Til bilmeı súrindi

Dúısenbi kúni Ortalyq saılaý komıssııasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenttigine kandıdat Ýálıhan Qaısarov pen Esenbek Úkteshbaevtyń Memlekettik tildi erkin meńgergenin anyqtaý jónindegi Lıngvıstıkalyq komıssııanyń otyrysy ótti. Synaq nátıjeleri boıynsha Lıngvıstıkalyq komıssııa ashyq daýys berý arqyly prezıdenttikke kandıdat Ýálıhan Qaısarovtyń memlekettik tildi erkin meńger­megeni jóninde biraýyzdan sheshim qabyldady. Komıssııa tóraǵasy M.Joldasbekov Komıssııanyń sheshimine qatysty: «Birinshi jazbasha tapsyrmada kandıdatqa berilgen ýaqyt jetpeı, oǵan qosymsha jarty saǵat ýaqyt berildi. Osynyń ózi oǵan «Táýelsiz memleketter dostastyǵy: tarıhy men búgini» atty tańdap alǵan taqyrypty oryndaýǵa kómektespedi. Úmitker taqyrypty durys túsinbedi jáne tıisinshe ony asha almady. Sonymen qatar, ol 23 qate jiberdi, onyń ishinde 5 orfografııalyq, 11 pýnktýasııalyq jáne 7 stılıstıkalyq qateler. Ekinshi tapsyrmada I. Esenberlınniń prozasynan úzindi oqyǵannan keıin, kandıdat mátinniń mazmuny boıynsha keıbir suraqtarǵa jaýap bere almady, sondaı-aq, oqý barysynda ol qazaq tiliniń orfoepııalyq normalaryn buzdy», – dedi. Komıssııa tóraǵasy atap ótkendeı, Ý.Qaısarov úshinshi tapsyrma boıynsha «Otan úshin otqa tús, kúımeısiń!» degen taqyrypqa 15 mınýttyq sóz sóıleýge tıis edi. Atalǵan taqyrypty kandıdat asha almaǵan, ol óziniń sózdik qorynyń azdyǵyn, sonymen qatar, qazaq tilindegi sóılem qurylysyna qatys­­ty keıbir erejelerdi bilmeı­tinin kórsetti. Nátıjesinde Lıng­vıs­tı­kalyq komıssııa Ý.Qaısa­rov­tyń memlekettik tildi erkin meńger­megeni týraly sheshim qabyldady. Al prezıdenttikke kandıdat Esenbek Úkteshbaev ta Lıng­vıs­tıkalyq komıssııanyń sheshimimen memlekettik tildi erkin meńgermegen dep tanyldy. Komıssııa tóraǵasy M.Joldasbekov Komıssııanyń sheshimi ashyq daýys berý arqyly kópshilik daýyspen qabyldaǵanyn atap ótti. «Tańdaǵan taqyrypty ashý talap etiletin jazbasha ju­mysynda kandıdat óz oıyn qısynyna keltirip jetkize almady, – dedi ol. – Sóz tirkesteriniń áde­bı normalaryn buza otyryp, sóılemderdi stılıstıkalyq jaǵynan durys qurǵan joq. Jaz­basha tapsyrmanyń kólemi talap etiletin eki paraqtan kem boldy. Odan keıingi tapsyrmada úmitker Muqaǵalı Maqataevtyń «Sezim» atty óleńin oqýda qateler jiberdi jáne oqylǵan óleńniń mazmuny boıynsha Komıssııanyń qoıǵan suraqtaryna jaýap bergen joq. «Qoǵam jáne demokratııa» degen taqyrypta kópshilik aldynda sóz sóıleýde qajetti 15 mınýttyń or­nyna kandıdat 10 mınýt qana sóı­ledi. Taqyrypty ashpady, ádebı til normalaryn buzdy jáne suraq­tarǵa qanaǵattanǵysyz jaýap berdi». О́tken senbi, 7 naýryzda pre­zıdent­tikke kandıdat Qanat Juman da Lıngvıstıkalyq komıssııa­ǵa synaq tapsyrǵan edi. Nátı­jesinde Komıssııa onyń da mem­lekettik tildi erkin meńgerme­geni týraly sheshim qabyldady. «Kandıdat jazbasha tapsyrmada «Meniń elim, meniń jerim» atty ózi tańdaǵan taqyrypty asha almady, negizgi oıdy jazbasha saýatty túrde jet­kize bildi, – dedi Komıssııa tóra­ǵasy Myrzataı Joldasbekov. – Jiberilgen stılıstıkalyq jáne pýnktýasııalyq qatelerdiń sany – 31 boldy. Abaı Qunanbaevtyń poezııasyn oqý kezinde orfoepııalyq qateler jiberildi. Qanat Juman qazaq tilinde bir óleń de oqyp bere almady». Tóraǵanyń aıtýynsha, kandıdat ózi tańdaǵan «Qazaq mem­lekettiliginiń bas­taýlary» atty taqyrypta Komıssııa belgi­legen 15 mınýttyń ornyna 5 mınýt qana sóz sóılegen, sóıleý bary­synda ádebı til normalaryn saqtamaı, sózdik qorynyń azdy­ǵyn kórsetken. Nátıjesinde Lıngvıs­tıkalyq komıssııa atalǵan kandı­dattyń memlekettik tildi erkin meńgermegeni týraly sheshim qabyldady. Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan».