Belbulaqta dosym bar edi

Almatydan kúnshyǵysqa qaraı Talǵar qalasyna deıin irkes-tirkes jatqan aýyldardyń bári de ómirden ozǵan adamdaryn taý bókterindegi tóbelerge jerleıdi. Álisher marqumǵa da oryn sondaı tóbelerdiń birinen buıyrdy. Máshıneler tizbegi Belbulaqtan shyqqan boıda taý shatqalymen biraz júrip baryp, keri burylyp bıik tóbeni qaptaldaı tartty. Bizdiń synyptastar mingen má­shıne tizbektiń eń sońynda keledi. Únsiz­biz, árkim óz oıymyzben otyrmyz. Jańa ǵana janaza oqylyp, máıitti ashyq júk máshınesine kóterer kezdegi sansyz áıelderdiń «kókemaılap», «aǵa­maı­lap» salǵan daýystarynyń ishinde jalǵyz qyzy Qutjannyń «papamaılap» shyr­qyraǵany qulaǵymda qalyp qoıypty... Birde Álisher úıge habarlasty. Buryn mundaı ádeti joq bolatyn. – Shóp syndyratyn shyǵarmyz, eshqashan habarlaspaıtyn ediń, – dep qaljyńdap jatyrmyn. – Sender elý jastaryńda kelin tú­sirip, qyzdaryńdy uzattyńdar, sóıtip, alpys jastaryńda úsh-tórt nemereli bol­dyńdar. Men alpys­tan asqanda qyzym­dy uzataıyn dep jatyrmyn, Ja­qan ekeýińdi sol qýanyshymyzǵa shaqyramyz. – Qutjan ketse, Nesipkúl ekeýiń qalaı otyrar ekensińder... – Qaıteıin endi, qudaıdyń bergeni osy qyz ǵana... – Álisherdiń kóńiline keletin sózdi aıtyp qalǵanymdy endi túsindim, daýsy tarǵyldanyp ketti. Jańaǵy sózdi jýyp-shaıý úshin endi jubatpaq bolyp: – E-e, bir balań ekeý bolǵan eken, qutty bolsyn. О́ziń jalǵyz da bolsa, qyryq ul-qyzǵa tatıdy deıtin Qutjanyńnyń toıyna qalaıda baramyz, – dedim. Álisher men Nesipkúldiń úı salyp jatqany esime túsip: – Úılerińdi bitirdińder me? – dep qostym. – Bilesiń ǵoı, úıdi salyp jatqanyma onshaqty jyl boldy. Ábden sharshatty. – О́zińnen de bar, bir kolhozdyń bildeı esepshi-býhgalterisiń, estigen jurttan uıat shyǵar... – Esińde me, baıaǵyda Orazbek úsheý­miz anttasatyn «Altaıskıı adaldyq» degenimiz bar edi ǵoı. Sol adaldyq eshteńe alǵyzbaıdy. –  Qalyń aqshanyń ishinde júrip, eshteńe almaýyń – naǵyz erlik, naǵyz adaldyq eken! – Rahmet. Atamyz qazaq: «Tek júr­seń, toq júresiń, domalanyp kóp júre­siń», demeı me. Nesipkúl ekeýmizdiń uıqymyz tynysh. Qy­zymyzdyń aldynda júzimiz jarqyn. Soǵan qýanamyz. Al úı degeniń áıteýir bir bitetin shyǵar. Sóıtken qyz uzatý toıynda bol­ǵanbyz. Álisher dúrildetip toı ótkiz­gen. Biraz synyptastar bir tamashalap qalǵanbyz, quda-qudaǵılarmen tanys­qanbyz. Salyp jatqan úıine kirgen qýanyshyn da kórgenmin. Sol oılarymdy máshıneniń aldyńǵy jaǵyna, bárimizdiń ortaq joldasymyz Musaqannyń janyna otyrǵan Bostan buzdy. – Ne oılap kettiń? – Artyńda ini-qaryndastaryńnyń kóp bolǵany tirlikte ǵana emes, ólgenińde de jaqsy eken ǵoı. Jańa máıitti máshınege kótergendegi Nesipkúlmen jáne Qutjanmen birge qaryndastary men kelinderiniń da­ýys salǵany qabyrǵany qaıystyryp jiberdi. – Sol kóp ini-qaryndasqa jaqsy aǵa da bola bilý kerek shyǵar. Mar­qum bárine qamqor bolyp júrdi ǵoı. – Buryn sen ólgen soń jylady-jylamady – báribir deýshi ediń, jetpiske jaqyndaǵanda aqylyń kireıin degen eken. – Vılıan bir qaǵytyp ótti. Bul kezde máshınemiz qabir-tóbeniń ba­syna da shyqqan eken. Tóbeniń ústi tol­ǵan molalar. Taý jaq, sonaý bıik­tegi aq qar-muzdaqtar sýyqtyǵyn kórset­se, odan beride qalyń qaraǵaı qaraýy­tady, tómendegi túrli butalar, aınala tóńirektegi shópter jap-jasyl, kóbelekter ushyp-qonyp júr. Beınebir Álisherdi jerleýge emes, baıaǵyda onynshy synypta Kúlásh apaı beretin kitaphanataný sabaǵynan bárimiz qashyp ketip, taýǵa shyqqanymyzdaı. Bizge kelesi kóliktegi Qurban men Qurmash, aýyldastarymyz Beısentaı men Tólik qosylyp, qazylyp jatqan kórge qaraı jaqyndadyq. Bul kezde aýyl jigitteri ımamnyń aıtýymen máıitti aqymǵa túsirip jatyr eken. Aq kebinge oralǵan denesi jup-juqa bolyp kórindi. – Alpamsadaı jigit edi, qur súldesi qalypty ǵoı, – dep kúbir­legen sııaqty edim, daýsym shyǵyp ketse kerek, Tólik: – Bir jyldan asa jaman aýrýmen aýyrdy ǵoı, – dedi. Bárimiz eki jigit usynǵan kúrekterge bir-bir ýys topyraqtan salyp, keıin shegine berdik. Buryn aqymnyń aýzyn kirpish qalap bekitýshi edi, endi birneshe móshekke jartylap topyraq salyp qoıypty. Solardy qalap jiberedi, munyń ózi qolaıly eken. – Álisher qansha aýyrsa da qaıyspady, qashan kelsek te, qashan telefonmen habarlassaq ta kúlip otyratyn, – deıdi Bostan. – Aınalasyndaǵylardy qorqyt­paıyn degeni shyǵar. Al endi sondaı dertpen aýyrǵan talaı adamdy kórdik qoı, ózderin qoıarǵa jer tappaıtyn, – dedi Qurmash. – Áı, jigitter, ómir shirkin kózdi ashyp-jumǵansha óte shyǵatyn bir jalǵan eken ǵoı, – dep áńgimemizge Qurban aralasty. – Kúni keshe ǵana mektep bitirgen sııaqty edik... – Sol kezde ómir qandaı uzaq bolyp kórinetin... – Sebebi, jas kezde ólemin-aý dep, tipti aýyramyn-aý dep oılamaımyz ǵoı. – Iá, jas kezde qaıǵy-muńmen shataǵyń joq, al qartaıǵanda aýrý degennen basqa ataǵyń joq. – E-e, deseńshi. Álisher qandaı kórikti jigit edi, Aıbas aǵaıdyń on ulanynyń ishinde qyzdarǵa eń ótimdi bolǵanymyz da osy Álisher edi ǵoı... Osy kezde Belbulaq aýylynyń túrik ımamy daýysymyz qattyraq shyǵyp ketkenin estigen bolýy kerek, eskertý jasap qaldy: – Aǵaıyndar, marqumdy Jer-ananyń qoınyna berip jatqanda pendáýı áńgimelerge berilmeńizder, odan góri biletin aıat-duǵalaryńyzdy ishten qaıtalap turyńyzdar, sol saýap bolady. Ishimizdegi namazǵa jyǵylǵan, din jolyna jaqyn Bostannyń «keshirińiz» degeni estilip, áńgimemiz sap tyıyldy. Únsiz qalsaq ta Vı­lıan aıtqan jańaǵy sózdiń jeteginen shyǵa almadym. Álisher shynynda da kórikti jigit bolatyn. Bárimiz de joǵary synyptarǵa kóshken soń shash qoıyp, jeıdemizdiń jeńin túrip júrýge áýes boldyq. Qyzdarmen qaljyńdasýǵa, solardyń kózine túsýge tyrysatynbyz. Ásirese, onynshy synypqa kelgende mekteptegi eń úlkender ekenimizdi sezingendeı, qyzdar jaqqa kóp qaraıtyn bolǵanbyz. Sol tusta ǵoı Álisherdiń aptasyna bir qyzǵa sóz aıtatyny. Ol bul kezde ınternattan ketip, Orazbektiń  úıinde jatyp oqıtyn. Al ınternattan ketýine Álisher­diń komsomol qataryna ótýge áreketi sebep boldy. Ol kezdegi komsomol jınalystary ınternattyń ashanasynda kóbine keshke qaraı ótetin. Sondaı bir jınalysta Álisher Toqtarbaevtyń komsomol qataryna ótkisi keletin ótinishi oqyldy. Eshqashan mundaı oıymen bólispegen onyń bul qylyǵy tańdandyrǵanymen, túsinikti edi. Ol komsomoldyń bir belsendi qyzyna jaqyndańqyrap, bı keshterinde ony bıge shaqyryp júretin. Oǵan ádemi qyzdyń áser etkenin túsindik. Ýstav, komsomoldyń mindetteri jónindegi suraqtarǵa jaýap berdi. Endi qabyldaý máselesin daýysqa salaıyn dep turǵanda tárbıeshi apaılardyń biri Álisherdiń qyzdarǵa kóp qaraıtynyn, munyń ózi tym ersi ekenin aıtty. Tiliniń ushyna kelgendi tejeı almaıtyn Álisher: «Siz ózińiz jas bolmap pa edińiz, sizge jigitter qaramap pa edi?» dep qoıyp qalǵany. Bul da eshteńe emes sekildi bolatyn, sonymen qoıa salmaı, jańaǵy oıyn ári qaraı jalǵady: «Álde komsomoldaǵylar qyzdarmen oınap-kúlmeı me?» Jańaǵy tárbıeshi apaıy­myz da tartynyp qalmady: «Sen ózi komsomol qataryna sol úshin óteıin dep pe ediń?» «Eger komsomol qyzdarǵa qaraýǵa bolmaıdy dese, men ótpeı-aq qoıaıyn», dep Álisher de turyp aldy. «Mundaı bala komsomolǵa laıyq emes bolar», dep tárbıeshi apaı daýysqa salynatyn máseleniń aldyn orady: «Ondaı oqýshy ınternatta qalaı júr deseńshi». Álishermen birinshi synyptan birge oqyp, minez-qulqyn biletin men onyń komsomolǵa ótemin dep ınternattan ketetinin túsindim. Solaı boldy da. «Komsomol da ózderińizge, ınternat ta ózderińizge», dep Álisher jınalystan shyqty da ketti. Sol keshte ol Orazbektiń úıine baryp ornalasty. Apaıymyzdyń daýysqa salý arqyly sheshiletin máseleni bir ózi sheshkenin, Álisherge de ustamdyraq bolý kerektigin aıtyp edik, ol: «Keshe qaıda qaldyńdar» dep ózimizge renjidi. Sóıtip, resmı buıryq berilmeı-aq Álisher «domashnıı» atandy. Kelesi kóktemde ınternattan men shyǵarylyp, ból­mede qamyǵyp otyrǵanymda Orazbek pen Álisher kelip: – Internattan shyqqan sen birin­shi de, sońǵy da emessiń, júr úıge, – dep ertip áketken edi. Osylaısha, úsheýmiz bir úıdiń balasyndaı bolyp bir jarym jyldaı birge júrip, on birinshi synypty taýysqanbyz. Álisher ekeýmiz qystygúni eki kór­­pemizdi qabattap, birimizdiń arqa­myzdy birimiz qushaqtap uıyq­taıtynbyz. Adaldyq antynan ba, álde onynshy synyptyń sońynda úsheýimizdiń pedsovetke túsip, muǵa­limder talqysynan ótýimizden be, on birinshi synypta Álisher tehnıkaǵa, mýzykalyq aspaptarǵa den qoıdy. Biraz ýaqyt bokspen aınalysty. Áıteýir tártipti balalar bolyp shyqtyq. Orazbektiń ákesi Muqataı aǵa soǵysqa qatysqan, qadirli aqsaqal edi, anasy Áspet apa kishkentaı ǵana pysyq kisi bolatyn. Úsh qyzdan keıin saǵynyp kórgen uldaryna ekeýi de «qoı, tek» dep eshteńe aıtpaıtyn. Al Orazbek tym sholjań minezdi bolmaı, qarttarǵa jaqsy qarady. Keıin onyń kelinshegi Láıla da ımanjúzdi adam bolyp kezdesti.  Ol keshe kelip, Álisherdiń otbasyna kóńilin bildirip ketti. Úsheýmiz esh ajyramastaı edik, alaıda ómir degen úlken synaq­shy bizdi árqalaı joldarǵa salyp jiberdi: Álisher halyq sharýa­shylyǵy ınstıtýtynyń esepteý-ekonomıka fakýltetine oqýǵa tústi. Orazbek úılendi de biraz ýaqyt avtoklýb júrgizdi, sosyn orman sharýashylyǵy salasynda jumys istedi. Men aldymen qoı baǵyp, sosyn áskerı-teńiz flotyna úsh jylǵa azamattyq boryshymdy óteýge kettim. 1971 jyly ýnıversıtetke túskenimde onyń Kúrti aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynda bas ekonomıst bolyp júrgenin estidim. Bostan men Jumaǵyz da sol jaqta eken. Keıin «Lenınshil jas» gazetinde bas redaktordyń orynbasary bolyp júrgenimde aýylǵa bir barǵanymyzda synyptastar «Álisher úılendi» dep, Aqshıge barmaq bolyp jatyr eken. Men de qosyldym. Umytpasam, Qanshaıym Isasymen, Baǵybaı Merýertimen, Malybaı, Jaqsylyq, Tursyn jáne men eki máshınemen bardyq. Bizdi keledi dep oılamasa kerek, Álisher iship alypty. Nesipkúl boıshań kelgen kórikti kelinshek eken. Bárimizge unady. Álisherge eptep juqalap ishpe degendi aıttyq. Qaıtar jolda áńgimeni Malybaı bastady: «Bir-eki balaly bolǵan soń Álisher ishýin qoıady, qashanǵy ishedi deısiń». «Keshe – senbi, búgin – jeksenbi, jalǵyz ózi ishpeıdi ǵoı, aınalasyndaǵy joldastary nashar bolar», dep Qanshaıym tórt jyl birge oqyǵan kýrstasynyń qylyǵyn jýyp-shaımaq boldy. «Iship alsa, tym mazasyz eken, biz kelgeli beri aýzy bir jabylmady ǵoı», dep Merýert shyqty. «Álisher qazir otyzdan asty, kelinshegi endi eki-úsh jyl shydasa, ishkenin qoıǵyzady» deıdi Baǵybaı. Osy sońǵy sózge bárimiz de toqtaǵandaı boldyq. Sodan on jyldan soń kezdestik. О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyl­darynyń aıaǵy bolatyn. Jaqan ekeý­miz Talǵarǵa, Bostan men Ju­maǵyzǵa baryp, qaıtar jolda Mı­chýrın atyndaǵy kolhozdyń orta­lyǵyna soqqanbyz. Munda aýysyp kelgenderine úsh-tórt jyl bolypty. Eskileý bir úıdi satyp alypty, sonyń aldyna jańa úı salmaq nıette ekenin bildirdi. Nesipkúl qatty qýandy, dereý shaı ázirlep, emen-jarqyn áńgimege kóshti. Sálden keıin úshinshi synypta oqıtyn Qutjan qyzdary keldi. Kelgen boıda omyraýy ashylyp ketken ákesiniń jeıdesin túımelep, tership turǵan mańdaıyn oramal alyp súrtti. – Meniń qazirgi qýanyshym da, bastyǵym da osy qyzym, – dep Álisher Qutjannyń betinen súıgen. Bul kóriniske biz de qýanyp qaldyq... Bul kezde topyraǵy bıikteı túsken molanyń sońǵy sheńberlete úımeletý sharýasyn Álisherdiń kúıeý balasy Erjan atqaryp bolyp, Belbulaq jáne Birlik aýyldarynyń úsh ımam-moldasy birinen keıin biri quran aıattarynan duǵalaryn oqýǵa kiristi. Qasymdaǵy Bostanǵa qarap: «Áýmın!» degen tusta bet sıpap otyr­sam da oıym molanyń janynda Álisherdiń Asqar bastaǵan tórt inisimen qatar jaıǵasqan Erjanda boldy. Aýyryp jatqanda kóńilin suraı bir kelgenimde Álisher kúıeý balasy týraly jyly lebizin bildirip edi: «Qudaı jáne Zıba qudaǵıym bergen osy balamnyń qolynan bári de keledi». «Qudaıdyń bergeni túsinikti, Zıba qudaǵıyń bergeni qalaı?» dep jón suradym. – Erjandy buryn da kórip júrdim. Endi qyz bala bolǵan soń Qutjanymnyń ketetinin bilmedim emes qoı. Biraq sony oılasam, jú­re­gim órekpip, aýzyma kelip tyǵyl­ǵandaı bolatyn. Sodan quda túsýge keldi ǵoı. Shynymdy aıtaıyn, ákesi bolǵan soń amalsyzdan otyr­dym. Zıba qudaǵıym kópti kórgen ımanjúzdi adam eken. Bárin surastyryp aldy. Biraz únsiz otyrdy da: «Quda deıin, qudandaly bolmaı, eki bala solaı uıǵaryp turǵan soń qaıda baramyz. Baryń da, naryń da jalǵyz qyzyń eken, seni jylatyp, ony Shymkentke alyp ketkende qaı múıizim shyǵady deısiń? Shúkirshilik, on eki ul-qyzym bar, kóp demeımin. Osylardyń bir de birin bóten adamǵa emes, qudaıǵa da berýge joqpyn. Uldarymnyń eń kishisi – osy Erjanym. Kishiniń ata-anaǵa qandaılyq ystyq ekenin bilesiń. Myna sózdi aıtqyzyp tur­ǵan, aýzyma salyp turǵan qudaı shyǵar. Qudam, jalǵyzyńdy júregiń­nen julǵandaı bolyp, sen qolym­nan uzatamyn dep turǵanda, men de kózim­nen jasymdy aǵyzyp turyp, osy ulymdy saǵan bala etip bereti­nimdi aıtqym keledi», dedi. Sodan beri Erjanymdy qudaı men Zıba qudaǵı bergen deımin, – dep Áli­sher qudalardyń arasyndaǵy kere­met bir túsinistik jaıyn aıtyp edi. Keshe kúıeý balamyzdyń úlken aǵasy Eralymen áńgimelesip qalǵan­byz. «Anamyz óle-ólgenshe bizge «Er­janym eki úıdiń ortasynda júr­sin. Qudaıdyń aldynda qudama berdim degenmin. Qutjan kelinim qudama tartqan, aqjarqyn da aqyldy eken. Olardan eki nemeremdi kórdim. Ekeýi bir-birin jaqsy kórse, áli de bola jatar», dep edi», dep kóńil túkpirindegi bir syrdy aqtarǵan. Iá, Álisher qudaǵıy kórgen Arnurmen jáne Aıdanamen qatar Ernur men Ersultanyn kórip ketti. Erjan atasy aýyrǵaly beri ol atqara almaǵan sharýalardy aıaqtap keledi. Buryn da kórip júrdim, al Álisher qaıtqaly beri atasynyń aldyndaǵy perzenttik paryzyn adal atqarýda. Sonysyna razy boldym... Barlyq aıat-duǵalar oqylyp bolǵan soń, marqumnyń zıratynan topyraq aldyq. Manadan bergi kúnniń ystyǵy jas topyraqty qyzdyryp jibergendeı, qolyma jyp-jyly bolyp tıdi. – Jaryqtyqqa buıyrǵan jer de ózi sekildi qunarly, jumsaq eken, – dedi Qurban. – Osyndaıdy oılasań, myna tirliktiń bári ótkinshi ekenine kóziń jete túsedi, – dedi Vılıan. – Aı, dosym-aı, osylaı endi tompaıyp tynysh jat, – dedi Qurmash. – Tynysh jatý úshin de laıyqty ǵumyr keshý kerek eken, – dedi Bostan. Qandaı sóz edi: «Tynysh jatý úshin laıyqty ǵumyr keshý kerek». Sonda búkil ómiriń osylaı aǵaıyn-týǵandaryń, dostaryń, aýyldastaryń myna qabir-tóbeniń basyna syımastaı bolyp jıylyp kelip, arýlap jóneltý úshin, tómendegi úıde qanshama adam súıekshilerdiń oralýyn kútip otyrýy úshin laıyqty ǵumyr keshý kerek eken ǵoı. Keń dúnıege syımaı, sharq uryp júrgende buıyratyny alaqandaı ǵana jer bolypty. Jer-besiktiń qudireti qandaı deseńshi... Qaıtar jolda Álisherdiń osy jer týraly aıtqan bir pikiri oıǵa  oraldy. Alpys jasqa kelýimdi toılaǵaly týysqandarymmen, kýrstastarymmen birge bir top synyptas­tarym da kelgen bolatyn. Vagonda kele jatqanda jol-jónekeıdegi ulan-ǵaıyr jerdi kórgen ekonomıst Álisher qarsy alǵan maǵan birden pikirin bildirgen: «Sonshama jer bos jatyr, eger árkimge 100 nemese 500 gektardan tegin álde arzan baǵamen berse, qanshama adam mal ósiredi». Ol kezde qazirgideı jer týraly másele qoıylyp jatqan joq edi. Bıyl mamyr aıynyń basynda telefon soqty: «Reseı prezıdenti Qıyr Shyǵystan bir gektardan jerdi tegin berip jatyr, qanshama adam sol jaqqa qonystanady deı ber». «Biz ázirge eldi mekenderge jaqyn jerlerdi ıgerip alaıyqshy. Al sen aıtqan jerlerge de kezek keler. Berse alar ma ediń, jylqy ósire alasyń ba?» «Men bolmasam, basqalar bar ǵoı». Kolhozdary taraǵan kezde Áli­sherge de birshama jer tıgenin biletinmin. Sol tusta bas býhgalter bolǵan Shaımurat Muhametovpen sóıleskenmin. «Álekeńe on eki gektar jer tıgen. Eń baı adamdaı bolyp otyratyn, – deıdi áriptesi. – Biraq ol jerdi kútip-baptaýǵa qajet tehnıka berilmedi. Sodan da Álekeń kolhozdy taratpaý kerek edi degen bastapqy oıyna qaıta oralǵan. Qazir endi usaq sharýa qojalyqtary jerlerin ıgere almaı, bólingen ýchaskelerin satyp tyndy. Álekeń óte adal adam bolatyn, ómirden solaı bolyp ótti de». Iá, ómirden ótti... Osy kezde qazir úıge keletinimiz, taǵy da qyzy Qutjannyń shyrqyrap jylaıtyny esime tústi de Musaqannyń aqyryndap júrýin ótindim. О́zge kólikter qasymyzdan tizbektelip ótip jatyr. Tynyshtyqty taǵy da Bostan buzdy. – Álisher sońǵy kezderi ómirge aıryqsha qushtar bolyp edi. – Ony qaıdan bildiń? – Osydan bir aıdaı buryn telefonmen habarlasqanymda bir jaıdy aıtqan: «Sońǵy kezderi men Nesipkúldi sumdyq jaqsy kóretin bolyp kettim» deıdi. – Onyń nesi túsiniksiz deısiń, kúndiz-túni kóretini bir Nesipkúl bolsa, árıne, belgili ǵoı. – Iá, alpystan asyp, balalar erjetken soń jan-jaqqa taraıdy da ekeýiń ǵana qalasyń, basqa kimdi kóresiń, kimdi saǵynasyń? Tek áıeliń ǵana! – Al sońǵy saparǵa áıelińdi jaqsy kórip attaný – aıryqsha baqyt deseńshi... Jaqan ekeýmizdi Almatyǵa Bos­tan óz kóligimen jetkizbek bolǵan. Úlken trassaǵa shyqqanda ol áıel­derimizge qabir-tóbe jaqty nusqady. – Oı, keremet-aı, aınala tóńirek bulttanyp qaraýytsa da, tóbeniń ústinde kún jarqyrap tur. – Dál osy kúnderi tynymsyz jaýǵan jaýyn da saıabyrsyp, kún ashyq bolyp turdy, – dedi Bostan. – Uldardan beseýiń boldyńdar ǵoı, – deıdi Jumaǵyz. – Orazbek, Aldabergen, Saǵyn­bektiń qataryna Álisher de qo­syldy. Nurahmet aýrýhanada jatyr eken. Qyzdardan ekeýińnen basqa Gúlhan men Kúlııa boldy. Kúlásh Sadyqova men Qantaı Telemisovadan basqalarynyń bári de estigen. Árkimniń jaǵdaıy bar ǵoı. Aýyldaǵy synyptastarynan da biraz qyz-jigitter keldi. – Kempir-shal deseńshi... – Qoı, álden qartaımaıyq! Iá, ómir barynsha tátti bolyp turǵanda qartaımasaq eken... Erjuman SMAIYL ASTANA *1954 jyl. Álisher ekeýimiz Frýnze atyndaǵy kolhozda  birinshi synypty osylaı bolyp bastaǵanbyz. *1965 jyl. Talǵar qalasyndaǵy S.Seıfýllın atyndaǵy №2 mektepte on birinshi synypty osylaı bitirgenbiz. Aldyńǵy qatarda ortada otyrǵan Álisher.