Shiliktiden taǵy «Altyn adam» tabyla ma?

Zaısan aýdanyndaǵy Saýyr men Mańyraq taýlarynyń ortasynda ornalasqan Shilikti jazyǵynda 200-den astam saq obasy bar. Onyń ishinde 50-den astamy patsha obasy sanalady. Qazirgi kezde Shilikti jazyǵynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıteti, Qazaq gýmanıtarlyq ınnovasııalyq zań ýnıversıteti jáne Semeı topografııalyq kolledjiniń stýdentteri arheologııalyq qazba jumystaryna qatysýda. Olardyń arasynda vengrııalyq jáne aýǵanstandyq izdenýshiler de bar.   Bıyl arheologtar Shilikti-1 keshenindegi №16 obany arshyp jatyr. Atalǵan obanyń bıiktigi – 8,6 metr, dıametri – 88 metr. Bul Shiliktidegi eń iri obalardyń biri. Qazirgi kezde tóbe ispetti topyraq úıindiniń astyndaǵy tas oba tolyǵymen arshyldy. Qorǵannyń tastary jaqyn mańdaǵy Shaǵan ózeniniń boıynan tasymaldanǵany anyq­taldy. Arheologtardyń aıtýynsha, tas obanyń astynan aǵashtan jasalǵan qabirhana tabylýy múmkin. Altaıdaǵy Berel qorǵandarynan bir ereksheligi, mundaǵy jerleý rásimi jerdiń betinde jasalǵan. Iаǵnı, úıilgen topyraq qabatynyń astynda kesek tastar qabaty, onyń astynda jazyqta molynan kezdesetin shymnan qalanǵan qabat, odan soń aǵashtan turǵyzylǵan qabirhana. Bul qabirhanadaǵy súıektiń bu­zyl­maýyna múmkindik beretin mı­kroklımat túzetin erekshe jer­leý tehnologııasy, deıdi mamandar. Shilikti jazyǵynda 2003 jyldan beri arheologııalyq zertteý jumystaryn júrgizip kele jatqan Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti arheologııa kafedrasynyń professory Ábdesh Tóleýbaevtyń aıtýynsha, qazylyp jatqan qorǵan b.z.d. VII-VIII ǵasyrlarǵa tıesili jerleý kesheni bolýy múmkin. 2003 jyly Shilikti obalarynyń birin qazý barysynda kóptegen altyn buıymdar tabylǵan bolatyn. Jergilikti turǵyndar arasynda báıge tamashalaıtyndyqtan «Báıgetóbe» atalyp ketken, kóp jádigerleri tonalǵan qorǵandaǵy arheologııalyq tabysty ǵalymdar «Altyn adam» dep ataǵany bel­gili. Á.Tóleýbaev bıylǵy qazba ju­mystary kezinde tabylatyn jádigerler Báıge tóbedegi «Altyn adamdy» tolyqtyrýy múm­kin ekenin jetkizdi. Al Báıge­tóbedegi qorǵanǵa bıyl jabý jumystary júrgizilmek. Sondaı-aq arheologtar Mańyraqtyń sol­tústiginde ornalasqan taǵy bir qorǵandy qazýda. Shamamen III-IV ǵasyrlarǵa jatatyn bul oba­dan adam men jylqy súıegi tabyl­dy. Qazir jazdyń jańbyrly maý­­symy bolǵandyqtan, atalǵan oba­­­daǵy qazba jumystary toqtap tur. – Ázirge konservasııalaý maq­satynda toqtap turǵan obany kún raıy ashylǵanda úsh-tórt kúnde tolyǵymen ashamyz dep jos­parlap otyrmyz. Jalpy, Shilik­ti dalasynda adammen bir­ge jylqynyń jerlengenin alǵash ret anyqtap otyrmyz. Bul – Eýrazııa qurlyǵyndaǵy saqtar­dyń kóne, elıtarlyq patsha obalary ornalasqan erekshe aımaq, – dedi Á.Tóleýbaev. Qazba jumystarymen tanys­qan oblys ákiminiń orynbasary J.Omar qorǵan alańynda jumys istep jatqan stýdenttermen júzdesip, olardyń bilikti arheo­logtardan úıreneri kóp ekenin aıtty. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zaısan