Aıtady. Eskertedi. Mindetteıdi

Elimizdiń bir emes, birneshe óńirinde kúıdirgimen aýyrǵan iri qara maldar anyqtalyp otyr. Bul jaǵdaı óz azamattarymyzben qatar, kórshi elderdi de alańdata bastady. Osyǵan oraı el turǵyndary Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetine habarlasyp, jaǵdaıdyń bet alysy týraly surap jatyr. Keshegi baspasóz máslıhatynda osy másele sóz boldy.   Jýrnalıstermen kezdesip, kóńili alań jurtqa jaǵdaıdy túsindirýge Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarlyq ba­qylaý jáne qadaǵalaý komı­tetiniń tóraǵasy Saqtash Ha­senov, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń Medısınalyq kómek kórsetý departamentiniń dırektory Baýyrjan Baıserkın jáne Bas memlekettik sanıtarlyq dáriger Jandarbek Bekshın kel­di. Vedomstvolar ókilderiniń aıtqanyna qulaq qoısaq, kúı­dirgige qatysty Premer-Mınıs­trdiń basshylyǵymen arnaıy jıyn ótkizilip, jaǵdaı tolyq baqylaýǵa alynǵan. Sondaı-aq, aýyrý oshaqtaryn joıý boıynsha tıisti is-sharalar júrgizilip jatyr. Qazirgi ýaqytta elimizdiń tórt oblysynda osy aýrýdy juq­tyrǵan 14 adamnyń segizi aýrýhanadan shyǵypty. Taǵy alty adam stasıonarda em qabyldaýda eken. «Aǵym­daǵy jyldyń 8 maýsymy men 8 shildesi aralyǵynda Qazaqstan boıynsha 16 adam kúıdirgi dertin juqtyrǵan. Al­maty oblysynda – 3, Shyǵys Qazaqstanda – 2, Qaraǵandyda 8 turǵyn túınememen aýyryp, ekeýi qaıtys boldy. Sondaı-aq, Pavlodar óńirinde de 3 adam osy aýrýmen aýyrǵan. Aman qalǵan 14 adamnyń segizi qazir aýrýhanadan shyqty, taǵy 6 adam stasıonarda em qabyldap ja­tyr», dedi B.Baıserkın. Departament basshysynyń sózine ılansaq, aýrýhanada jatqan 6 adamnyń bireýi Qaraǵandynyń, ekeýi Shyǵys Qazaqstan, úsheýi Pavlodar oblysynyń tur­ǵyn­dary. Buǵan deıin jaǵdaıy óte aýyr bolǵan pavlodarlyq 2 adam-nyń jaǵdaıy jaqsarǵan, taǵy bir adamnyń jaǵdaıy turaqty kórinedi. Buǵan qosa, osy adamdarmen baılanysta bolǵan 301 adam tolyq medısınalyq tekserýden ótipti. Jaǵdaıdyń birshama kúr­deli ekenin ashyq aıtqan bas sanıtar el turǵyndaryn et tutynarda óte saq bolýǵa sha­qyrdy. Ásirese, bazardan et alǵanda saqtyq sharalaryn ustaný qajettigin basa eskertip, elimizdiń úsh oblysynda taraǵan sibir jarasy aýrýy týraly áńgimelep berdi. Negizi kúıdirgi aýrýy, kóbinese aýrý maldan juǵady eken. Onyń adamǵa to­pyraqtan juǵý oqıǵalary óte sırek kezdesetinin aıtty ol. «Kúıdirgi aýrýy adamnan adamǵa juqpaıdy. Osy shaqta aldyn ala epıdemııaǵa qarsy is-sharalar júrgizilýde. Osynyń arqasynda shildeniń 8-inen bastap adamdar arasynda sibir jarasyn juqtyrýdyń birde-bir oqıǵasy tirkelgen joq. Barlyq lokaldy oshaqtar oqshaýlanǵan. Bárinde de tıisti jumystar atqarylyp jatyr. Qazir bizdi Pavlodar oblysy alańdatady. Uzynsý aýy­lynda osyndaı epıdemııaǵa qarsy is-sharalar atqarylýda. Jalpy, qazirgi kúnde jaǵdaı bizdiń baqylaýymyzda tur», degen J.Bekshın, Qazaqstanda sibir jarasynyń 98 paıyzy teri arqyly ótetin aýrý ekenin eske saldy. Sóıtip, onyń negizgi belgileri – dene qyzýy men terige shyǵatyn jaralar ekenin qadap aıtty. Elimizdiń bas sanıtary aýrýdan saqtanýdyń taǵy birneshe sharasyn alǵa tartty. Ol shıki et pen et ónimderiniń dámin tatpaýǵa, al etti pisirgende bir kesektiń mólsherin 500 gramnan asyrmaýǵa keńes berdi. «Búgin bizdiń negizgi maqsatymyz – halyqqa saqtyq sharalaryn jetkizý. Birinshiden, et pen et ónimderiniń qaýipsizdigi eskerilgen bazarlar men saýda oryndarynan jáne dúkenderden ǵana et satyp alý qajet. Kezdeısoq adamdardan, kez kelgen jerden et pen tamaq ónimderin alýǵa bolmaıdy. Tamaq daıyndaǵanda shıki et ónimderi, máselen, farshtyń dámin tatyp kórý qaýipti. Et pen et ónimderin daıyndaǵanda ony muqııat pisirý jáne qýyrý lázim. Mal qoralaryn jınaǵanda, terimen, júnmen aınalysqanda bir rettik bet per­delerdi paıdalanǵan durys. Ol perdelerdi paıdalanǵannan keıin mindetti túrde órtep jiberý kerek», degen vedomstvo basshysy, dárigerdiń kómegine júgingende aýrýǵa sebep boǵan jáıtterdi birden aıtqan durys ekenin aıtty. Sebebi, osynyń arqasynda shuǵyl medısınalyq sheshim qabyldaýǵa bolady. Rasyn aıtqanda, sibir jara­synyń oshaǵy elimizdiń birneshe óńirinde bir mezgilde shyǵýy iri qara maldarǵa egilgen ekpelerdiń sapasyna da kúmán týǵyzdy. Bul suraqqa Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Veterınarlyq ba­qylaý komıtetiniń tóraǵasy jaýap berdi. Onyń aıtqanyna qaraǵanda, ekpeniń sapasy jaqsy. Al sibir jarasyna urynǵan maldardyń aýrýǵa qarsy tura ala­tyn ımmýnıteti álsiz, áljýaz bolýy yqtımal eken. Ondaı jaǵdaıda ekpe tolyq kómektese almaıtyn kórinedi. Sebebi, bul aýrý tyshqan tektes jándikter arqyly da malǵa juǵa beredi eken. «Eger ekpeniń sapasy nashar bolǵanda, eldegi búkil iri qa­ra osy aýrýǵa shaldyǵatyn edi», de­di tóraǵa. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan»