degen sózi kókeıge qonymdy. Bir aıaldamadan kelesi aıaldamaǵa deıin avtobýs 7-8 mınýt júredi ǵoı. Sonda ony tyńdaǵan júrginshiler sanalaryna toqyp alatyny anyq. О́ıtkeni, jolaýshylardyń deni – jastar. Sonyń ishinde stýdentter, mektep, kolledj oqýshylary. Keleshek urpaqqa úlgi-ónege degen osy. Keıde avtobýs kepteliste uzaq turyp qalatyn jaǵdaılar bolady. Ondaı sátterde júrgizýshi ınformator dınamıkti qaıta qosyp, júrginshilerdi qosymsha málimettermen aqparattandyryp jatsa, qane. Sabyn, ıissý satý jaıly jarnamalardy kóliktegi júgirtpe joldardan estip te, kórip te júrmiz. Onyń ornyna, rýhymyzdy kóterer paıdaly nárse bolǵany durys emes pe? Jáne bul ádis Qazaqstannyń basqa da qalalarynda júzege assa...», – deıdi eńbek ardageri.
Eskerte keteıik, 2017 jyly Astanaǵa EKSPO qonaqtary keledi. Olar birneshe mıllıon adam dep aıtylýda. Kórmemiz 3-4 aıǵa jalǵasady. Sonda kelgen saıahatshylar aldynda biz ózimizdiń kim ekenimizdi bildirýimiz kerek qoı. Onyń bir joly joǵarydaǵydaı ádis. Habarlama sóz kelgen avtobýsta úsh tilde aıtylyp tursa, qonaqtar qysqa da nusqa málimet almaı ma?
Shyndyǵynda, keıipkerimizdiń shyryldaıtynyndaı jóni bar. Qazir kóshege shyǵyp, jaıaý júrginshilerden aıaldama attarynyń mán-mazmunyn surap kórińizshi, qandaı jaýap alar ekensiz?! Árıne, kópke topyraq shashýdan aýlaqpyz. Degenmen, keı adamdarǵa qoıǵan saýalyńyzǵa ózińiz uıalyp, yńǵaısyzdanyp qalasyz. Sondyqtan, Janádil Aıdosovtyń usynysyn qoldap-qýattaýymyz kerek. Bul elorda turǵyndary úshin de úlken syn bolmaq. Ári bas qala – Astananyń da abyroıy ekenin umytpaıyq. Áńgime túıini: osy maqalada kóterilgen másele boıynsha Astana qalalyq ákimdigi men onyń jolaýshylar kóligi jáne avtokólik joldary basqarmasy naqty is-sharalardy júzege asyrady dep senemiz.
Bizdiń qolymyzda elordadaǵy Tilderdi damytý basqarmasynyń tapsyrmasy boıynsha «Rýhanııat» ortalyǵy daıyndaǵan «Astana kósheleri» degen úsh tilde (qazaq, orys, aǵylshyn) jazylǵan kitap tur. Munda kóshe ataýlary, tulǵalar, jer-sý attary, tarıhı oqıǵalar jóninde qysqasha málimetter usynylǵan. Aıtpaǵymyz, anyqtama daıyn tur. Osy kitaptan qala kósheleri men dańǵyldarǵa qajet maǵlumattardy alyp paıdalanýǵa ábden bolady. О́ıtkeni, adam attarymen qoıylǵan aıaldamalar tipten kóp. Mine, osylardy avtobýsty júrgizýshiler 3 tilde sańqyldatyp turyp ınformator arqyly habarlap otyrýdy ádetke aınaldyrsa boldy.
Astana – Qazaqstannyń júregi. Ol barlyq aımaqtarǵa ajar berip, úlgi bolýǵa tıis.
Raýshan TÁÝIRHANQYZY,
jýrnalıst.
ASTANA.