Qazaqstandaǵy qyzyq qondyrǵy

Qazirgi tańda elimizde kásip­kerlik keń óris alyp keledi. El ká­sipkerleriniń sapynda bizdiń aýda­nymyzdyń da osy kásip­kerliktiń túrli salasynyń búge-shúgesin tereń meńgergen azamattary jeterlik. Solardyń biri – aýdan turǵyndary ómirine, kásipkerlik salaǵa jańa ózgeris engizgen Qazaqstanda tuńǵysh ret qoldanysqa engizilip otyr­ǵan sıyr sútin satatyn «Molo­komat» qondyrǵysyn ornatqan «Prekrasnoe» ShQ basshysy Baqyt Qusaıynov. Mundaı qondyrǵy alǵash bolyp Aıyrtaý aýdanynyń orta­lyǵy Saýmalkól aýylyndaǵy «Astana» dúkeniniń ishine orna­lastyrylǵan. Atalmysh qon­dyr­ǵynyń saltanatty ashylý sharasyna aýdan ákimi Aǵzam Tastemirov qatysyp, kásipkerge qolǵa alǵan isiniń jemisti bolyp, kásibi órge domalaýyna tilektestigin aıta otyryp, elimizge tuńǵysh bolyp arnaıy júıemen jumys jasaıtyn atalmysh qondyrǵyny ákelip, qarapaıym tutynýshy halyqtyń ómirine oń ózgeris engizgeni úshin úlken alǵysyn bildirdi. Jaqynda aýdandyq máslıhattyń depýtaty bolyp saılanyp, saılaýshylarynyń senimin aqtap, halyq aldynda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı ıgi is jasaǵandyǵyn atap ótti. Jeke kásipker Baqyt Májı­t­uly bul qondyrǵyny Reseı eline jasaǵan issaparynda kózi shalyp, eline ákelýdi josparlaǵan eken. Barlyq salanyń kez kelgen qyzmeti avtomattandyrylyp jatqan ýaqytta mundaı qondyrǵynyń bolǵany ári ýaqyt únemdeý, ári sapaly taýarǵa qıyndyqsyz qol jetkizý bolyp tabylady. Jeke kásipker molokomatty «Molokovent» markasymen Reseıdiń Tom qalasyndaǵy «Maneta» zaýytynda tapsyrys­pen jasatqan kórinedi. Ol osyndaı 4 molokomatty óz qarajaty esebinen 8,5 mıllıon teńgege jasatypty. Onyń alǵashqysy paı­dalanýshylar ıgiligine beri­lip úlgerse, ekinshisiniń de Saýmal­kól aýylynyń qaı saýda núk­tesine qoıylatyny jos­par­lanyp jatyr. Al qalǵan ekeýi  Novoıshımka aýylyna qoıylmaqshy. Molokomattyń syıymdy­lyǵy 100 lıtr bolatyn kartrıdji kún saıyn tańerteńgi ýaqytta saýylǵan sútpen aýystyrylyp otyrylady. Al sút aýysyp qalǵan jaǵdaıda sharýashylyq ıeleri ol sútti kelesi kúnge qaldyrmaıdy. Iаǵnı, kún saıyn eshqandaı qaýipsiz molokomattyń jańa saýylǵan ­pasterlengen sútin qoldanýy­ńyz­ǵa bolady. 1 lıtr súttiń quny 150 teńge. Mo­lokomattyń betin­de arnaıy basqarǵysh túımeleri bar. Sútti 1 lıtr jáne 2 lıtr kóleminde alýǵa bolady. Al odan kóp mól­sherde alatyn jaǵdaıda, toq­tatý túımesin basyp, kelesi ydysty qoıyp, qaıtadan sút quıýdy jalǵastyrýǵa bolady. Aqsha qabyldaǵyshy qaǵaz aqsha túrinde jáne tıyn túrinde  de qabyldaıdy. Aqsha qabyldaǵyshy 10, 20, 50, 100, 200, 500 teńge­lik­terdi qabyldaıdy. Jáne qaldyq aqshany da qaıtarady. Al eger molokomattyń qaldyq aqshany qaıtarýǵa tıyny bolmasa, onda sol aqshaǵa taǵy da sút quıyp alýǵa bolady. Sút quıylatyn kartrıdj arnaıy júıemen, arnaıy qos­palarmen tazalanyp, býlanyp otyrylady. Molokomat júıesine Reseı eli de tutastaı kóshýge bet alsa, Eýropa elderi 2000 jyly túgel­deı molokomat qondyrǵysynyń qyzmetine kóshken eken. Molokomattyń qoldanysqa berilý saltanatynda zeınetker, «Altyn alqa» ıegeri Zýra Alǵojına kásipkerge aq batasyn berip, shashý shashty. Aýyl turǵyny, 2 balanyń anasy Svet­lana Topchıı «Tabıǵı sıyr sútine erkin qoljetimdi múmkindik beretin mundaı qondyrǵynyń ornalastyrylǵany bizge úlken kómek boldy. Aýyl turǵyndary úshin osyndaı keremet qondyrǵy ornatyp, kópshiliktiń kóńilinen shyǵa bilgen kásipker Baqyt Má­jıt­ulyna sút ónimin kóp paıdala­natyn jas ana retinde men de úlken rahmetimdi aıtqym keledi», dedi. 2013 jyldan óz kásibin bas­taǵan Baqyt Qusaıynovtyń «Pre­krasnoe» sharýa qojaly­ǵynda qazirgi tańda 230 bas iri qara mal bolsa, onyń 145-i saýyn sıyrlary. 1000 gekter jaıylymy bar sharýa qojalyǵy 23 adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyr. 2015 jyly qojalyq tolyqtaı avtomattandyrylǵan sıyr saýý júıesine kóshken eken. Kásipti jasaý men jalǵastyrý ońaı bolǵanymen, alǵashqy bolyp alǵa shyǵý ońaıǵa túspesi anyq. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta Baqyt Májıtuly Qusaıynovqa sharýasynyń shashaýyn shyǵarmaı júrgizýi úshin qajyr-qaırat, jumysshylary arasynda ózara aýyzbirlik, memleketten barynsha qoldaý men turaqty tutynýshylar, eń bastysy, elim degen er júreginiń, erik-jigeriniń rýhy ortaımasyn demekpiz. Maqpal ÁLMAǴANBETOVA, Soltústik Qazaqstan oblysy, Aıyrtaý aýdany Sýretti túsirgen avtor