Búgingi kúni álem elderi AQSh-ta ótken ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıttiń salmaǵyn saraptaýǵa kiristi. Oń pikir men solaqaı kózqaras qatar júredi degenimizben, árkim saqasynyń yńǵaıyna qaraı kózdeıdi. Qazaq eliniń ıadrolyq qarýǵa degen qarym-qatynasy beseneden belgili. Dese de, biz muhıttyń arǵy betindegi dúbirli jıynǵa qatysty saıasattanýshy Nurhan JÁLIEVTIŃ pikirin bilgen edik.
– Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtten buryn Qazaqstannyń bul oraıdaǵy saıasatyna qatysty oıyńyzdy aıtsańyz.
– Qazaqstan egemendik alǵan kúnnen bastap álemdik qaýymdastyq aldynda ózindik damý baǵytyn, saıası ustanymyn aıqyndap aldy. Qazaq degen áý bastan beıbitshilik súıgen, yrysyn yntymaqpen arttyrǵan el. Elbasymyz Nursultan Nazarbaev Táýelsiz qazaq eliniń tizginin qolyna alǵan sátten bastap, joǵaryda aıtyp ótken ulttyq qasıetterimizdi tórtkil dúnıege tanytyp úlgerdi. Álem tarıhynda alǵash bolyp ıadrolyq qarýdan bas tarttyq. Keńestik kezeńde ıadrolyq qarý synaǵyna aınalǵan Semeı polıgony jabyldy. Onyń zardaby men zııany búginge deıin qalaı bolyp edi? Áli qanshama urpaqtyń tamyryna balta shabady deseńshi? Elbasymyzdyń salıqaly saıasatynyń ómirsheńdigi osynda, kesapatty qarýdan bas tartý sheshimi urpaq saýlyǵyn oılaýdan, ult bolashaǵyna alańdaýdan qabyldandy dep bilemiz. Áıtpese, ıadrolyq qarýynyń baryna maqtanatyn elder jeterlik. Árıne, olardyń ishki-syrtqy saıasatyna syn aıtýdan aýlaqpyz. Deı turǵanmen, búgingi jahandyq qalyptasqan jaǵdaı ıadrolyq qarýdy saqtaýdyń zardaby zor ekendigin, ol degeniń úrim-butaǵyńnyń basyn báıgege tigý ekendigin ańǵartyp otyr.
– Endi sammıt jóninde aıtsańyz.
– Qazaqstan álemdik arenada óziniń ıadrolyq qarýǵa degen qarsylyǵyn turaqty ári tabandy túrde tanytyp keledi. Jáne bul kózqarastaǵylardyń aldyńǵy leginde desek, qatelespeımiz. Soǵan sáıkes álemdik kún tártibindegi máseleniń sheshilýinde erekshe ról atqaramyz. Elbasymyzdyń keshegi AQSh-ta ótken sammıtte qaq tórden oryn alýy – osy sózimizdiń aıǵaǵy.
Elbasymyz sammıtten soń BAQ ókilderine arnalǵan brıfıngte «AQSh Prezıdentiniń bastamasymen ótkizilgen sammıtter eleýli paıdasyn tıgizdi. Búginde búkil álem boıynsha planetany tutasymen áldeneshe ret joıýǵa jetkilikti óte kóp ıadrolyq qarý bar. Sondyqtan, qarýsyzdaný máselesi bizdiń jáne urpaǵymyzdyń bolashaǵyn aıqyndaıdy», dep málimdedi. О́zińiz baıqaǵandaı, Elbasymyzdyń bul málimdemesi ıadrolyq qarýdy saqtap otyrǵandarǵa arnalyp otyr. Urpaǵynyń bolashaǵyn oılaıtyn elder túptiń-túbinde qarýsyzdanýǵa qol jetkizýi tıis.
– О́zińiz aıtyp ótken brıfıngte Elbasymyz terrorızm týrasynda pikir bildirgen edi. Sol jaıyndaǵy oıyńyz qandaı?
– Kúnnen-kúnge terrorlyq áreketterdiń kóbeıip bara jatqany dúnıejúzin alańdatyp otyrǵan jaıt. Qanshama beıbit turǵyndar japa shegip, ólim qushyp jatyr. Al onymen kúresý, tamyryna túbegeıli balta shabý múmkin bolmaı otyr. Qaıtken jaǵdaıda múmkin bolýy múmkin? Árıne, álem elderi birikkende, judyryqtaı jumylǵanda ǵana. Elbasynyń: «Men terrorlyq uıymdarǵa qatysy bar árkimdi baqylaýǵa alýǵa bolatyn biryńǵaı álemdik jeli qurý qajet dep sanaımyn», degen pikiri osy birigip kúresýdiń aýadaı qajettigin ańǵartady.
Áńgimelesken
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan».
Qyzylorda.