«Qyzdardan» nege qashamyz?

Qazirgi qazaq qoǵamy qyz ataýlyǵa qyryn qaraıtyndaı ma, qalaı? Babalardan jetken qurmet-syıdyń kókesi qyzdarǵa arnalmaýshy ma edi! «Qyz – jatjurttyq» dep tórge ozdyratyn qashanda. Aqyn bitkenniń ádebıet álemine basqan qadamy da, tyrnaqaldy týyndysy da boıjetkender aýylynan bastaý alatyn. Osy tusta oıyma aqyn Toqash Berdııarovtyń qanatqaqty óle­ńi túsip otyrǵany. Aqynnan jýr­nalısterdiń biri: «Tuńǵysh jazǵan óleńińiz esińizde me?» dep suraıdy. «Esimde, tórtinshi synypta oqyp júr­gende joǵary synyptyń boz­ba­lalarynyń ótinishi boıynsha bylaı dep jazǵanmyn. Qyz dese, qyzamyz, Qalamdy syzamyz. Siz – bolsań Qyz Jibek, Tólegen – biz naǵyz». Toqash aqyndy poezııa álemine bastaǵan alǵashqy týyndysy. Kir­shiksiz taza sezim. Qyz Jibektiń sińlilerine arnalǵan. Qyz Jibek demekshi, qazirgi sport jýrnalısteri Qyz Jibek qandaıda bir saıystyń túrinen qurama sapynda óner kórsetetin bolsa, áldeqashan «áıel» Jibekke» aınaldyryp jiberýi múmkin-aý búgingi sóz saptasymen... Olaı deıtinimizdiń ózindik jóni bar. Kúni keshe ǵana Astana tórinde bokstan qyzdar arasynda ótken álem chempıonatynda tórt qyzymyz altyn medalǵa, eki qyzymyz qola medalǵa qol jetkizip, Aıdy aspanǵa bir-aq shyǵardy. Buryn-sońdy bolmaǵan jetistik qoı, biraz áńgimege tuzdyq boldy. Maqtanýǵa kelgende aldyna jan salmaıtyn qazekeń úshin mundaı múmkindikti qur jiberýge bola ma? Álem chempıonatynda aldyna el salmaǵan Qazaqstan quramasy týraly teńeýdiń neshe atasy aıtyldy. Jeńisti de, jetistikti de qazaq jýrnalısteri japa-tarmaǵaı jerine jetkize jazdy, elden súıinshi surady. Qazaqstannyń áıelder quramasy álem chempıonatynda tolaǵaı tabysqa jetti dep. Súıinshi suraǵany, maqtanǵany durys-aq, al «áıelderi» nesi?! Barlyǵy biriniń aýzyna biri túkirip qoıǵandaı, «Qazaqstannyń áıelder quramasy» dep tórtkil dúnıege jar salǵanyn qaıtersiń. Eki dúrkin álem chempıony atanǵan Nazym Qyzaıbaı, Dına Jolaman, Valentına Halzova, Lázzat Kúngeıbaeva syndy naǵyz altyn qyzdarymyzǵa sport jýrnalısteri tikeleı baryp, «áıel» dep aıtyp kórsinshi, birden nokaýt alary sózsiz. Esin jıǵannan keıin álgi jýrnalısterdiń áıelderdi de «qyzdar» dep ataıtynyna kepildik beremiz. Endeshe, soqqy almaı tur­ǵanda qyzǵa qatysty «áıel» degen dúr etpe túsinikti toqtatqan durys. Keńestik ıdeologııadan ońbaı taıaq jesek te, áli de sol jaqqa qa­rap emirenemiz de turamyz. «Jen­shınany» jetektep ákelip tike­leı tárjimalap, altyn asyqtaı qyzdarymyzdy «áıelderge» telip júr­genimiz sonyń saldary. Áıt­pese, «Qazaqstannyń qyzdar quramasy» degen ataý ádemi estiledi emes pe! Aıtpaqshy, Almatydaǵy qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetin sport jýrnalısteriniń qalybyna salatyn bolsaq, masqara bolmaımyz ba?!. Basqasyn aıtpaǵanda, sport­tyq jáne kórkem gımnastıkadan qurama sapynda kóp jaǵdaıda mektep jasyndaǵylar óner kórse­tedi emes pe?! Al oǵan da «áıelder qu­ramasy» dep aıdar taǵa­myz. Qys­qasy, búginde qazaq jýr­na­lısteriniń arqasynda «áıel­derdiń» dáýreni júrip tur?!. «Qyzdardan» nege qashamyz? О́z basym osyny túsinbeımin... Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan»