Almatynyń «Ǵylym ordasynda» Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstannyń halyq jazýshysy, qoǵam qaıratkeri, kórnekti aqyn Farıza Ońǵarsynovaǵa arnalǵan sulý poezııa men syrly án qatar órilgen eske alý keshi osylaı ataldy.
Halyq Farızasyn saǵynyp qalypty... Ǵylym akademııasynyń konferens-zalynda buryn-sońdy dál osylaı jurt ıin tirespegen shyǵar, aınalada ıne shanshar oryn bolmaı, kórermenniń deni túregep turdy. «Kelem deýshilerge esik ashyq» degen bir aýyz habarlamanyń aqyrynda qanshama jyr jankúıeri ishke ene almaı, syrtta qaldy... Osynaý kórinisterdiń ózi qýatty jyrlarymen halyqtyń janyn jylytqan, sezimin terbegen qaıratker aqynǵa degen el qurmeti edi. Sahnaǵa shyqqan belgili qoǵam jáne memleket qaıratkeri Ǵaınıken Bıbatyrova jan-syrlas qurbysy týraly tebirene tolqyp sóılegende zalda otyrǵan talaı jan kóz jasyn eriksiz syǵyp aldy... – Farızasyz ótken kúnder, Farızasyz ótken túnder saǵynyshqa, muńǵa toly...
Qaqaǵan qysta Astanada kóńili jabyqqan jurt sol kúni et-jaqynyn, eń jaqynyn joǵaltyp kúńirenip turdy. Biraq olar artynda mol mura, óshpes iz qaldyrǵan Farızanyń endi qaıtyp kelmesine moıynsunǵan edi. Farıza kúlli ómirin óleńge arnady, tipti... óleńge turmysqa shyqty deýge bolady. Ár qazaqtyń júregine ot túsirer kesek-kesek jyr shýmaqtaryn qaldyryp, ádebıet degen sheksiz álemde poezııa padıshasy atanyp ótti ómirden, – degen Ǵaınıken apamyz Farıza aqynnyń tirshiliktegi azamattyq bolmysyna qysqasha sholý jasap, jarqyn beınesin shıyra somdap berdi. «Sazgen sazy» ult-aspaptar ansambli sazdy áýezimen keshtiń shyraıyn keltirdi. Sahnaǵa shyqqan árbir óner qaıratkeri Farıza aqynǵa jazǵan jyrlardan úzindi-arnaý oqydy, qyzyqty-qyzyqty estelikter aıtty.
Birde Farıza Ońǵarsynova О́skemen qalasynda tamasha ádebı kesh ótkizedi. Halyqtyń qoshemetimen dúrildep ótken keshten soń oblys basshysy Berdibek Saparbaev mártebeli aqynǵa qurmet dastarqanyn jaıady. Dám tatyp otyrǵan jaıdary qaýymnyń aldynda sóz alǵan eliniń erke qyzy – Farıza aqyn oblys basshysyna arnap: – Aınalaıyn inim, erteli-kesh qolpashtap jatqanyńa – myń alǵys! Ashyǵyn aıtshy, ápkeń О́skemenge kóship kelse, janyna jaıly páter berer me ediń?! – degen naz aıtady. – Farıza ápke, siz úshin qalanyń qalaǵan tusynan qalaǵan úıińizdi syıǵa tartýǵa daıynbyz! Ákimniń márttigine rıza bolyp, jurttyń aldynda shyn kóńilden rızashylyq sezimin bildirgen aqyn oblys basshysynyń qolyna bir japyraq qaǵaz ustatady. Ol Mońǵolııadan kóship kelgenine birqansha ýaqyt ótse de belgili sebeptermen úısiz-kúısiz júrgen shıetteı bala-shaǵaly otbasynyń aryz haty eken. Kezdesýdiń aldynda aqynǵa jolyqqan otbasynyń bir múshesi – qarshadaı qyz aqyn apasynyń qoldaýymen osylaısha óziniń úlken otbasyna úsh bólmeli jaıly páter alyp bergen eken. El aýzynda búgingi kúni ańyzǵa aınalyp ketken aqıqat oqıǵa sahna tórinen aıtyldy.
Qaıda júrse de halqynyń qamyn jeı júrip, mazasyz kúı keshken qaıratkerdiń bolmys-beınesi úlken zalǵa jınalǵan nópir halyqtyń kóz aldynda kınotaspadaı syrǵyp ótti. Dál osy sátte qazaq teatry men óneriniń qaıratkeri Gúljamal Qazaqbaeva aqynnyń otty jyr týraly jazǵan «Jyr» shýmaǵyn oqydy...
Jalǵannan japa shekpegen, Zamanǵa nala kektemen, Lapyldap janyp otpenen, Jylýsyz, jansyz jerlerden Jalyn bop ótsem dep kelem! Ot sezim óshpes órtpenen Emirenip eshkimdi óppegen, Mahabbat atty bir kúshtiń Lázatty muńyn shekpegen, Jandardyń esin tandyryp Júregin ottaı jandyryp, Sezim bop ótsem dep kelem...
Asa tanymal jeztańdaı ánshiler men dáýlesker kúıshiler Farıza aqynnyń rýhyna arnalǵan óner keshiniń dýmanyn qyzdyrdy. Úzilissiz bir demmen ótken án-jyr keshine qatysýshylar ol jaıynda óz pikirlerin bylaı bildirdi: О́mirzaq Aıtbaıuly, akademık. «Farızanyń poezııadaǵy otty jyrlary – qazaq degen halyqtyń shuraıly tiliniń qudireti! Farıza – ana tilimizdiń abyroıyn asqaqtatqan aqıyq aqynymyz.» Beken Nurahmetov, keden qyzmetiniń polkovnıgi. «Farıza apamyzdyń poezııasyna qumar jannyń birimin. Búgingi eske alý – meniń kóz aldyma sonaý 80-shi jyldardy, Farıza apamyzdyń «Pıoner» jýrnalyn basqaryp júrgen kezi, bizdiń ýnıversıtetten túlep ushqan kezimizdi kóz aldyma elestetti. «Nurlan О́nerbaev, ánshi. «Biz Abaı men Shákárimdi, Muhtar men Sábıtti kórmegenmen Ábish pen Sherhandy, Muqaǵalı men Farızanyń kózin kórgen urpaqtyń ókilimiz. Osynyń ózin baqyt dep sanaımyn...».
Zamannyń ar-ujdany bola bilgen aqynnyń qoǵamdaǵy orny onyń aınaladaǵy adamdardyń isin ardaqtaýymen, saralaýymen baǵalanady desek, búgingi keshte ol qubylys Farıza aqynnyń sahnadan tógilgen jyr-shashýymen shynaıy túrde aıshyqtaldy. «О́z ómirińde tek qana jaqsylyq jasa, ózińe berilgen ólsheýli ómir ishinde adamdar bir-birine tek qana jaqsylyq jasaı bilýi kerek» degen qazaq poezııasy padıshasynyń qaǵıdasy eske tekke alynbasa kerek! Dúıim jurt aqıyq aqyn úshin, ardy oılaǵan adamdar úshin, jaqsylyq úshin dýyldatyp dúrkin-dúrkin qol soqty. Halyq Farızasyn shynymen saǵynypty...
Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan». ALMATY.