Damyǵan memleket pen qoǵam qurýǵa batyl qadam

Bes reforma –  ult jospary

«100 naqty qadam» Ult Josparynyń júzege asyrylý jaıy keshe Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııa­lar qyzmetinde ótken brıfıngte jan-jaqty talqylandy. Atalǵan máselege oraı arnaıy uıymdastyrylǵan mańyzdy jıynǵa Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva jetekshilik etti. Oǵan Senat Tóraǵasynyń orynbasary Asqar Beısenbaev, Qazaqstan xalqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanov, Prezıdent Əkimshiligi Basshysynyń orynbasary Marat Beketaev, Memlekettik qyzmet isteri mınıstri Talǵat Donaqov, Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev qatysty. Brıfıngti Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva júr­gizip otyrdy. Ortalyq kommýnıkasııa­lar qyzmetiniń barlyq oblystaǵy bólim­sheleri Astanadaǵy ortalyqpen onlaın rejimde tikeleı baılanysqa shyǵyp, BAQ ókilderi Ult Josparynyń orynda­lýy jaıynda suraqtaryna jaýap aldy. 5 reformaǵa oraı qurylǵan jumys top­tarynyń jetekshileri árbir baǵyt boıynsha egjeı-tegjeıli baıandap, at­qarylǵan is-sharalar týraly esep berdi. Úkimet basshysynyń orynbasary D.Nazarbaeva óz sózinde aldymen Ult Jos­parynyń aıryqsha mańyzdylyǵyna toqtaldy. «Jańa jyldan beri elimizde «100 naqty qadam» Ult Josparyn iske asy­rý jumystary júrip jatyr. Ol úshin Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵy boıynsha arnaıy Ulttyq komıssııa qurylyp, negizgi uıymdastyrý jumystary ótken jyly bastalyp ket­ti. Sodan beri birtalaı jumys atqa­ryl­dy. Bes jumys toby quryldy. Onyń quramyna Parlament depýtattary, otan­­dyq, halyqaralyq sarapshylar tartyldy. Komıssııa jumysy Elbasynyń udaıy baqylaýynda. Az ǵana ýaqyt ishin­de Ulttyq komıssııanyń 48 otyrysy ótti. Álemdik standarttarǵa saı keletin 59 zań qabyldandy. 400-den astam nor­matıvtik-quqyqtyq aktiler daıyndaldy. Olardyń bári búginde kúshine en­di. Zań shyǵarý jumystary bıyl da jalǵasatyn bolady. Ult Josparynyń 5 baǵyty bo­ıynsha jasalǵan jumystardyń alǵashqy naqty nátıjeleri bar. Qazirgi kezeńde Ult Josparyn tıimdi iske asyrýǵa qa­jet­ti barlyq negiz qalandy», – dedi D.Nazarbaeva. Premer-Mınıstrdiń orynbasary qazaqstandyqtar Ult Josparyn jú­zege asyrýdan týyndaıtyn múm­kin­shi­­likterdi bilýi tıistigin alǵa tartty. D.Nazarbaevanyń aıtýynsha, Ult Jos­parynyń tabysty júzege asyrylýy Qazaqstanǵa damýdyń jańa deńgeıine kóterilýge, ekonomıkalyq ósim úshin laıyq­­ty jaǵdaı jasaýǵa jáne barsha qa­zaqstandyqtardyń ómirin jaqsartýǵa múmkindik beredi. Ult Jospary keleshek­te qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn búgingi EYDU elderinde qalyptasqan joǵary ómir deńgeıi men standarttaryna sáıkestendirýge baǵyttalǵan. D.Nazarbaeva Ult Josparyn jú­zege asyrý aıasynda elimizdiń árbir aza­­­­maty úshin álemniń eń damyǵan el­derindegideı jańa múmkinshilikter ashylatyndyǵyn basa aıtty. «Sondyq­tan da bul múmkinshilikter jaıynda qa­zaqstandyqtardyń bilgeni jáne ony tıimdi paıdalana alǵany barynsha mańyzdy, – dedi Vıse-premer. – Qa­zaqstan 2016 jyldyń 1 qańtarynan ja­ńa quqyqtyq jáne ınstıtýttyq orta jaǵdaıynda ómir súrýde. Atap aıtqanda, memlekettik qyzmetke irikteýdiń úsh satyly júıesine kóshý júzege asyryldy, komandalyq aýys-túıis doǵa­ryldy, nátıjege sáıkes jalaqymen qamtamasyz etetin ákimshilik memlekettik qyzmetshilerdi baǵalaý ádisi engizildi». D.Nazarbaeva, sonymen qatar, eli­mizdiń sot júıesi 5 býyndy júıeden 3 býyndy júıege kóshkenin atap ótti. Joǵary Sot Keńesi derbes apparatymen avtonomdy memlekettik mekeme retinde jumys isteı bastaǵandyǵyn, qurylys salasynda ruqsat berý qujattaryn usy­ný merzimi túbegeıli qysqarǵanyn eske saldy. «100 naqty qadam» Ult Josparynyń is júzine asyrylý barysy, nátıjeleri jóninde budan ári Ulttyq komıssııanyń músheleri baıandady. 5 reforma boıynsha árbir jumys tobynyń jetekshileri óz salalaryna qatysty aıtyp berdi. Memlekettik qyzmetkerge talap kúsheıdi «100 naqty qadam» Ult Josparynyń birinshi baǵyty memlekettik apparat­ty keshendi túrde jańǵyrtýdy qaras­tyratyny málim. Bul mindetti iske asyrý maqsatynda 2015 jyldyń aıa­ǵynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmet týraly» jańa Za­ńy qabyldandy. Tipti, memlekettik bas­qarma júıesin reformalaý úshin Prezıdent Jarlyǵymen ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Memlekettik qyzmet isteri mınıstrligi quryldy. Darıǵa Nazarbaeva osy birinshi baǵytta atqa­rylatyn jumystarmen tanystyrý úshin sóz kezegin atalǵan vedomstvonyń basshysy Talǵat Donaqovqa berdi. Mınıstrdiń sózine qaraǵanda «100 naqty qadamnyń» birinshi baǵyty aıa­­synda búgingi tańda barlyǵy 15 qadamnyń 10 qadamy júzege asyrylyp, qalǵandary ártúrli satysynda oryn­dalý ústinde eken. «Búginde elimiz memlekettik qyzmettiń aralas úlgisinen memlekettik qyzmet júıesin qurýdyń mansaptyq qaǵıdatyna kóshti. Onyń aıasynda qyzmetkerlerdiń quzyretteri men jekelegen qasıetteri birinshi kezekke shyǵady, al mansaptyq ósý úshin tómengi laýazymdarda jumys tájirıbesiniń bolýy mindetti. Oǵan qosa, bıyldan bastap memlekettik qyzmetke ornalasý úderisi túbegeıli ózgerdi. Budan bylaı úmitkerlerdi irikteýdiń úsh satyly júıesi engizildi», – dedi ol. Onyń sózine qaraǵanda, jyl basynan beri jalpy elimiz boıynsha 123 tómengi laýazymdarǵa jalpy konkýrs jarııalanypty. Onda 39 aımaq qam­tylǵan. Baıqaýlardyń nátıjeleri boıynsha 27 adam memlekettik qyz­metke taǵaıyndalypty. Mundaıda úmit­­­kerlerge memlekettik organdarǵa qyzmetke turý úshin mindetti túrde synaq merzimi belgilenedi eken. Mınıstrdiń taǵy bir keltirgen málimetine qarasaq, búginde elimiz boıynsha barlyǵy 518 memlekettik qyzmetkerler synaq mer­ziminen ótýde, onyń ishinde 395 adam aımaqtarda synaqtan ótip júrgen kó­rinedi. Osyny aıtqan vedomstvo basshysy arnaıy qabyldanǵan zańda memlekettik qyzmettiń barlyq erejeleri men qaǵıdattary anyq kórinis tapqanyn aıtty. Sóıtip, tilshilerdiń suraqtaryna jaýap berýge beıil ekenin bildirdi. Zań ústemdigi nyq ornaıdy Bes ınstıtýttyq reformanyń ekinshi baǵyty zańnyń ústemdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Bul jóninde brıfıngte Prezıdent Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Marat Beketaev áńgimeledi. Onyń aıtýyna qaraǵanda, ekinshi ba­ǵyt 19 qadamnan turady. Negizi, Ult Jos­parynda zańnyń ústemdigi men quqyqtyq tártip tutas bir baǵytty qam­tıdy. Onyń sheńberinde usynylǵan reformalar Qazaqstanda qyzmet etip jatqan sot júıesi men quqyq qor­ǵaý organdarynyń jańǵyrtylýyn qam­ta­masyz etýge arnalǵan. Aldaǵy ýaqytta jasalatyn ózgeristerdiń negizi kóp jyldar boıy qalanyp keldi. Negizinen, ozyq halyqaralyq tájirıbeler men daǵ­­dylar zerttelip, olardy elimizge beıim­deý joldary zerdelendi. «Zańnyń ústemdigi» baǵyty boıynsha reformalar Qazaqstandaǵy sot júıesin neǵurlym kásibılendirýge, móldir ári izgilikti etý­ge baǵyttalǵan. Jekelegen sharalardy júzege asyrý arqyly sot prosedý­ralary jeńil jáne aıtarlyqtaı jyldam júrgiziledi. Sot júıesiniń jumysy qoǵam úshin móldir jáne ashyq bola túsedi. Mundaı ózgerister quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyn da qamtıdy. Osyny jetkizgen M.Beketaev, sot isin ashyq ótkizý maqsatynda sot zaldarynda sot prosesterin beıne jəne taspaǵa jazýǵa múmkindik beretin jańa júıemen jabdyqtaý jumysy jalǵasyp jatqanyna toqtaldy. «Qazir osyndaı júıemen 1 050 zal nemese barlyq zaldardyń 75 paıyzy jabdyqtalǵan. Bul jumys jyl sońyna deıin aıaqtalady. Munymen birge, zańnyń ústemdigin qamtamasyz etý baǵyty boıynsha reformalardy iske asyrý týraly baıandaýǵa da ruqsat etińizder. Jyl basynan sot organdary bes satyly júıeden úsh satyly júıege kóshti. Sot tóreligine qoljetimdilikti jeńildetýmen qosa, bul isterdi sotta qaraý merzimderin azaıtýǵa múmkindik beredi. Sot baqylaýyn kúsheıtý jəne azamattardyń quqyqtaryn qosymsha qorǵaý maqsatynda sotqa tórt tergeý qyzmetine sanksııa berý ýəkileti berildi. Bul – qarap tekserý, tintý, alý jəne jeke basyn tintý. Jyl basynan beri bular boıynsha sotqa 4 715 materıal túsken», – dedi ol. Úsh jyl ishinde elimizdegi mem­lekettik sot oryndaýshylarynyń sany 70 paıyzǵa qysqarady. Máselen, ótken jylmen salystyrǵanda azamattyq is júrgizýde prokýrordyń qatysýy 35 paıyzǵa azaıypty. Sondaı-aq, jeke sot oryndaýshylardyń ýəkileti de aı­tar­lyqtaı keńeıgen kórinedi. «Jyl basynan beri eki jarym aı ýaqytta jekemenshik sot oryndaýshylarǵa 250 myń is túsken. Bul ótken jyldyń səıkes merzimimen salystyrǵanda, eki ese artyq. Al memlekettik sot oryndaýshylaryna osy jyldyń eki aıy ishinde ótken jyldyń səıkes kezeńimen salystyr­ǵanda tórt esege kem, ıaǵnı 47 myń is túsken. Úsh jyl ishinde mem­lekettik sot oryn­­daýshylardyń sany 70 paıyzǵa qysqartylady», – dedi M.Beketaev. Prezıdent Əkimshiligi Basshysynyń orynbasary memlekettik qyzmetkerler arasynan jergilikti polısııa qyz­met­kerlerine ǵana smartfon ustaýǵa ruqsat etiletinin aıtty. Onyń sózin tolyqtyrǵan Memlekettik qyzmet isteri jónindegi mınıstr T.Donaqov jumys ornynda smartfon paıdalanǵan ózge memlekettik qyzmetkerler tıisti zańnama boıynsha tərtiptik jazaǵa tartylatynyn jetkizdi. Al memlekettik qyzmetkerler arasynda jergilikti polısııa ǵana smartfon ustap, azamattardan «WhatsApp» arqyly shaǵym qabyldaı alady eken. «Jergilikti polısııa qyzmetine kelsek, olarǵa «WhatsApp» arqyly habarlamalar alýǵa múmkindik beriledi. Jalpy, smartfon ustaýǵa tyıym salý týraly erejeni durystap oqysaq, ereje boıynsha qupııa qujattar bar mekemelerdiń qyzmetkerleri týraly aıtylǵan. Al ýchaskelik polısııanyń jumys orny aýdandardyń aýmaǵyn qamtıdy, son­dyqtan, baılanys úshin oǵan smartfon kerek», – dedi M.Beketaev. Reformalar jemisti bolary anyq Bes ınstıtýttyq reformanyń úshinshi baǵyty asa aýqymdy baǵyt bolyp tabylady jáne onda 50 qadam qamtylǵan. Eldi ındýstrııalandyrý mindetterinde jańǵyrtý men ekonomıkalyq ósim de qamtylǵandyqtan, ázirge naqty nátı­jeler týraly aıtý erte. Desek te, bir­qatar jemisti jumystarǵa toqtalyp ótken jón. Ult Josparynyń osy baǵyty jóninde áńgimelegen Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev, qol jetkizilgen tabystar jóninde aıtty. «Ult Josparynda kórsetilgen qa­damdardy júzege asyrý boıynsha jer qatynastary, qurylys, elektr energetıkasy, agroónerkásiptik keshen salalarynda aýqymdy jumystar atqaryldy. Máselen, jer máselelerine qatysty zańnamalyq ózgerister osy jyldyń 1 shildesinen bastap kúshine enedi. Al qurylys salasynda qajetti zańdar men basqa da zańǵa qatysty aktiler qa­byl­dandy. Jekelegen normalar men erejelerdi kezeń-kezeńimen engizý júzege asyrylýda, iske asyrý merzimi 2020 jylǵa deıin dep qarastyrylǵan, al jekelegen jaǵdaılarda ol 2025 jylǵa deıin sozylmaq. Elektr energetıkasy salasynda «Biryńǵaı satyp alýshy» modeli engizilip, jańa tarıftik saıasatty engizý boıynsha negizder qabyldandy. Agroónerkásiptik keshen salasynda et jáne sút óndirisin damytý úshin stra­tegııalyq «zákirli» ınvestorlardy tartý boıynsha belsendi jumystar júrgizile bastady», – dedi mınıstr. Elimizdiń tranzıttik-kóliktik ále­ýetin arttyrý, strategııalyq «zákirli» ın­vestorlardy tartý, ekonomıkanyń basym baǵyttarynda birikken kásiporyndar qurý boıynsha túrli sharalar qabyldanǵa­nyn jetkizgen ol, Qazaqstan halyqaralyq kólik-kommýnıkasııalyq aǵymǵa kirigip, Azııadan Eýropaǵa jáne keri baǵytta kó­lik dálizderin salyp jatqanyna nazar aýdardy. Sóıtip, 37-45-qadamdarda aýqymdy blok qamtylǵanyn aıtty. «Bul qadamdar salyq jáne keden salasyndaǵy reformalardy qamtıdy. Osy turǵyda, jarııa etý máseleleri erekshe oryn alady. Belgili bolǵandaı, múlikti jáne aq­shany jarııa etý máseleleri boıynsha zań­nama qabyldandy, ony iske asyrý barysynda edáýir ózgerister engizilip, teń­dessiz jeńildikter men kepildikter belgilendi. Jarııa etý merzimi aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin uzartyldy», – dedi E.Dosaev. Ult Josparyn iske asyrý maqsatyn­da «Indýstrııalandyrý jáne ekonomıkalyq ósim» reformasynyń aıasynda ótken jy­ly 30 zań men 289 zańǵa qatysty ak­tiler qabyldanypty. «Bul Jańǵyrtý jó­nindegi ulttyq komıssııa maquldaǵan sharalardy is júzinde júzege asyra bas­taýǵa múmkindik berdi. Ústimizdegi jyly 152 normatıvtik quqyqtyq aktiler, onyń ishinde 2 kodeks pen 4 zań ázirlenip, qa­byl­danatyn bolady», – dep túıindedi ol. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin jekemenshikke berý maqsatynda osy jyldyń 1 shildesinen bastap, jergilikti atqarýshy organdar 1,7 mln. gektar jer­di aýksıon arqyly saýdalaıdy eken. «Atalǵan 1,7 mln. gektar jer­diń búgingi kúni 645,4 myń gektary nemese 1271 jer telimi satylymǵa da­ıyn. Qazirgi ýaqytta jalǵa alyp otyrǵandarǵa jerdiń kadastrlyq quny­nyń 50 paıyzdyq kólemin 10 jylǵa bólip tóleý múmkindigimen jeńildikter beriledi. Satý úshin aýksıonǵa qoıylǵan jerdiń kadastrlyq quny jer ýchaskesiniń bastapqy baǵasy bolyp sanalady. Eger eki aýksıon barysynda kadastrlyq quny kóterilip, jer telimi satylmasa, onda ol úshinshi márte kadastrlyq qu­nynyń 50 paıyzdyq mólsherimen qaıtadan satylymǵa shyǵarylady», – degen mınıstr, búginniń ózinde 454 jerdi paıdalanýshy jalǵa alynǵan aýyl sharýashylyǵy jerin jekemenshikke alý úshin ótinish bergenin tilge tıek etti. Sharada Qazaqstan qurylys salasynda Eýrokodtar júıesine kóshýdi bastaǵany da aıtyldy. «Qurylys salasynda bastapqy ruqsat berý qujattaryn berý merzimderi 40 kúnnen 17 jumys kúnine deıin, eskızdi jobany kelisý 60 kúnnen 15 jumys kúnine deıin túbegeıli qysqartyldy. Qurylystyń bastalýy týraly habarlamany 1 kún ishinde elektrondy túrde berý qamtamasyz etildi. Aǵymdaǵy jyldyń 1 qańtarynan bastap, saraptamalyq jumystardyń 50 paıyzy naryqqa berildi jáne jeke saraptamalyq uıymdarmen júrgiziledi. Resýrstyq ádis engizildi jáne Eýrokodtar júıesine aýysý bastaldy», – dedi E.Dosaev. Al Ulttyq ekonomıka mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń aqparatyna qara­saq, 2016 jylǵy 1 qańtardan bas­tap, jeke uıymdarmen saraptama ót­kizý úshin berilgen nysandar tizbesi bekitilgen. Oǵan turǵyn úı-azamattyq maqsatyndaǵy jańa, qalpyna keltirý jáne qoldanystaǵy tehnıkalyq jáne tehnologııalyq kúrdeli emes ǵımarattar men qurylystardyń kapıtaldy jóndeýi boıynsha TEN jáne JSQ, sondaı-aq, eldi mekender aýmaqtaryn abattandyrý men kógaldandyrýǵa TEN jáne JSQ jáne tehnologııalyq kúrdeli emes ınjenerlik ınfraqurylym nysandary jáne qoǵamdyq, ákimshilik-turmystyq bir-eki qabatty ǵımarattar men qurylystar men shaǵyn qonaq úı keshenderi jáne taǵy basqa osylarǵa uqsaǵan nysandar kiredi eken. Elimiz syrtqy saýda júrgizý rásimderin de jeńildete túsipti. «Syrt­­­qy saýdany júrgizý rásimderin jeńildetý maqsatynda eksporttyq-ımporttyq operasııalardy jasaý ke­zindegi qujattar sany qysqartyldy. Taýarlardy eksporttaý kezinde – 3, ımporttaý kezinde 4 qujat qysqardy. Bul rette, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qa­ty­sýshylardyń táýekel deńgeıi tómen, orta jáne joǵary úsh sanatyn engize otyryp, táýekelderdi basqarý júıesin qoldanýdyń tásilderi qaıta qaraldy. Buǵan qosa, Qarjy mınıstrligi Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, post­kedendik resimdeý boıynsha «300 iri sa­lyq tóleýshige arnalǵan jasyl dáliz» ilki jobasyn iske asyrdy», – dedi Ulttyq eko­nomıka mınıstri. Kelesi jyldyń 1 qańtarynan eli­mizde domınanttar tizilimi joıylatyn kórinedi. «Monopolııaǵa qarsy retteý salasyn reformalaý aıasynda bıylǵy 1 qańtardan bastap Domınanttar tizilimi – 914 naryq sýbektisinen 254 sýbektige deıin qysqardy. 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap, bul tizilim múlde joıylatyn bolady. Al zańdy tulǵalardyń qyzmeti túrleriniń tizbesin qabyldaý jolymen kásipkerlik qyzmetke memlekettiń qatysýy 47 paıyzǵa azaıady. Reformanyń ekinshi kezeńin iske asyrý úshin aǵymdaǵy jyldyń 22 aqpanynda Qazaqstan Úki­metine «Básekelestik máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ázirlenip engizildi», – dedi E.Dosaev. Ulttyq ekonomıka mınıstri eli­mizdegi ındýstrııalyq reformanyń ná­tı­­jeleri týraly da áńgimeledi. «Eko­nomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy standarttaryna sáıkes keletin ınvestısııalyq ahýaldy qalyptastyrý úshin bıylǵy 1 qańtardan bastap, ın­vestorlarǵa 350-den astam memlekettik qyzmet kórsetýge arnalǵan «bir tereze» qyzmeti iske qosyldy. Investorlardy tartý máseleleri jónindegi úkimettik keńes quryldy. Osyǵan uqsas keńester ákimderdiń basshylyǵymen barlyq óńirlerde qurylyp, HQO-larda ınves­torlarǵa qyzmet kórsetý sektorlary ashyldy. Atap aıtqanda, ótken jyly «zákirlik ınvestorlar» men transulttyq kompanııalardyń qatysýymen jalpy somasy 130 mln. AQSh dollary bolatyn 4 jańa óndiris oshaǵy iske qosylyp, jalpy somasy 113 mln. AQSh dollaryna 6 kompanııa, ıaǵnı Danone, LG Electronics, Galaksi Group, BTM Group, Lotte Group, Coca-Cola kompanııalary keri ınvestısııalandy», – dedi ol. О́zge salalarǵa da qomaqty ınves­tısııa tartylypty. «Farmasevtıka­da, agroónerkásiptik keshende, taý-ken-metallýrgııa kesheninde, hımııa ónerkásibi men qurylys materıaldary ón­dirisinde «zákirlik ınvestorlar» men TUK qatysýymen 2,2 mlrd. AQSh dollaryna 16 jobany tartý men iske asyrý boıynsha jumystar júrgizildi», – dedi E.Dosaev. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń biriktirilgen Salyq jáne Keden kodeksteri bıyl 1 qyrkúıekte Parlamentke joldanady eken. Osy ýaqytqa deıin bıznes pen bılik elde qandaı salyq túri bolady? Satylymnan túsken salyq nemese qosymsha qun salyǵy qalýy tıis pe? – degen saýaldarda ortaq ymyraǵa kelýi tıis ekenin jetkizgen mınıstr, búginde bul jónindegi pikirler ekige jarylǵanyn aıtty. «Qaısysy jaqsy, qosymsha qun salyǵy ma, álde satylymnan túsetin salyq pa? Suraqtar kóp, onyń jaqsy tustary da, teris tustary da bar. Qandaı salyq tıimdi degen saýal táýelsizdik alǵaly beri talqylanyp keledi. Qazirgi ýaqytta salyq túrlerine qatysty saraptama ótkizilýde. Alaıda, bul másele birjaqty sheshilmeı otyr», – degen E.Dosaev Memleket basshysy qajetti esepteýler jasap, bıznespen tildesýdi, qandaı salyq qajet ekenin anyqtaýdy naqty tapsyrǵanyn aıtty. Sóıtip, «ol qalaı iske asady?! Biz biriktirilgen Sa­lyq jáne Keden kodeksterin jasadyq, ol 1 qyrkúıekte Parlamentke joldanady. Demek, naqty sheshim sonda qabyldanady», – dedi mınıstr. Elimizde 120-ǵa jýyq mektepte úshtildi bilim berý júzege asyrylýda. «Aǵym­daǵy jyldyń 1 qyrkúıeginen 12 jyldyq bilim berýge kóshý maqsatynda eldiń barlyq mektepterinde 1-synyptar úshin bastaýysh mekteptiń 24 oqý baǵdarlamasy, negizgi mektep jáne joǵary synyptar mektebiniń 84 oqý baǵdarlamasy ázirlendi. 22 ádistemelik qural men jalpy bilim berý mektepteriniń muǵalimderi úshin 31 usynym daıyndaldy. Búgingi tańda eldiń 117 bilim berý uıymy úshtildi bilim berýdi iske asyrdy», – dedi bul jóninde E.Dosaev. Sonymen qatar, ol ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵ­darlamasy kadrlaryn daıarlaý úshin 11 arqaýlyq joǵary oqý orny 78 shetel ýnı­versıtetimen yntymaqtastyq týraly kelisimshart jasasqanyn atap ótti. «2017 jyldan bastap, tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berýge kóshý aıasynda Dúnıejúzilik banktiń «Tehnıkalyq jáne kásibı bilim berýdi jańǵyrtý» jobasy boıynsha 6 kolledj 425 mln. teńge somaǵa grant aldy», – dedi mınıstr. Osy jyldyń 1 shildesine deıin jer qoınaýyn paıdalanýshylar aýksıon arqyly 100 jer telimin satyp ala alady. «2015 jylǵy jeltoqsanda jańa resýrstyq baza qurý aıasynda ońaılatylǵan tásil boıynsha aýksıondar arqyly 38 ýchaske ótkizildi jáne aǵymdaǵy jyldyń 1 shildesine deıin saýda-sattyqqa taǵy da 100 ýchaske shyǵarylady», – degen mınıstr avstralııalyq tásilmen jer qoınaýyn paıdalanýǵa 10 úlgili kelisimshart jasalǵanyn aıtty. Ult­tyq ekonomıka mınıstri, sondaı-aq, qazaqstandyqtardyń zańdastyrǵan qar­jysy 380 mlrd. teńgeden asqanyna nazar aýdartty. «Zańdastyrý boıynsha 2016 jylǵy 18 naýryzdaǵy jaǵdaıǵa sáıkes, 1 220,8 mlrd. teńge somasyna 81,7 myń ótinish túsip, 997,4 mlrd. teńge zańdastyryldy. Onyń ishinde 384,9 mlrd. teńgesi aqsha, al 612,5 mlrd. teńge somasyna 76,7 myń nysan men baǵaly qaǵazdar zańdastyrylyp otyr», – dedi E.Dosaev. Aıta keterligi, mınıstrlik baspasóz qyzmeti taratqan aqparatqa qaraǵanda, zańdastyrýdy belsendi etý boıynsha qosymsha sharalar qabyldaǵanǵa deıin barlyǵy 425 mlrd. teńge zańdastyryl­ǵan bolsa, al bıylǵy jyldyń 18 naý­ry­zy­na deıin aksııanyń buǵan deıingi 15 aıda zańdastyrylǵan somadaǵyǵa qaraǵanda 572,4 mlrd. teńge nemese 134,6 paıyzǵa qosymsha zańdastyrylǵany málim bolǵan. Birtektilik pen birlik – turaqty damýdyń temirqazyǵy Tórtinshi baǵyt boıynsha júzege asyrylǵan jumystar jaıynda Qazaqstan xalqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanov baıandady. Onyń aıtýynsha, «100 naqty qadam» Ult Josparynyń tórtinshi baǵyty aıasynda qazirgi tańda 5 pýnkt júzege asyrylý kezeńinde. «100 naqty qadam» Ult Jospary aıasynda birlik pen birtektilikti qalyptastyrý maqsattary qoıylǵan. Ol maqsat birneshe baǵyt boıynsha damytylady. Búginde osy baǵytta 33 normatıvtik akt qabyldandy. Parlament deńgeıinde 5 iri zańǵa qol qoıyldy. Memleket basshysynyń 5 Jarlyǵy men Úkimettiń 12 qaýlysy qabyldandy jáne búginde júzege asyrylýda», – dedi E.Toǵjanov. 2015 jyldyń sońynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Máńgilik El» jalpyulttyq patrıottyq ıdeıasynyń qundylyqtary negizinde qazaqstandyq birtektilik pen birlikti nyǵaıtý jáne damytý tujyrymdamasyn bekitken bolatyn. E.Toǵjanovtyń aıtýynsha, qo­ǵamdyq sanany qaıta qalyptastyrý jáne búkilqazaqstandyq mádenıetti nyǵaıtý turǵysynan jetekshi ról Qa­zaqstan halqy Assambleıasyna berildi. Osyǵan baılanysty Qazaqstan halqy Assambleıasy birqatar qaǵıdatty min­detterdi sheshýdi júzege asyrady. Birinshiden, barlyq deńgeıdegi memlekettik organdar men azamat­tyq qo­ǵam ınstıtýttarynyń qyzmeti «Máń­­gilik El» Jańa Qazaqstandyq Patrıotızmdi nyǵaıtýǵa jáne damytýǵa baǵyttalǵan. Elimizde bılik ınstıtýttary turǵyndarmen tolyqqandy ózara qarym-qatynas jasaýǵa múmkindik beretin memlekettik basqarý júıesi qu­rylýda. Ekinshiden, respýblıkamyz úshin otbasy, birlik, sondaı-aq, eńbeksúıgishtik, adaldyq, zııatkerlik, úsh tildilik tárizdi qundylyqtar nasıhattalatyn eńbek jáne kásipqoılar qoǵamyn qurý basymdyqty bolyp tabylady. Adam áleýetiniń sapasyn arttyrý úshin bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý salalarynda reformalar júrgizilýde. Elimizde 2020 jylǵa deıingi úsh tilde bilim berýdi damytýdyń Jol kartasy ázirlenip, qoldanysqa engizilgen. Úsh tildilik úlgisin júzege asyrý qazaq tiliniń mańyzyn arttyrýdan ózge, elde qalyptasqan polıetnostyqty saqtaýǵa múmkindik beredi jáne bir mezette ınnovasııalyq bilimderdi qoljetimdi etedi. Sonymen qatar, 2017 jyldan bas­tap Qazaqstanda «Barlyǵy úshin tegin kásibı-tehnıkalyq bilim» atty jańa joba iske qosylady. Jalpy alǵanda, jańa áleýmettik saıasattyń mańyzdy aspektisi adamzat áleýetiniń damýyna salynatyn ınvestısııalardyń birtindep artýymen baılanysty. Úshinshiden, Qazaqstannyń aldynda el damýynyń strategııalyq maqsattary úshin jumyl­ǵan, qazaqstandyq birtektilik pen bir­lik, Jańa Qazaqstandyq Patrıotızm qaǵıdattarynda tárbıelengen «Máńgilik El» urpaǵyn qalyptastyrý boıynsha mindetter tur. Tórtinshiden, qoǵam aldynda halyqtyń tarıhı esteligi men rýhanı-mádenı murasyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlamalar men jobalardy, sondaı-aq, memlekettiń qazaqstandyq qoǵamnyń rýhanı birligi qaǵıdattaryna negizdelgen zaıyrlylyq sıpatyn damytý boıynsha sharalardy sapaly túrde júzege asyrý mindetteri bar. E.Toǵjanov búgingi tańda on arqaý­lyq nátıjege qol jetkizilgenin atap ótti. Máselen, birinshisi – alǵash ret QHA jańa tıimdi áleýmettik lıft retinde jumys isteı bastady. Onyń bes deńgeıi bar: zańnamalyq – Parlament Májilisinde QHA-nyń depýtattyq toby retinde kórinis beredi; baqylaýshylyq – Prezıdent Ákimshiligi qurylymynda QHA Hatshylyǵy bar; atqarýshylyq – onyń aıasynda Qazaqstan Prezıdenti ja­nynan «Qoǵamdyq kelisim» RMM quryldy jáne aımaqtyq – oǵan más­lıhattar depýtattary, oblystyq QHA 16 hatshylyǵy jáne ákimdikter janyndaǵy 16 «Qoǵamdyq kelisim» memlekettik mekemesi kiredi. Sonymen qatar, qoǵamdyq deńgeıdi de atap ótken jón, onyń aıasynda 16 Dostyq úıi, 14 QHA kafedrasy, 15 QHA Medıasııa ortalyǵy bar. Ekinshi – QHA azamattyq qoǵamnyń kadrlyq rezervi jumys isteı bastady. QHA kadrlyq rezervi – munda barlyq aımaqtardaǵy 962 etnomádenı birlestik qamtylǵan, olar oblystyq QHA-lardyń quramyna enedi. Úshinshi – QHA jalpyrespýblıkalyq ınklıýzıvti medıasııa jelisi qurylyp, jumys jasaıdy. Onda daý-damaılardyń aldyn alý, olardy eskerý jáne sheshý máseleleri, sondaı-aq, qoǵamdyq ke­lisimdi nyǵaıtý máseleleri sheshiledi. Medıasııa ınfraqurylymyna: Qoǵamdyq kelisim keńesteri, Analar keńesi, QHA Ǵylymı-saraptamalyq keńesi, 16 aı­maqtyq ǵylymı-saraptamalyq top enedi. Jańa ınklıýzıvti medıasııa jelisi áleýmettik-turmystyq negizde týyndaıtyn kez kelgen kıkiljińderdi saıasatsyzdandyrady. Tórtinshi – reforma nátıjesinde Assambleıa alǵash ret azamattyq ókil­diktiń jańa qoǵamdyq keńesi retinde jumys isteı bastady. Ol eki mańyzdy qoǵamdyq-saıası fýnksııany atqarady: halyqtyń saıası tutastyǵyn bildiredi jáne ózine barlyq etnostyq jáne kon­fessııalyq alýandyqty toptastyrady. Besinshi – QHA-nyń úılestirýimen qaıyrymdylyq qurylymdastyrylǵan qoǵamdyq fýnksııaǵa aınaldy. Quramyna 300 iri mesenat pen qaıyrymdylyq jasaýshy engen pýl qalyptasty, kómekti qajet etetinderdiń respýblıkalyq máli­metter bazasy quryldy. Altynshy – ÚEU sektory naqty áleýmettik jumyspen qamtý sektoryna aınaldy. ÚEU-men áriptestiktiń sapalyq turǵydan múlde basqa qaǵıdattary, onyń ishinde qarjylandyrý boıynsha da, qamtylǵan jetildirilgen normatıvtik-quqyqtyq baza qoǵamdyq qatynastardyń áleýmettik kásipkerlik, áleýmettik menedjment tárizdi jańa túrin qalyp­tastyrýǵa septigin tıgizdi. Jetinshi – jas­tar saıasaty áleýmettendirýdiń jańa úlgisine – «Jastar forsaıtyna» aınaldy. Reforma jastardy ózin ózi tanýǵa – naqty múmkindikterin taldaýǵa, syn-te­geýrinderdi boljaýǵa jáne olardy eskere otyryp, óz bolashaǵynyń jol kartasyn jasaýǵa úıretý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaıdy. Jastar saıasatynyń jańa úlgisi – bul jańa ıntellektýaldyq lıft, ol úsh túıindi negizden quralady: jastardyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik derbestiligi men tolyqqandylyǵyn qalyptastyrýdan; jastardyń ınnovasııalyq damý tıpin – jahandyq básekege qabilettiligin qa­lyptastyrýdan; jastardyń áleýmettik-eńbekke jumylǵyshtyǵyn damytýdan. Segizinshi – qoljetimdilik, básekege qabi­lettilik, álemdik keńistikke kirigý jáne bıznes-sheshimder qaǵıdattary negizinde Qazaqstannyń jańa mádenı baǵyty qalyptasty. Mádenıet salasyndaǵy menedjment EYDU elderiniń tájirı­besin eskerýmen ózgeristerge ushyrady. Murajaılardyń áleýmettik róli belsen­dilendirildi. El boıynsha jańa marketıng engizilýde. Assambleıa jalpy­qazaqstandyq mádenıettiń damýyna jańa serpin berdi. Bul jumys 7 947 má­denı uıymdy: 231 murajaıdy, 4186 kitaphanany, 61 teatrdy, 3180 klýbty qamtıdy. Toǵyzynshy – bilim jáne ǵylym salasynda fýnksııalyq saýattylyq korpýsy qalyptasýda. Jalpy sany 3,5 mln.-dy quraıtyn qazaqstandyq óskeleń urpaq úshin jańa kóptildilik, ǵylym-bilim jáne mádenı tálim-tárbıe ortasy qalyptasýda. Osy maqsatta 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik bilim jáne ǵylymdy damytý baǵdarlamasy qabyldandy. Onynshy – bazalyq nátıje retinde reformalardy qoldaý jáne olardyń iske asyrylýyna atsalysý maqsatynda «memleket-qoǵam» keń aý­qymdy aqparattyq-kommýnıkasııalyq ortasy jańa qaǵıdattarǵa negizdelgenin aıtýǵa bolady. Tórtinshi reforma eń aldymen ja­ńa qo­ǵamdyq qatynastar men azamattyq qoǵamnyń jáne memlekettiń jańa fýnk­­sııalary men ınstıtýt­taryn qa­rastyrady. Jalpy alǵanda, tájirıbe kórsetkendeı, barlyq bes ıns­tıtýttyq reformany júzege asyrý ózara baılanysty tutas úrdis bolyp tabylatynyn kórsetti. Árbir reformanyń tabystylyǵy qalǵandarynyń tabysty júzege asyrylýyna baılanysty. «Bul reformalar Qazaqstan xalqy Assambleıasy negizinde iske asady. Sebebi, eldiń bir­ligi árqashanda táýelsizdiktiń tiregi bo­lyp qala beredi. Ol – el damýynyń negizgi qundylyqtarynyń biri. Eger 30 damyǵan eldiń qataryna enýge talpynatyn bolsaq, elimizdiń týyn joǵary kóterip, ekonomıkalyq-áleýmettik máselesin de sheshemiz deıtin bolsaq, aldymen qoǵamdyq kelisimdi, elimizdiń turaqty damýyn tikeleı qamtamasyz etýimiz kerek», – dedi E.Toǵjanov. Esep beretin memleket – tabysty ekonomıkalyq jeńister kepili Ult Josparynyń besinshi ba­ǵy­ty, ıaǵnı halyqqa esep beretin mem­leketti qalyptastyrý jóninde Senat Tóraǵasynyń orynbasary Asqar Beı­senbaev baıandady. «Reformalar aıasynda mańyzdy sharalar qabyldandy. Birinshiden, memlekettik josparlaýda ońtaılandyrý iske asyryldy. Túrli deńgeıdegi segiz baǵdarlama jolǵa qoıylyp, bes salalyq baǵdarlama úkimettik negizde qaıta bekitildi. Ekin­­shiden, barlyq mınıstrlikter men əkimdikterde jańa zańnamalyq negizde úkimettik emes uıym ókilderiniń qatysýymen qoǵamdyq keńester qu­ry­lýda», – dedi A.Beısenbaev. Sondaı-aq, ol «Úshinshiden, memlekettik organdardyń qyzmetin baǵalaıtyn jańa júıe jumys isteı bastady. Memlekettik organdar, əkimder, ulttyq ýnıversıtetterdiń basshylary jyl saıyn halyq aldynda esep berý təjirıbesi engizildi. Birinshi toqsanda barlyq əkimder esep berdi. 2016 jyldyń ekinshi toqsanynda – mınıstrler, úshinshi toqsanynda ulttyq ýnıversıtetterdiń rektorlary esep beredi», – dedi. «Esep beretin memleketti qalyp­tastyrý» baǵyty boıynsha 10 qadam bar. A.Beısenbaevtyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta olardyń barlyǵy júzege asyrylý kezeńinde, daıyndyq jumystary júrgizilýde, zańnamalyq negizi jasal­ǵan. Transparentti jáne esep beretin memleket – turaqtylyq pen tabys­ty ekonomıkalyq jeńister kepili. Trans­parentti esep beretin memleket qurý sybaılas jemqorlyqty azaıtyp, Qazaqstan qoǵamyndaǵy azamattyq sanany ózgertedi. Transparentti jáne esep beretin memleket qurý azamattardyń memlekettik sheshimder qabyldaý úrdisine belsene tartylyp, halyq pen bıznes-qaýymdastyqtyń azamattyq belsendiliginiń artýyna yqpal etedi. Qazaqstan halqynyń aldynda ashyqtyq pen móldirlikti qamtamasyz etýge baǵyttalǵan bul jumys eldegi barlyq bılik ókilettilikterin Prezıdentten – Úkimetke, Parlamentke, Úkimetten – jergilikti organdarǵa, oblys basshylarynan – jergilikti ózin ózi basqarýǵa bólistirýdi qajetsinedi. A.Beısenbaev árbir qadam boıynsha qolǵa alynǵan is-sharalarǵa jekeleı toqtaldy. 91-qadamnyń júzege asyrylýy­na sáıkes, aralyq baqylaý men eseptilik qysqartyldy, Úkimetti memlekettik jáne úkimettik baǵdarlamalardyń iske asyrylýy boıynsha aqparattandyrý shekteldi, bul memlekettik organdar arasynda «kóldeneń» hat almasýdy qysqartýǵa, qaǵaz nusqasyndaǵy qujat aınalymyn qysqartý úshin saıttardy qoljetimdi aqparattarmen toltyrý boıynsha memlekettik organdardyń mindetin bekitýge múmkindik beredi. Memlekettik organdardyń memorandýmdar jasaýy kezinde naqty maqsatty ındıkatorlardy belgileýdiń negizi normatıvti túrde ázirlendi. 92-qadamǵa sáıkes, memlekettik baǵdarlamalar sany qysqartyldy, úkimettik baǵdarlamalar tizimi bekitilip, salalyq baǵdarlamalar tizimi joıyldy. Strategııalyq josparlardy qaıta pishindeý strategııalyq jáne bıýdjettik josparlaýdyń ózara baılanysyn qamtamasyz etedi, sondaı-aq, qujattardy ońtaılandyrý men olardyń aýqymyn qysqartýǵa septigin tıgizedi. 93-qadamdy júzege asyrý maqsatynda «Memlekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý týraly» Zań qabyldandy. Zań tekserýshi organdardyń rólin, derbes jaýapkershilik tetikterin engizý arqyly olardyń mindetterin júıeleıdi. Eń bas­tysy – jańa zań buzýshylyq faktilerin anyqtaýdan, jasalǵan quqyq buzýshylyq pen olardyń oryn alý sebepteri ara­syndaǵy sebep-saldarlyq baılanys­ty sa­ralaýǵa ótýge múmkindik beredi. Zań EYDU el­deriniń tájirıbesi men Ult­tyq komıssııanyń Ult Josparynyń 93-qa­damy boıynsha usynystaryn eskere otyryp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Mem­lekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý engizý tujyrymdamasyn júzege asyrý aıasynda ázirlendi. Zańnyń negizgi maqsaty – qyzmet etip jatqan qarjylyq baqylaý júıesiniń quqyqtyq qoldaný tájirıbesin eskere otyryp, memlekettik aýdıttiń keshendi júıesin qurý. «Ashyq Úkimet» engizýdi qarastyratyn 94-qadam da ishinara júzege asyrylýda. «Ashyq Úkimetti» qalyptastyrý maqsatynda qabyldanǵan sharalar kez kelgen zańǵa qaıshy kelmeıtin jolmen aqparattardy erkin alý jáne taratý jónindegi ár azamattyń konstıtýsııalyq quqyǵyn iske asyrý nátıjesinde paıda bolatyn qoǵamdyq qatynastardy retteý­ge baǵyttalǵan. Osylaısha, 2014 jyly «Ashyq málimetter» jáne «Ashyq NQA» saıttary, al 2015 jyly «Ashyq bıýdjet» jáne «Ashyq dıalog» komponentteri iske qosyldy. Zańnamalyq negizi ázirlendi. Ortalyq atqarýshy organdar basshylaryna, barlyq deńgeıdegi ákimderge, ulttyq JOO rektorlary men avtonomdy bilim berý uıymdary jetekshilerine jyl saıyn halyq aldynda esep berý kezdesýlerin ótkizýdi mindetteýdi qarastyratyn 95-qadam aıasynda bıylǵy jyly sáıkes is-sharalar ótkizildi. О́z kezeginde, 96-qadam Ashyq Úki­mettiń 4 komponeti arqasynda, ıaǵnı «Ashyq málimetter», «Ashyq NQA», «Ashyq bıýdjet», «Ashyq dıalog», ortalyq memlekettik organdardyń statıstıkalyq derekqorynyń onlaın-qoljetimdiligin qamtamasyz etedi. Halyq úshin barlyq bıýdjettik jáne qarjylyq eseptilik, syrtqy qarjy aýdıtiniń nátıjeleri, memleket saıasatynyń tıim­diligin baǵalaý qorytyndylary, memlekettik qyzmet sapasynyń qoǵamdyq baǵalaý nátıjeleri, respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterdiń atqarylýy týraly esep jarııalanady. 97-qadam boıynsha 2016 jylǵa belgilengen Zańnamalyq jumystar josparyna sáıkes is-sharalar atqarylýda. Bul memleketke tán emes qyzmetterdi básekelestik ortaǵa berýge, ózin ózi retteý men jergilikti ózin ózi basqarýdy damytýǵa múmkindik týdyrady. «О́zin ózi retteý týraly» Zań qa­byldandy, ol 2016 jylǵy 15 mamyrda kúshine enedi. Zańmen kásipkerlik jáne kásibı qyzmetti retteýdiń jańa ınstıtýty engiziledi. Ol osy qyzmet túrleriniń sýbektilerine ózdiginen salany retteýge tikeleı qatysý arqyly naryqta oıyn erejeleri men sharttaryn ózdiginen anyqtaýǵa múmkindik beredi. Zań memlekettik retteýdiń jaǵymsyz aspektilerin joıýǵa, otandyq taýarlar, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men básekege qabilettiligin arttyrýǵa, sondaı-aq, kásipkerlerdiń tutynýshylar aldynda jaýapkershiligin kúsheıtýge jaǵdaı týǵyzady. Sondaı-aq, ózin ózi retteýshi uıymdar dep atalatyn tómendegideı belgileri bar kásipkerler men olardyń zańdy tulǵalarynyń aıryqsha birlestigin qurý múmkindigi qarastyrylǵan. Barlyq sharalardyń júzege asyrylýy azamattardyń she­shim shyǵarý úderisine qatysýyn art­tyrý­ǵa, ózin ózi retteý men jergilikti ózin ózi basqarýdy damytýǵa, memleket shy­­ǵyn­daryn azaıtýǵa, memlekettik qyzmetterdi qysqartyp, Úkimetti yq­shamdaýǵa múmkindik beredi. 98-qadam aıasynda jergilikti ózin ózi basqarýdyń derbes bıýdjetin en­gizýdiń bazalyq negizi bolyp tabyla­tyn jergilikti ózin ózi basqarý organ­darynyń qarjylyq derbestigin kezeń-kezeńimen keńeıtý boıynsha sharalar qabyldandy. 99-qadam memlekettik organdar men ákimdikter janyndaǵy Qoǵamdyq keńesterdiń rólin kúsheıtýdi qarastyrady. О́tken jyldyń sońynda «Qoǵamdyq keńester týraly» Zańǵa qol qoıyldy, ol Qoǵamdyq keńester qyzmetiniń qurylý men uıymdastyrylý tártibin anyqtaıdy. 99-qadamdy júzege asyrý maqsatynda qabyldanǵan normatıvtik-quqyqtyq aktiler Qoǵam­dyq keńesterdi memleket isterine qoǵamdyq yqpal etetin memlekettik emes ınstıtýttarǵa, memlekettik sheshimderdiń qabyldanýynda móldirlikti arttyratyn konsýltatıvtik-keńesshi, baqylaýshy organǵa aınaldyrady, sondaı-aq, qo­ǵamdyq tyńdaýlar uıymdastyrý men ótkizý tártibin bekitedi. Memlekettik organdardyń ókilderi men qarapaıym azamattardy biriktiretin jańa qoǵamdyq keńesterdi engizýdegi kútiletin oń nátıje – eleýli mańyzy men qoǵamdyq máni bar barlyq másele­ler boıynsha azamattyq qoǵamnyń óz oıyn bildirý múmkindigine ıe bolýy. Osylaısha, qarapaıym azamattar elde júrip jatqan isterge óz yqpalyn tıgizip, ózekti máselelerdi kótere alady dep jos­parlanýda. 100-qadam aıasynda 2016 jylǵy 1 naý­­ryzda «Úkimet azamattar úshin» Mem­lekettik korporasııasyn qurý jóninde qaýly kúshine endi. Sonymen qatar, azamattardyń basyna týatyn ómirlik jaǵdaılarda keshendi qoldaý kórsetýge kóshý Memlekettik korporasııa jumysynyń mańyzdy qaǵıdatyna aınalmaq. Atalǵan qadamdy júzege asyrý arqyly aqyly qyzmetter kórsetý men aldaǵy ýaqytta Memlekettik korporasııa shyǵyndaryn ońtaılandyrýdyń arqasynda respýblıkalyq bıýdjetke artylǵan júk birte-birte azaıady dep kútilýde. Nurbaı Elmuratov, Dınara Bitikova, «Egemen Qazaqstan».