Yqpaldastyqqa yntalylyq

Sársenbi kúni Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý jónindegi shart uıymy Daıyndyq komıssııasynyń Atqarýshy hatshysy Tıbor Totty qabyldady. Kezdesý kezinde Qanat Saýdabaev óz sózinde 29 tamyz kúniniń tereń astary bar ekenin, sebebi, 1949 jyldyń dál osy kúni Semeı polıgonynda alǵash ret ıadrolyq qarý synaǵynyń bastalǵan­dyǵyn, al 1991 jyly dál osy kúni El­ba­synyń sheshimimen polıgonnyń múldem jabylǵandyǵyn aıryqsha atap óte kele, bul rette Astanada Halyq­aralyq Jappaı qyryp-joıý qarýy­nan bas tartýdyń Búkildúnıejúzilik kúnine oraı uıymdastyrylǵan halyqaralyq kon­feren­sııanyń mańyzyna toqtaldy. Q.­Saýdabaev sonymen qatar, áńgi­melesýshi taraptyń nazaryn 2009 jyly naýryz aıynda kúshine engen Ortalyq Azııada Iаdrolyq qarýdan azat aımaq jasaý jónindegi kelisimge aýdardy. Onyń sózine qaraǵanda, bul Kelisim aı­maqtaǵy elderdiń ıadrolyq qarýdy tarat­paý tártibin nyǵaıtýǵa jáne Iаdro­lyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý jónindegi shartta belgilengen tapsyr­malardy júzege asyrýǵa qosylǵan aıryqsha úles bolyp sanalady. Bul rette ol ıadrolyq qarýdy taratpaý tártibi jáne ıadrolyq qarýsyzdaný salasyndaǵy tıimdi quraldardyń biri retinde Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý jónindegi shartqa shynaıy qoldaýyn bildirdi. О́z kezeginde sóz alǵan Atqarýshy hatshy Tıbor Tot Qazaqstan men Iаd­rolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý jónindegi shart uıymy arasyn­da ornaǵan qarym-qatynas deńgeıine joǵara baǵa berip ótti. Sondaı-aq, Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyzdaný jáne ony taratpaý jónindegi jahan­dyq úderiske qosqan úlesi úshin rıza­shylyǵyn bildirdi. “Qazirgi tańda Qazaqstan Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý jónindegi shart uıymynyń belsendi músheleriniń biri”, – dedi bul jóninde Tıbor Tot. Bul kúngi kezdesý aıasynda tarap­tar ózara yntymaqtastyqty odan ári damytý, sonyń ishinde ıadrolyq mo­nıtorıng pen ınspeksııalyq qyzmet málimetterin saraptaý jónindegi Aımaqtyq oqytý ortalyǵyn qurý, mo­nı­torıng málimetterin keshendi túr­de saraptaı otyryp, anyqtaý, zert­teý jumystarynyń jobalaryn daı­yndaý men júzege asyrýǵa Qazaq­stannyń qatysý máselelerin talqyǵa saldy. “Men Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyzdaný men taratpaý jónindegi batyl bastamalaryn joǵary baǵa­laımyn. Bul tek Semeı ıadrolyq polı­gonyn jabý úderisine ǵana emes, sonymen qatar, onyń ıadrolyq arsenaldan bas tartý jónindegi bastamasyna qatysty. Sol sebepti, men Qazaqstannyń bul qadamdaryna óz rızashylyǵymdy bildirip, qol­daıtyndyǵymdy jetkizgim keledi”, – óz sózinde T. Tot. Onyń sózine qa­raǵanda, ıadrolyq qarýdan bas tartý jeke bir eldiń ǵana emes, álemniń ár qıyrynda jatqan memleketterdiń bolashaǵy úshin mańyzdy. “Ol úshin osy úderiske múddeli kez kelgen el belgili bir maqsat jolynda kúsh bi­riktirip, durys qadamdarǵa barýy qa­j­et. Árıne, bul ońaı emes. Biraq ony is júzine asyrýǵa bolady. Bú­gin­de Qazaqstan óziniń bastamalary men qadamdary arqyly mundaı senimsizdikterdi seıiltýge kúsh salyp keledi. Bul rette bizdiń Iаdrolyq sy­naq­tarǵa jappaı tyıym salý jónin­degi shart uıymynyń da atqaryp otyrǵan jumystary orasan der edim. Bolashaqta bir baǵytty kózdeıtin is-sharalardy odan ári shırata túsýimiz qajet”, – dedi Tıbor Tot. Onyń sózine qaraǵanda, 13 jyl ishinde atalǵan uıym ıadrolyq qarýsyzdaný baǵytynda oń qadamdarǵa barǵan. “Búginde 15Z memleket qoldaý-kómek tanytýda. Bul jyldar ishinde biz ıadrolyq synaqtarǵa baılanysty halyqaralyq monıtorıng júrgizý júıesin engizdik. Qazirgi tańda bul júıe nátıjeli túrde jumys istep keledi”, dedi Tıbor Tot óz sózinde. Sondaı-aq, onyń aıtýynsha, búginde Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý jónindegi Kelisimge qosylmaǵan elder de bar eken. “Biz úshin Sol­tús­tik Koreıa, Indııa jáne Pákstan mem­leketteriniń shartqa qol qoıý­lary asa mańyzdy. Sondaı-aq, ony Qytaı, Egıpet, Iran, Izraıl, In­donezııa memleketteri ratıfı­kası­ıa­laýy qajet. Bul shartty ratıfı­ka­sııalamaǵan elderdiń arasynda AQSh ta bar. Biraq ta, biz jaqyn bo­lashaqta álem elderiniń ujymdyq qaýipsizdik salasynda bir-birine ózara qoldaý tanytatynyna senim bildirgimiz keledi. Qazaqstan bul oraıda kópke úlgi bola bildi. Qandaı naqtyly qadamdarǵa barý qajettigin kórsetip berdi”, dep atap ótti ol. Kezdesý sońynda Iаdrolyq sy­naq­tarǵa jappaı tyıym salý jó­nin­degi shart uıymy Daıyndyq ko­mıs­sııasynyń Atqarýshy hatshysy Tı­bor Tot jýrnalıstermen kezdesip, olar­dyń qoıǵan saýaldaryna jaýap berdi. Láıla EDILQYZY