Shóbi shúıgin, qudyq sýy tushy Qyzylqumnyń jaılaýy qaıbir jyldary myńǵyrǵan maldan ada bolyp, jetimsirep qalǵandaı edi. Sáti týyp Úkimet mal sharýashylyǵyna qaıta moıyn burdy, jaılymdardy ıgerýdi qolǵa aldy. Osy oń ıgiliktiń áseri bolar, Syr óńirinde mal sharýashylyǵy qaıta kóterildi. Ásirese, Jańaqorǵan aýdany tórt túlikti túgel óristetip, aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkizdi. О́tken qoı jylynyń kóktem aıynda mal sharýashylyǵy mamandarynyń oblystyq baıqaýyn ótkizip, arqa-jarqa bolysqany bar. Atakásipke qaıta umtylys kezinde jolymyz bir qıyrdaǵy Qashqankólge túse qalǵany. Munda kıeli kásipten qol úzbegen úlken otbasy bar. Keshegi qym-qýyt kezderi tarshylyqqa moıymaı, bir bas maldy eki bas etip, qoıdy óz tólinen kóbeıtip alǵandardyń biri osy Álibekovter otbasy alystan oılaıtyndardyń qatarynan eken. Ekimyńynshy jyldarǵy qatal qystarda uıqy kórmeı, týylǵan qozylardyń aýzyn úrlep, jyly kepege tasyp júretin erli-zaıyptylar bul kúnderi qoı-eshkisiniń sanyn bir otardan asyrdy. Qazir aýdandaǵy beldi sharýashylyq retinde qalyptasqan «Álibek» sharýa qojalyǵy ýaq malmen qatar iri qara men jylqynyń da basyn molaıtty. «Eńbek etseń erinbeı, toıady qarnyń tilenbeı» degen ataly sózdiń mereıi osy da. Jastary seksendi alqymdap qalǵan qarııalar tizgindi bul kúnderi kenje balasy Maqsatqa bergen. Ol kelinshegi Bıbigúl ekeýi ata jolyn sátimen jalǵastyryp, laıyqty alyp keledi.
– Mal qystatýdy aýyldan jıyrma bes shaqyrym jerdegi qystaýymyz «Turysta» ótkizip jatyrmyz. Bıylǵy qys onshalyqty qatal emes, jaýyn-shashyn mol bolǵandyqtan shóp jumsaq, mal toıymdy. Onyń ústine qysqa qajetti mal azyǵyn da jeterlikteı etip qora basyna jınap alǵanbyz, – deıdi sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Maqsat Ábsadyquly.
Aıtsa aıtqandaı, ujymda MTZ-80, DT-75 traktorlary bar. Qajetti oraq, tyrma, shóp taılaýshy sekildi qural-jabdyqtary da jeterlik, tasymal kólikterinen qam joq. Sharýashylyq maly úshin qunarly mal azyǵyn daıyndaıtyn egistik alqaptary da kútimde.
Qystaý basyndaǵy mal kútiminde Baqyt Tóleýbekov, Amanqyz Naqypbekova, olardyń balalary Dýman men Yntymaq aıanbaı eńbek etip júr. Aýyzbirlikpen túsinisse eńbek etken jerde bereke de bolady, molshylyq ta serik ekendigi beseneden belgili. Aılyq jalaqylary ýaqtyly, azyq-túlikpen qamtamasyz etilgen. Onyń ústine jastaıynan mal sharýashylyǵymen kózin ashqan jastar emes pe. Mal emdeý jumystaryn mal dárigerleri Pirman Eralıev pen Bolat Bıǵazıevterdiń ýaqtyly ári sapaly atqaratyndyǵyna da rızalyǵyn tanytyp jatty sharýashylyq ıeleri.
Eńbektiń kózin tapqan – baqyttyń ózin tabady, Maqsattyń kelinshegi Bıbigúl de bir tynbaıdy, aýyl mańyndaǵy saýyn sıyrlardy bir ózi saýyp, aıranyn uıytyp, qurt jaıady. Esepteı berińiz, qurttyń bir kelisi 1500 teńge bolǵanda, aıyna 40-50 keli ónim ótkizip otyrsańyz qolyń da maıly, aýyzdyń salymy bolǵany emes pe. Mine, naryq talabyn túsinip, paıdaly eńbek etý degen osy.
– Qaraǵym, – deıdi shańyraq ıesi Ábekeń qarııa – Jasymda beınet ber, qartaıǵanda zeınet ber, dep ákelerimiz aıtyp otyrýshy edi, sol sózdi ózimiz de aıtatyn boldyq. Shúkirshilik, balalar isti jalǵastyryp alyp ketti. Qoldaǵy perzentterime rahmet, olarǵa qaladaǵy balalarym Baqyt pen Marat, osyndaǵy Beısenbaı bári de kerek kezinde qolqabys jasaıdy. Jumyla kótergen júk jeńil. Biz kempir ekeýmiz, jıyn-toılardan qalmaı qydyrystap, úıde bolsaq teledıdar men gazet oqımyz. Oblystyq «Syr boıy» kelgenshe asyǵyp otyramyz. Elbasynyń «Ult jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty maqalasyn oqyp, onyń mánisin balalaryma aıtyp otyramyn. Osy kezde jeńgemizde ún qosty: kókeń qazir saıası nasıhatshyǵa aınaldy. Kórgen-bilgenderimen qosa, elimizdegi sońǵy jańalyqtardy balalary men nemerelerine ejiktep túsindirip otyrǵany...
Iá, mal qystatýmen tyńǵylyqty aınalysyp otyrǵan «Álibek» sharýa qojalyǵy erteńge tól túsiminiń de nátıjeli bolýyn oılastyrýda. «Mal ósirseń – qoı ósir, paıdasy onyń kól kósir» demekshi, eńbektiń azabyn tata bilgen, onyń ǵajabyn da tata biledi degen emes pe.
Nurmahan ELTAI.
Qyzylorda oblysy,
Jańaqorǵan aýdany,
Qashqankól aýyly.