Marqasqa

Jaryqtyq Muhańnan, qaıran Muqaǵalı Maqataevtan sóz qalyp pa edi?! Bir óleńinde bylaı dep tógildirmeýshi me edi: «Bul qa­zaq­ta jigitter bar marqasqa, Jar­qyldaǵan almastaı...». Ar­qa­ly aqyn óte durys aıtqan. Bul qazaqta jarqyldaǵan almastaı marqasqa jigitter jetkilik­ti. Namysty qol­dan bermeıtin, isi men sóziniń arasynda aıyrma joq, tipti, qurǵaq sózden góri, iske beıim turatyn, jumys dese janyn beretin jigitter men uldar az emes. «Súıer ulyń bolsa sen súı, súıinerge jarar ol», dep Abaı ata­myz da tekten-tek aıtpasa kerek. Mine, eli dál osyndaı órshil órenderin ǵana naǵyz ulym der. Nemese naǵyz uldary ǵana tereń otanshyldyq sezimmen, mine, meniń elim der. Mine, meniń jerim der. Mine, egemen elim, jazıra jerim deıtin naǵyz uldyń bi­ri, Syrym eliniń ortan qol­daı aza­maty, jeke kásipker Beı­bit Ta­hambetov desek sirá da qate­les­peımiz. Onyń basty ómirlik ustanymy – eńbek. О́ziniń osy aq-adal eńbegi arqyly eline paıdasyn tıgizý. Búginde tapqan paıdasy óziniń qara basynan artyl­maıtyndar az emes. «Aqsuńqar jemin sha­shyp jeıdi, quzǵyn jemin basyp jeıdi», deıdi halqymyz. Bizdiń búgingi keıipkerimiz «jemin sha­shyp jeıtin» aqsuńqar tektes azamat. Ol eńbek dese, jumys dese bá­rin de jolǵa qaldyrýǵa, qonaqqa da, toıǵa da barmaýǵa, tipti, uıyq­ta­­maýǵa da ázir. О́ıtkeni, ýaqytty bos­qa joıý Beıbit úshin qasiretpen teń. Jalpy, Syrym elindegi Ta­ham­betovter áýleti japyraǵy ja­­ıyl­­ǵan áýlet. Beıbit – kóp ba­laly otbasynda týyp-ósken. Ákesi Edires pen anasy Dámeli perzentteriniń bárin eńbek etýge tárbıelep ósirdi. Eńbek qylmaı tapqan mal dáýlet bolmaıtynyn bala kezderinen uǵyn­dyrdy. Búginde Beıbit Samara – Shym­kent halyqaralyq avtojoly bo­ıyndaǵy avtokólik ıeleri men jo­laýshylaryna jáne óz aýyldas­taryna kóptegen paıdasyn tıgizip otyrǵan kásip ıesi. Ol atalǵan halyqaralyq jol dáliziniń boıynan úlken qala­lar­daǵy úsh juldyzdy otelden bir mysqal kem túspeıtin qos qabatty qonaq úı qurylysyn kóterip, oı­­daǵydaı aıaqtap shyq­ty. Oǵan «Alashorda» degen ataý qoıǵandy jón kórdi. Bi­reýler úlkendi-kishili jeke nysandaryna, dúkenderi men kafelerine ákesi men atasynyń nemese rýynyń atyn qoıyp jatady. Ul-qyzdarynyń esimin de mań­daıshaǵa jazatyndar bar. Men olaı jasaǵym kelmedi. Alash­orda – eldiń tarıhy. Onyń kó­semderi táýelsizdikti tý etip kó­ter­di. Batys Alashorda je­tek­shileri Jahan­sha jáne Ha­lel Dosmuhambetovter osy Jympıty jerinde tuńǵysh qazaq quryltaıyn ótkizdi. Babalar jete almaǵan táýelsizdikke biz jetip otyrmyz. Degenmen, alashor­da­shylar kótergen táýelsizdik ıdeıa­sy qaı kezde de baǵa jetpes saıası qundylyq bolyp qala bermek. Sondyqtan da, mańdaı termen tur­ǵyzylǵan qonaq úıdiń ataýyn «Alashorda» dep qoıdym. Bul ári ózimizdi ózgelerge tanyta bilýdiń bir joly, dep tolǵanady Beıbit baýy­rymyz. Ekinshiden, Beıbit Ediresuly jylyjaıda qııar jáne qyza­naq sekildi kókónis túrin ósirip, ony el turǵyndary men aýdan or­ta­lyǵyndaǵy aýrýhana jáne balabaqsha sekildi áleýmettik mekemelerge yńǵaıly ári qol­jetimdi baǵamen ótkizýdi kózdep otyr. Sy­rym elinde jylyjaı jasaq­taǵan kásip ıeleri buǵan deıin de bolǵan eken. Alaıda, olar tıisti tehnologııalar men qys kezinde qajetti ishki temperatýralyq re­jimdi ustaı almaǵan. Osyn­daı ol­­qylyqty toltyrǵan Beıbittiń izdenimpazdyǵy men eńbekqorlyǵy súısindirmeı qoımaıdy. Úshinshiden, Beıbit Tahambetov oblys pen aýdan ortalyǵy arasyn­daǵy jeńil jolaýshylar kóligi ta­­symalyn úılestirip ári rettep otyrǵan operator-menedjer. Ol halqyna tıgizgen shapaǵaty men jaqsylyǵyn buldamaıtyn qa­zaq­tyń bir marqasqa uly. Jaqsy – isi­men jaqsy degendeı, elge tı­gizetin kómegiń mol bola bersin deımiz biz oǵan shyn peıilden.  Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». Batys Qazaqstan oblysy, Syrym aýdany Sýrette: jeke kásipker Beıbit Tahambetov, jylyjaıdyń ishki kórinisi.  Sýretti túsirgen Baýyrjan ShIRMEDENULY.