Qasymbek Medıev kezinde Qaraǵandy oblystyq máslıhatyn segiz jyldaı basqardy. Odan beride «Qazaqstan máslıhattary depýtattarynyń birlestigi» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigin quryp, atalǵan uıymnyń alǵashqy tóraǵasy boldy. Búginde jasy jetpistiń segizine kelgen aqsaqal áli tyń, qoǵamda bolyp jatqan ózgeristerdi jiti qadaǵalap otyrady. Sol sebepti, Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýyn kezekten tys ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoıǵannan keıin kesh te bolsa qoǵam qaıratkeri Qasymbek MEDIEVke jolyǵyp, birneshe suraq qoıyp, oı-pikirin bilgen edik.
– Qasymbek Medıuly, Memleket basshysy Májilis depýtattarynyń úndeýin qoldap, elimizde kezekten tys saılaý ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Ony jańa ǵana ózińiz teledıdardan estidińiz. Siz Májiliske saılanatyn bolashaq depýtattardan qandaı is-qımyl kútesiz?
– Memleket basshysynyń Májilis depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoıýyn eldiń bolashaǵyna alańdaǵan janashyrlyqtan týǵan batyl qadam dep baǵalaımyn.
Jańa depýtattar ekonomıka máselesine erekshe den qoıǵany jón dep sanaımyn. О́z oılaryn ashyq bildirip, jetekke júre bermese eken dep tileımin. Bolashaq depýtattar elimizdi tyǵyryqtan alyp shyǵý jolynda qoǵamǵa qozǵaý salatyn yqpaly zor kúsh bolýy kerek. Jalpy, bizdiń jerimizdiń asty da, ústi de baılyqqa tunyp tur. Osyny halyqtyń ıgiligine uqypty túrde jarata bilý jolynda depýtattardyń belsendi áreketi, tabandy ustanymy óte mańyzdy ról atqarady. Biz shıkizatqa júgine bermeı, óndiris salasyn damytýǵa den qoıýymyz kerek. О́zgeden satyp ala bermeı, ózimizde jasap, shyǵarǵanymyz abzal. Myna daǵdarystyń ózi bizdiń osy olqylyǵymyzdy kózge shuqyp kórsetti emes pe?!
– Qazirgi tańda bolashaq Májilistiń quramynda jastardyń kóbirek bolǵany durys degen pikirler bar. Buǵan siz qalaı qaraısyz?
– Májiliske jastardy tartqan durys, árıne. Degenmen, olarǵa aqyl aıtyp, jón siltep otyratyn aǵa býyn ókilderiniń basym bolǵany jón. Al endi jańashyl jastar ómirden kórgen-túıgeni kóp aǵalarynyń aqylyn alyp, olardyń baı tájirıbesine súıener bolsa – odan biz esh utylmaımyz. Eger de shylǵı jasqa tizgin berip qoıar bolsaq, onda isimiz de shıki bolyp shyǵýy múmkin. Sondyqtan tarazynyń basyn teń ustaý kerek.
– Jergilikti máslıhat depýtattarynyń aldynda qandaı mindetter tur dep oılaısyz?
– Jergilikti máslıhat depýtattary halyqqa meılinshe jaqyn, bylaısha aıtqanda, eldiń ishinde júredi. Jurttyń talap-tilegin, joq-jitigin jaqsy biledi. Búgingi máslıhat depýtattary aýylǵa basa kóńil bólýi qajet dep oılaımyn. Nege deseńiz, qazirgi daǵdarystyń qyspaǵynan aýyl sharýashylyǵyn damytpaıynsha shyǵynsyz shyǵa alýymyz ekitalaı.
Qazirgi tańda jastar aýyldan qalaǵa qashyp jatyr. Bul úrdisti toqtatpaıynsha bolmaıdy. Baıaǵyda biz qyzmet istep júrgende teri-tersek, jún-jurqanyń baǵasy qandaı edi?! Qazir osylar aıaq astynda shirip jatyr. Depýtattar osyny aıtyp, másele retinde kótere bilse nur ústine nur. Sol sebepti de, jergilikti máslıhat depýtattary aýyl sharýashylyǵynyń damýyna, aýyldyq jerlerdegi bıznestiń ósip-órkendeýine janyn salyp qyzmet etýleri kerek. Sondyqtan, máslıhattarǵa da durys adamdardyń kelgenin oılastyrǵan jón.
– Qazirgi tańda jergilikti máslıhattardyń róli men abyroı-bedelin kóterý úshin ne isteý kerek dep sanaısyz?
– 2007 jyly máslıhattardyń máselesi boıynsha Elbasynyń qabyldaýynda boldym. Sonda men kóptegen máselelerdi kóterdim. Máselen, jergilikti máslıhattar róliniń tómendep, olar tek bıýdjetti bekitýmen ǵana aınalysyp júrgenin, oblystyq máslıhattar hatshylarynyń mardymsyz jalaqy alatynyn aıttym. Osy jáne basqa da qordalanyp qalǵan máseleler tóńireginde ashyq túrde áńgime qozǵadym. Ásirese, jergilikti okrýgterdiń sanyn arttyryp, depýtattardyń sanyn kóbeıtý týraly usynysymdy jetkizdim. Bul jóninde keıbir aýdandaǵy máslıhat depýtattary sanynyń 11-den aspaıtynyn mysal retinde keltirdim.
Elbasymen arada bolǵan osy áńgimeden keıin máslıhattardyń rólin kóterý boıynsha edáýir sharýalar iske asty. Degenmen, jergilikti máslıhattar ınstıtýtyn damytý boıynsha jumystar jalǵasyn taba berýi kerek.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan».
QARAǴANDY.