Shyǵys óńirinde óndiristi óristetýge ǵylymı áleýet paıdalanylady
Shyǵysqazaqstandyq ǵalymdar men ónerkásipshiler iri jobalardy iske asyrý úshin kúsh biriktirmek. Iаǵnı, óńirde birqatar jobalardy júzege asyra otyryp, metallýrgııa salasyndaǵy shıkizat baǵytynan ónimderdi qaıta óńdeýge kóshý qarastyrylýda. Bul ekonomıka, ekologııa, áleýmet jáne basqa da salalarǵa oń áser etetini anyq. Aldaǵy ýaqytta aımaqtaǵy óndiristik kásiporyndar men ǵalymdardyń odaǵy sheteldik konsaltıngtik kompanııalardy tarta otyryp, atalǵan jospardy júzege asyratyn bolady. Bul týraly aımaq basshysy Danıal Ahmetovtiń tóraǵalyǵymen ótken oblys ákimdiginiń otyrysynda málim boldy.
Otandyq jáne sheteldik zertteý ınstıtýttary men qurastyrý bıýrolary daıyndaǵan onnan astam jobanyń iske asyrylýy aımaqtyń shıkizat baǵytynan ónimderdi qaıta óńdeýge ótýine yqpal etedi. Atalǵan jobalar medısına, munaı-gaz jáne óndiristik tehnologııalyq qaldyqtardy qaıta óńdeý men paıdasy tómen ken oryndarynan baǵaly metaldar shyǵarýǵa baǵyttalǵan. Oblys ákiminiń aıtýynsha, óndiristik kásiporyndarǵa engiziletin ınnovasııalyq jobalar arqyly el ekonomıkasymen birge turǵyndardyń da ahýalyn jaqsartý kózdelip otyr.
– Investısııalar jáne damý mınıstrligi qazirgi kezde qarjylandyrý tetigin anyqtaýmen aınalysyp jatyr. Jaqynda biz bul baǵyttaǵy jumysymyzdy bastaımyz. О́zderińizge usynylyp otyrǵan jobalarǵa senimmen qaraımyn. Sebebi, qazaqstandyq ǵylymnyń múmkindikteri zor. Muny júzege asyrý úshin kásiporyndarmen birge durys is-qımyl jasaı bilý qajet, – dedi oblys ákimi Danıal Ahmetov.
D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory Jasulan Shaımardanovtyń aıtýynsha, buryn joǵary oqý oryndary teorııalyq bilim máselelerin sheshýmen, al óndirisshiler óz máselelerin ózderi sheshýmen shuǵyldanyp, eki arada tyǵyz baılanys bolǵan joq edi. Búginde oblys basshylyǵynyń bastamasymen osy olqylyqtyń ornyn eki jaqtap toltyrýǵa bolady. Iаǵnı, ýnıversıtet tarapynan jobany jetildirýdiń ınnovasııalyq bóligi men tehnologııasy anyqtalsa, óndiris tarapynan ony tekserý, engizý jáne qoldaný máselesi sheshilýi tıis.
Sondaı-aq, aımaqta medısına baǵytyndaǵy quraldardy, ıaǵnı joǵary tehnologııalyq jabdyqtar, baıaý balqıtyn metaldar men onyń qospasynan tantal, nıobıı, tıtan syndy ımplanttar shyǵarý josparlanyp otyr. Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Nurlan Mýsın óńirdiń shıkizat áleýetin tıimdi paıdalanyp, ónimderdi ózimizde óndirýdiń ózgesheligine toqtaldy.
Máselen, Qazaqstanda biregeı kásiporyndar kóptep ornalassa da kóp kólemdegi shıkizat shetelge shyǵarylady. Onyń ornyna sol materıalmen magnıtti-rezonansty tomograf syndy joǵary tehnologııaly jabdyqtar jasaýǵa bolady.
Árıne, MRT apparatyn áıgili kompanııalar óndiredi. Degenmen, onyń negizgi shıkizat kózi Shyǵys Qazaqstanda ázirlenedi. Osy sııaqty Úlbi metallýrgııa zaýytynyń da biregeı ónimder shyǵararlyq áleýetin tolyǵymen paıdalaný qajet. Bul rette óńir basshysy ǵylym men óndiristiń oń baǵytta damyp kele jatqanyn, sondyqtan ózge elderde jasalyp jatqan dúnıelerdi shyǵaramyz dep shamadan tys tyrashtanýdyń paıdasyz ekendigin, sonyń bir qajetti bólshegin óndirip te álemdik naryqta óz ornyńdy belgileýge bolatynyn jetkizdi.
Sonymen qatar, otyrys barysynda baıytý fabrıkalarynyń turyp qalǵan tehnologııalyq qaldyqtaryn qaıta óńdeý, hlorly ónerkásip qaldyqtaryn paıdalana otyryp, jańa ónim alý jobalary qaraldy. Búginde óńirdegi kásiporyndardyń biriniń aýmaǵynda 90 mıllıon tonnadan astam qaldyq jınalyp qalǵan. Osy oraıda, ǵylymı ınstıtýttar men metallýrgterdiń barlyq áleýeti qorshaǵan ortaǵa zııandy qaldyqtardan paıdaly zattardy bólip alyp, topyraqtyń qunarlylyǵyn qaıta qalpyna keltirýge baǵyttalatyn bolady. Oblys ákimi aıtyp ótkendeı, mundaı joba Qazaqstannyń basqa kásiporyndary úshin de tıimdi bolmaq. О́ıtkeni, bul arada mıllıardtaǵan tonna qaldyqtardy paıdalaný máselesi kún tártibine shyǵarylady.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan».
О́SKEMEN.