Kúrshimdegi keleli ister

Jýyrda Kúrshim aýdanynyń ákimi Seısenǵazy Chýkaev Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaq­stan-2050» Strategııasynan jáne «100 naqty qadam» Ult Jos­parynan týyndaıtyn tapsyr­malar aıasynda aýdannyń áleý­­met­tik-ekonomıkalyq damýy týraly óńirlik kommýnıka­sııa orta­lyǵynda baspasóz más­lıhatyn ótkiz­gen bolatyn. Kúr­shimdikter sońǵy ýa­qytta negiz­gi mem­le­kettik jáne sa­lalyq baǵdar­la­ma­lardy iske asy­rý baǵytynda bir­qatar oń kórset­kishterge qol jet­kizdi. Bıylǵy I toqsanda aýyl­sharýashylyq óniminiń kólemi 2 mlrd. 52,4 mln. teńgeni qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 16,6 paıyzǵa ósti. Investısııa ındeksi jáne bıýdjet túsimi de artyp keledi. О́ńir basshysy Danıal Ahme­tovtiń tapsyrmasy boıynsha, aýdanda aǵymdaǵy jyly 2 taýarly sút fermasyn ashý josparlanyp otyr. Atap aıtqanda, «Aıtqoja» sharýa kojalyǵy 50 bas saýyn sıyrǵa arnalǵan taýarly sút fermasynyń ǵımaratyn saldy. Bıyl qajetti qondyrǵylary  ornatylǵan soń iske qosylmaq. Sút baǵytynda iri qara mal satyp alý úshin aıtqojalyqtar atalǵan joba boıynsha «Yrys» baǵdarlamasy arqyly 30 mln. teńge nesıe alýǵa tapsyrys berdi. Sondaı-aq, «Rahımov» sharýa qojalyǵy 100 basqa arnalǵan taýarly sút fermasyn salý úshin jobalyq qujattar daıyndaýda. Onyń qurylysyn sharýashylyq ıeleri jeke qarajaty esebinen júrgizýdi josparlap otyr. Osy eki taýarly sút fermasy keleshekte sút ónimderin shyǵaratyn ká­siporyndardy tolyǵymen sútpen qamtamasyz etýge jol ashady. Al Kúrshim aýylynda sút qa­byldaý jáne sút ónimderin shyǵarý sehyn ashý úshin «Kókshe» sharýa qojalyǵy «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy arqyly 21 mln. teńge kóleminde shaǵyn nesıe aldy. Burynǵy maı zaýyty bolǵan ǵımaratqa jóndeý jumystary júrgizilip, tolyq  aıaqtaldy. Sút qabyldaý sehyna qajetti qondyrǵylar satyp alyndy. Sehqa qajetti ınfraqurylym jelilerin tartý úshin joba ıesi 21 mln. teńgeniń jobalyq qujat­taryn ázirlep, memlekettik saraptama qorytyndysyn alý úshin quzyrly organdarǵa joldady. Aýdanda orna­lasqan memle­ket­tik mekemeler, onyń ishinde, bilim berý meke­me­lerine – 32, densaýlyq saqtaý meke­melerine – 3,7, 2535 áskerı bó­limine – 30, aýdan hal­qyn sútpen qam­tamasyz etýge 70 tonnaǵa jýyq sút qajet. Jalpy, aýdanǵa 136 tonnaǵa jýyq sút ke­rek. Sút zaýyty tolyq qýaty­men jumys istegende 9 túrli sút ónim­derin shyǵarýǵa jaǵ­daı týady, dedi aýdan ákimi Seı­senǵazy Jumaǵalıuly. Sondaı-aq, kúrshimdik sharýa qojalyqtary et ónimderi óndirisin damytý baǵytynda birqatar mem­lekettik baǵdarlamalarǵa qaty­sýda. Máselen, «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ arqyly byl­­tyr «Sybaǵa» baǵdarlamasy negi­­zinde 105 bas analyq, 7 bas buqa satyp alyndy. «Qulan»  baǵ­dar­lamasy boıynsha 334 bas jyl­qy alynyp, onyń jalpy quny 97,9 mln. teńgeni qurady. Bul ju­mystar bıyl da jalǵasyn tap­paq. Aǵymdaǵy jyly «Sy­baǵa» baǵdarlamasy arqyly et baǵytyndaǵy 350 iri qara mal sa­typ alý josparlanǵan. Al «Qu­lan» baǵdarlamasy arqyly et baǵy­tyndaǵy 280 bas jylqy, onyń ishinde 19 asyl tuqymdy aı­ǵyr satyp alý josparlanyp otyr. 2015 jyly memleket tarapynan mal sharýashylyǵymen aınalysatyn 104 sharýa qojalyǵyna – 240,7 mln. teńge, ósimdik sharýashylyǵymen aınalysatyn 58 sharýa qojalyǵyna 32,9 mln. teńge sýbsıdııa jáne 38,4 mln. teńge ınvestsýbsıdııa berildi. Qazir aýdanda 20 asyl tuqym­dy sharýashylyq jumys isteıdi. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha aýdannyń 92 sharýa qojalyǵy tuqymdyq túrlendirýge qatysady. Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult josparynyń 61-qadamynda kórsetilgendeı, et óndirisi men óńdeýdi damytý maqsatynda shaǵyn jáne orta bıznesti nesıelendirýge baılanysty birqatar jobalar iske asyrylýda. Aıtalyq, «Aryn» sharýa qojalyǵynyń ıesi Baqytjan Baımuhambetov «Shujyq jáne kon­servi ónimderin shyǵarý» jobasyn iske asyrýǵa jeke qarajaty ese­binen 30 mln. teńge kóleminde seh ǵımaratyn salyp, elektr jeli­sine qosý jumystaryn aıaq­tady. Kókeıkesti máseleniń biri – jer. Aýyldyq okrýg ákimderine jerdi tıimsiz paıdalanǵan nemese múlde paıdalanbaǵan sharýa qojalyqtary týraly aýdan ákimine usynys berý týraly tapsyrmalar berildi. 2015 jyly aýdan bo­ıynsha aýylsharýashylyq jerleri túgendeýden ótkizildi. Júrgizilgen jumystardyń qorytyndysymen 47 sharýashylyq qurylymdarymen jasasqan jalǵa berý týraly kelisimsharttardy buzý arqyly 15,3 myń gektar jer ýchaskeleri memleketke qaıtaryldy. Onyń ishinde 2,3 myń gektar sýarmaly egindik jer telimderi bar. Al, 2016 jyldyń I toqsanynda paıdalanylmaı otyrǵan jalpy aýdany 287 gektardy quraıtyn 6 jer ýchaskesi memlekettik menshikke qaıtaryldy. Aýdandaǵy 1007 sharýa qojalyǵynyń eshqaısysynda jerge ornalastyrý jobasy joq. Sondyqtan, jerdi utymdy paıdalaný maqsatynda 75 iri sharýa qojalyǵyna sharýashylyq ishinde jerge ornalastyrý jobasyn daıyndatý úshin usynys hattar joldandy. Qazirgi ýaqytta 6 sharýa qojalyǵy aýdany 10 771 gektar jer ýchaskelerine sharýashylyq ishindegi jerge ornalastyrý jobalaryn daıyndady. Qosymsha 18 sharýa qojalyǵy aýdany 21 myń 96 gektar jer ýchaskelerine sharýashylyq ishindegi jerge ornalastyrý joba­laryn da­ıyn­datýǵa tapsyrys berdi. Aýyl­sha­rýashylyq óndirisin damytý úshin jalpy aýdany 13 396,9 gektar jer ýchaskeleri tabystalyp, jańadan 10 sharýa qojalyǵy quryldy. – Aýdanda 55 808 gektar jaz­dyq egistik alqaby bar. Ob­lys ákiminiń tapsyrmasyna sáıkes, bıyl 25 984 gektar jerdi toly­ǵymen ıgerýge múmkindigimiz bar. Sonymen birge, saraptama jasaı otyryp, qosymsha jerdi  31 370 gektarǵa jetkizýdi josparlap otyrmyz. Bul byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 25 paıyzǵa artyq, – dedi aýdan basshysy. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy, Kúrshim aýdany