Jer paıdalanyp, tastaı salatyn zat emes

Elbasynyń Jer kodeksiniń keıbir normalaryna moratorıı jarııalaýyn der kezinde qabyldanǵan sheshim dep sanaımyn. Olaı deýime sebep te joq emes. Táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyldarynda Qazaqstan azamattaryna burynǵy keńshar, ujymshar ıeligindegi jer­lerdi jekeshelendirýge ruqsat berilgeni málim. Bul qadamnyń bas­ty maqsaty jerdiń naǵyz ıesin bel­gileý, oǵan janashyrlyqpen qaraý bolatyn. О́kinishke qaraı, múmkindikti paıdalanǵandar qatarynda jer týraly túsinigi shamaly, ony paıda tabýdyń kózi retinde qabyldaǵandar boldy. Munyń óreskel saldary bolǵandyǵyn kórip te otyrmyz. Qazirgi tańda qaraýsyz qalǵan mıllıondaǵan gektar qunarly jer bar. Aqmola oblysynda dál osyndaı jaǵdaıdaǵy jerler jetkilikti. Eginshilik máde­nıe­tine erekshe kóńil bó­le­tin bizdiń obly­sy­myz­dyń ózinde antro­pogendik áserdiń salda­ry­nan, uqypsyz qojaıyn­dar­dyń bilmestiginen qunary tómendegen al­qaptardyń kólemi 0,5 mıllıon gektarǵa jet­kenin aıtýǵa týra kele­di. Onyń ústine, jer qunarlylyǵy jyl sanap azaıyp barady. Basty sebep – jerge qatynastardyń álsireýinde. Ǵylymı tilde aıtqanda, eger dándi daqyldar gektarynan 5 sentnerden kem ónim berse, tıimsiz sanalady. Al shaǵyn jer (2000 gektarǵa deıin) jer úlesindegi qojalyqtar óńdeý keshenin tolyq qamtamasyz ete almaıtyndyqtan, únemi shyǵynmen jumys isteıdi. Demek, birshama jer aýqymy qaraýsyz qalady. Qazirgi qadam ǵylymǵa baılanysty bolmaq. Bul rette, qoldanystaǵy qarapaıym qaǵıdalardy sanap shyǵý artyq shyǵar. Jerge degen janashyrlyq memlekettik agrarlyq keshen nysandarynyń eginshilik máde­nıetin kóterý, ekologııalyq jáne ekonomıkalyq erekshelikterge beıimdeý bolyp tabylady. Bul jer resýrstaryn jańa agrotehnologııalardy tıimdi ári ǵylymı tur­ǵy­da ıgerýge baılanysty ekendigi aqı­qat. Osynaý faktorlarǵa baılanysty jerdi Qazaqstan azamattarynyń ıeli­gine berý tıimdi dep oılaımyn. Ata-baba­larymyzdyń qol kúshimen qorǵap qalǵan jerdi eshkim qorlatýǵa ber­meıtinin sóz etýge de bolmaıdy. Biraq, asyraýshymyzdy aınalysqa qosý bizdiń mindetimiz. Bolashaq osyny kókseıdi. Jermen jerdiń lúpilimen jaras­tyqtaǵy azamattar, ıaǵnı shynaıy qoja­ıyndar aınalysýy kerek. Bizdiń jer sharýashylyǵymyzdan ǵylymı júıe alda júr. Sondyqtan, áriptesterimdi ortaq ózek tabýǵa shaqyrar edim. Kenje ABDÝLLAEV, Kókshetaý agroekonomıkalyq ınstıtýtynyń dırektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, professor Aqmola oblysy