Adamzat úshin asa mańyzdy qujat

Holger NÝMRIH Qazaqstan basshysynyń manıfesine osyndaı baǵa berdi Iаdrolyq qaýipsizdik jóninde buǵan deıin de birneshe sammıtter ótkizilgeni belgili. Al AQSh-tyń Vashıngton qalasynda bıylǵy sáýir aıynyń basynda márege jetken álemdegi kóshbasshy elder basshylarynyń basqosýyna rettik sany boıynsha tórtinshi degen ataý berildi. Bul áýen burynǵy ánnen ózgerek degendeı, rasynda da, bul buǵan deıingilerine qaraǵanda ózgeshe, aıryqsha sammıt bolǵany anyq. Osynda jarııalanǵan Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. XXI ǵasyr» atty manıfesine memleketimizdiń aýmaǵyna munaı-gaz kenishterin ıgerip jatqan sheteldik kompanııalar jetekshileri men sarapshylary da úlken yqylaspen nazar aýdardy. Solardyń biri Qazaqstan-Germanııa birlesken kompanııasynyń sarapshy-menedjeri Holger NÝMRIH. Biz oǵan joǵaryda atalǵan máselege baılanysty birneshe saýal qoıǵan edik. – Holger myrza, siz Va­shıng­ton sammıtiniń basty qory­tyn­dy­lary jóninde ne der edińiz? – Birinshiden, onyń búkilálemdik qoǵamdastyq úshin úlken paıdasy boldy degen oıdamyn. О́ıtkeni, qazirgi kezde álemniń bolýy ábden múmkin jańa syn qaterler aldynda turǵany eshkimge de jasyryn emes. Al onyń aldyn almasa adamzattyń ómirine úlken qaýip týǵyzatyny taǵy da belgili. Sondyqtan da bul problemany aldyn ala oı eleginen ótkizip, oǵan jaýap berý isi yrǵalyp-jyrǵalýdy kótermeıdi. Osy oraıda IV Sammıt óziniń aldyna qoıǵan maqsatyn oryndaı alǵany anyq. Jahandaq únqatysýdyń jańasha úlgileri men pishinderi boı kórsetýi de sammıttiń salmaǵyn odan ári kótere túsedi. Qaıtkende de ómir bolǵan soń, ómir kóshi, órkenıet kóshi alǵa múldem uzap ketken soń, ıadrolyq qaterler men qaqtyǵystar bolmaı turmaıdy. Muny birden joıyp jiberý de esh múmkin emes. Bul baǵytta sońǵy tórt-bes jyldyń ishinde biraz alǵa basýshylyq kórinisteri kezdesti. Alaıda, aldan ózge de máseleler men problemalardyń shyqqany da alańdatpaı qoımaıdy. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, memleketter arasyndaǵy bitim­ger­shiliktiń jańa joldary men úlgilerin qalyptastyrýǵa Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev bastamashy bola bildi. Sóz joq, mundaı bastama álemge qajet-aq. Bul ıadrolyq qaýip-qaterdiń birjolata aýyzdyqtalý jaǵdaıyn birshama jaqyndata túsedi. – Qazaqstan basshysynyń IV Sammıt kezinde jarııa etilgen «Álem. XXI ǵasyr» manıfesimen tanysyp pa edińiz? Bul jóninde qandaı oı-pikirdesiz? – Dálirek aıtqanda, álemdik mańyzy asa joǵary bul baǵdar­lamalyq qujattyń tolyq mátinimen eń aldymen ınternet júıesi arqyly tanystym. Mundaǵy batyl aıtylǵan ózgeshe, tyń oılar jáne utqyr da utymdy usynystar meni qaıran qaldyrdy. Manıfestiń basty qundylyǵy – halyqaralyq qoǵamdastyqty ıadrosyz álem qurýǵa úndegeni. Úlken soǵys, kishkentaı soǵys nemese uzaqqa sozylmaǵan, tez bitken soǵys degen uǵym bolmaıdy. Qalaı degende de, soǵystyń aty – soǵys. Búgingi kúni kez kelgen soǵystyń túrin boldyrmaýdyń qajettiligi de osynda. Osy qaterdiń aldyn ala bilýdiń paıdasy men qundylyǵyna eshqandaı baǵa jetpeıdi. Osy oraıdaǵy Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń keń kólemdi manı­fesi atalǵan sammıttiń bas­ty baǵdarlamalyq qujaty boldy desem, qatelespeıtin shyǵarmyn. Álemdik deńgeıde aıtylǵan kez kelgen sóz, kez kelgen oı-pikir ári kez kelgen usynys óziniń qoldaý tabýymen ómirsheń. Osy turǵyda N.Nazarbaev manıfesiniń sammıtke qatysqan ózge memleketter men halyqaralyq uıymdar basshylary tarapynan qoldaý tabýy da onyń kókeıkestiligi men ózektiligin ańǵartady. Halyqaralyq deńgeıde óz sheshimin túpkilikti taba almaı júrgen problemanyń kiltin tap basý ońaı emes. N.Nazarbaevtyń túısikshildiginiń tereńdigi de osy máseleni tap basýymen tańdan­dyrady. – О́zińiz aıtyp ótkendeı, bul baǵdarlamalyq qujat BUU Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik Keńesiniń resmı qujaty márte­besin de ıelendi ǵoı. Buǵan ne deısiz? – Buǵan aldyńǵy qoıǵan saýa­lyńyzdyń izimen jaýap qaı­tarǵym kelip otyr. Manıfestiń qundylyǵy tek bir ǵana sammıtke qatysýshylardyń tarapynan qoldaý tabýymen ǵana emes, sonymen birge, ózińiz aıtqandaı, resmı qujat mártebesin ıelenýimen de arta túsedi. Talas joq, bul – erekshe mártebe. Sondaı-aq, bul mártebe Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń halyqaralyq qoǵamdastyq aldyndaǵy abyroıy men bedeliniń joǵary ekenin tanytady. Bul qujattyń taǵy bir qun­dylyǵy soǵys pen beıbit­shiliktiń ózekti máselelerin de dál, dóp basa bilýinde deýge bolady. Barsha adamzat, álem úshin qazirgi jaǵdaıda budan mańyzdy másele men problema joq ekenine de qol qoıa alamyn. – Rahmet. Endigi jerde ózińizdiń Qazaqstandaǵy qyzmetińizdiń ereksheligi jóninde aıta ketkenińizdiń de artyqshylyǵy joq sekildi. Siz munda naqty nemen shuǵyldanyp júrsiz? – Kez kelgen eldiń munaı-gaz ónerkásibi salasynda munaı qubyrlary men turbalary shıkizat kózderi jáne óńdelgen daıyn ónimder arqyraı ári sarqyraı aǵatyn arterııalyq aǵystar bolyp tabylady. Qazaqstan jaǵ­daıynda da dál osyndaı jaǵdaı qalyptasqan. Shıkizat tasymaly salanyń bas­ty ári jetekshi býyny bolmaq. Sondyqtan, ártúrli qysymdaǵy qubyrlardy dúrkin-dúrkin tazalap, tehnıkalyq retteýden ótkizip otyrmasa, bul aǵystyń ekpini baıaýlaıdy. Ári mundaı jaǵdaı tehnogendik sıpattaǵy apattardyń oryn alýyna ákelip soqtyrýy da múmkin. Bizdiń Qazaqstanda atqaratyn qyzmetimizdiń basty sıpaty osyndaı. Bul turǵyda biraz ister tyndyryldy. Alaıda, aldaǵy atqarylatyn isterdiń aýqymy da az emes. Qazir sony eńserý úshin eńbektenip jatyrmyz. – Holger myrza, shyn kóńilden ashylyp aıtqan áserli áńgimeńiz úshin sizge taǵy da kóp rahmet.  Áńgimelesken Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan»  Batys Qazaqstan oblysy