Qaýqar-qarymymyz artyp keledi

Orman – el dáýleti ǵana emes, sáýleti de. Tabıǵat syılaǵan osynaý baılyqty kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý, oǵan aıaly kózqaras tanytý barshamyzdyń minde­timiz. Bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar da az emes. Máselen, Aýyl sha­rýashy­lyǵy mınıstrliginiń buıry­ǵyna sáıkes, bizdiń ınspeksııa tar­a­py­nan bıylǵy jyl­dyń ózinde oblys aýma­ǵyn­daǵy 14 orman sharýashylyǵynyń, “Kók­shetaý jáne “Bý­rabaı” memlekettik ulttyq tabıǵı baqta­ry­nyń, “Sandyqtaý” arnaıy kásip­ornynyń, “Jasyl aımaq” respýblıkalyq memlekettik kásiporny­nyń tilsiz jaýdy aýyzdyqtaýǵa jáne aldyn alýǵa qatysty qarym-qaýqary jan-jaqty tekseristen ótkizildi. Aqmola oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý bas­qarmasy Tótenshe jaǵdaılar departa­men­timen birlesip, “Oblys ormandaryn órt qaýipsizdiginen qamtamasyz etý” taqyry­bynda eki ret tájirıbelik semınar uıym­dastyrdy. Aýmaqtyq ınspeksııa mamanda­ry orman qorǵaý zańnamalaryna qatysty leksııalar oqyp, arnaıy sek­sııalarda she­berlik synyptaryn ótkizdi. Sondaı-aq, aǵym­daǵy jyldyń sáýir aıynda Otrad­nenskoe orman sharýashy­lyǵy memlekettik mekemesiniń aýmaǵynda “Iri kólemdegi tabıǵı órt bastalǵan jaǵ­daıda, onymen kúresti basqarý organ­da­ry­nyń, órt jáne apattyq qutqarý qyz­metteriniń jáne jergilikti orman sharýa­shylyǵy mekeme­leriniń is-qımyly” taqyrybynda aýmaq­tyq órt-teh­nıkalyq oqý-jattyǵý­la­rynyń ótkizi­lýiniń eseli qaıtarymy bo­lady dep oılaımyz. Al­daǵy kezde mun­daı sharany Ereımentaý aýdanyndaǵy orman sharýa­shylyq­ta­rynda ótkizý kózdelýde. Osy sharalar nátıjesinde jumysy­myz­dyń jazǵy maýsymǵa, ıaǵnı órt qaýip­sizdigi neǵurlym kúrdeli sıpat alatyn kez­­ge arnalǵan is-sharalar jospary tú­zildi. Ormandy alqaptarda 27 sholý mu­na­rasy or­natylyp, barlyq 57 órt sóndi­rýshi jaý­ynger men mamandar tıisti oqýǵa tarty­lyp, olardan emtıhan alyn­­dy. Bul mem­le­kettik tabıǵat baqtarynan jáne qoryq­tardan, respýblıkalyq baǵynys­taǵy mekemelerden basqasy. Oblystaǵy orman sharýashylyqtary men ormandy paıdalanýshy mekemelerdiń materıaldyq-tehnıkalyq turǵydan jaraq­tandyrylýy jaqsara túskenin atap ótýge bolady. Tótenshe jaǵdaıdyń betin qaı­tarýda 37 arnaıy órt sóndirý avtomá­shınesi, tirkemeli qural-jabdyqtary bar 66 traktor táýlik boıy kezekshilik atqa­rýda. Olardyń qozǵalysyn qamtamasyz etý úshin 58,3 tonna dızel otyny men 65,2 tonna benzın qorlandy. Aqmola, Býrabaı, Zerendi avıatoptarynyń kúshi­men shuǵyl sholý jáne barlaý jumys­tary keste boı­ynsha júrgizilip jatyr. Orman kúzetindegi áriptesterimiz 409 aspaly órt sóndir­gish­termen, motopom­palarmen, kóbik shash­qysh­tarmen, basqa da quraldarmen qamta­masyz etilgen. Qoǵam baılyǵy birlesip qorǵaǵanda, tı­isti janashyrlyq tanytqanda ǵana ıgi­ligimizge aınalyp, bolashaǵymyzdy nur­landyrady. Sondyqtan ortaq iste eshkim de beıtarap qalmaıtyndyǵy belgili. Bul Qazaqstan Respýblıkasynyń “О́rt qaý­ip­­sizdigi týraly” Zańynda, Orman kodek­sinde atap kórsetilgen. Bul oraıda oblysta tyńǵylyqty ister júrgizilýde deı alamyz. Múddeles mekemelermen, sharýashylyq qu­rylymdarymen ózara yntymaq mámi­le­lerine qol qoıylyp, tıisti mindettemeler alyndy. Ol jumys josparynda kórset­i­lip, jergilikti aqpa­rat quraldary arqyly jurtshy­lyqqa jetkizilgen. Osyǵan baı­lanysty qajetti jaǵdaılarda qoǵamdyq órt sóndirý jasaǵynyń 924 jaýyngeri, 158 avto­kólik pen 196 traktor órt oshaq­ta­ryn­daǵy arpa­lysqa qosymsha jumyldyry­latyn bolady. Degenmen, halqymyzdyń “Saqtansań – saqtaımyn” degen naqyly áli kúnge ózekti kúıde ekendigin aıtqanymyz jón. Bul jaýapkershiliktiń osaldyǵyn eske salady. Máselen, byltyrdan beri ob­lystyń or­mandy alqaptarynda 61 ret órt oqıǵasy tirkeldi. Shyǵynnyń kóle­min mıllıon­daǵan teńgemen esepteýge bolady. Inspek­sııa tarapynan aıypty­lar­ǵa qatysty qatań sharalar qoldany­lyp, keltirilgen zııannyń orny tolty­ry­lýda. О́rt adamdardyń qolymen ǵana emes, tabıǵı aýytqýshylyqtardan da tutana­­tyny bar. Jasyl jelekti aımaqta oryn alǵan órttiń 15-i naızaǵaıdan kelip otyr. Demek, tótenshe jaǵdaılarǵa daı­yn­dyqta álsiz bý­yndar barshylyq. Son­dyqtan tilsiz jaý­men kúresti keshendi túrde júrgizý qajet ekendigin qaıtalap aıtýdyń ózi artyq. Ob­lystyq mekeme bul oraıda qyraǵylyqty arttyryp, óz quzyryndaǵy mindette­me­lerin abyroı­men atqaryp kele jatyr. Beksultan BAIMUTOV, Aqmola oblystyq orman jáne ańshylyq sharýashylyǵy ınspeksııasynyń bastyǵy. Aqmola oblysy.