Shıkizat shylaýynan shyǵaratyn sharalar

Qazaqstan táýelsizdik alǵan sátten beri ashyq naryqtyq ekonomıkaǵa negiz qalap, damýdyń jahandyq úderisterine ilesý baǵytynda tabysty qadamdar jasap keledi. Bul turǵyda elimiz Memleket basshysy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «100 naqty qadam» Ult Josparyn jáne basqa da damý baǵdarlamalaryn basshylyqqa alýda. Árıne, ashyq ekonomıkaǵa syrtqy jaǵdaı­lar­­dyń belgili bir dárejede óz yqpalyn tıgizip tura­tyny belgili. Sondyqtan bul oraıda ilgerileý isine tejeý salatyn faktorlardy ǵana anyqtap qoımaı, sonymen birge memlekettiń tańdaǵan strategııalyq baǵytynan tanbaýyn qamtamasyz etýdiń de mańyzy zor. Olaı bolsa, biz qazirgi tańda óz aldymyzda qandaı qıyndyqtar turǵanyn jete túsinýimiz qajet. Búgingi tańda el aldynda sheshýin kútken birneshe jahandyq máseleler tur. Munaı baǵasynyń álem­dik rynokta quldyraýy ekonomıkanyń oılaǵandaı dárejede ósýine aıtarlyqtaı tejeý keltirip otyrǵany belgili. Soǵan qaramastan kómirsýtegi baǵasynyń uzaq ýaqyttar boıy joǵary bolýy Qazaqstannyń qarjylyq qaýipsizdik jaǵdaıyn jasap alýyna, ıaǵnı Ulttyq qor qurýyna múmkindik týǵyzdy. О́tken jyldar ishinde jınaqtalǵan bul qarjy búginde otandyq ekonomıkaǵa qoldaý kórsetýde baǵa jetpes rólge ıe bolyp otyr. Sonymen qazirgi tańda Qazaqstannyń aldyn­da qandaı mindetter tur degen máselege keler bolsaq, birinshi kezekte ol – damýdyń jańa draı­verleri ar­qyly tabysqa jetý.  Bul turǵyda shıki­zat shylaýynan arylyp, ınnovasııalarǵa, jańa tehno­lo­gııa­larǵa arqa súıegen ónerkásip óndirisin órge bas­­ty­rý kezek kúttirmeıtin sharalar qatarynan sanalady. Osy rette bizdiń árqaısymyz ne isteýimiz kerek de­gen zańdy saýal týyndaıdy. Mundaǵy eń bas­t­y maq­sat – shynaıy ónikti eńbekti negizge alý, qara­pa­ıym tilmen aıtqanda, eńbek ónimdiligin arttyrý qajet. Odan da góri keńirek aýqymda túsindirer bol­­saq, árkim óz jumys ornynda paıda keltirip, óz bilik­­ti­ligin ­arttyryp, ýaqyt talabyna saı jumys isteýi tıis. Elimiz ashyqtyqqa jáne álemdik rynoktarmen keń kólemde ıntegrasııalanýǵa negizdelgen ekonomıkanyń jańa modelin qurýda. El damýynyń joǵary qarqynyna qoldaý kórsetý úshin Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha strategııalyq memlekettik baǵdarlamalar júzege asyrylýda. Dál osy tusta «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «Nurly Jol» baǵdarlamasyna jáne bes ıns­tıtýttyq reformaǵa aıryqsha mańyz aýdarǵan jón. Olaı deıtinimiz, kúni erteń-aq dál osy jalpy­ulttyq jobalar iskerlik belsendilikke qoldaý kórsetip, jeke sektordaǵy básekege qabilettiliktiń artýyna, ulttyq ekonomıkadaǵy qazirgi bar sektorlardy yntalandyrýǵa jáne jańa sektorlardyń paıda bolýyna jaǵdaı jasaıtyn bolady. Bul jaıttar Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna ótýine baılanysty burynǵydan da beter kókeıkesti bola túspek. Osy oraıda DSU-ǵa múshe bolý elimiz úshin ne beredi degen saýaldyń bas kóterýi de oryndy. Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymyna ótý boıyn­sha jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt boıy derlik júrgizilgen kelissózderdi aıaqtady. Sóz yńǵaıynda elimizdiń osy uzaqqa sozylǵan kelissózder barysynda respýblıka úshin barynsha tıimdi bolyp tabylatyn jaǵdaılarǵa, ásirese aýyl sharýashylyǵyna qoldaý kórsetýde óte jaqsy jaǵdaılarǵa qol jet­kizgenin erekshe atap kórsetý oryndy. Onyń syrtynda elimizdiń Eýropalyq odaqpen áriptestikti barynsha keńeıtip kele jatqanyn, soǵan oraı tıisti kelisimderdiń de bekitilgendigin eske sala ketken artyq emes. Demek, DSU-ǵa múshe bolý jáne EO-men árip­testik aýqymyn ulǵaıtý Qazaqstannyń álemdik ry­nokta tolyq quqyly oıynshy bolýyna barynsha keń jol ashpaq. О́z kezeginde bul qadamdardyń el eko­nomıkasyna quıylatyn tikeleı shetel ınvestısııa­lary  kóleminiń ósýine de oń yqpalyn tıgizeri sózsiz. Al endi Qazaqstannyń Ekonomıkalyq ynty­maqtastyq jáne damý uıymyna músheligi máselesine keler bolsaq, búl mindettiń ońtaıly sheshim tabýy elimizdiń álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý jónindegi mindetin júzege asyrý maqsatyna barynsha jaqyndata túsedi. EYDU standarttary turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etip, qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn arttyrýǵa jaǵdaılar týǵyzady. Máselen, atalǵan uıymnyń Qyzmettestiktiń eldik baǵdarlamasyn júzege asyrý arqyly biz tıimdi damý ústindegi eńbek rynogyna, jumyspen qamtý deńgeıiniń jaqsarýyna qol jetkizip, kedeıshilikti túbegeıli joıatyn bolamyz. Sonymen qatar, iskerlik ahýal men básekege qabilettilikti arttyrýda da atalǵan baǵdarlamanyń tıimdi tustary az emes. Sol sııaqty, bizdiń kásipkerlerimizdiń halyqaralyq deńgeıde ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqqa ıe bolatynyn da eshýaqytta esten shyǵarýǵa bolmaıdy. Bizdiń respýblıkamyzdyń DSU-ǵa ótýine baılanysty aýyl sharýashylyǵynda ınfraqurylymdy damytýǵa basymdyq berilmek. Ol mindetter ırrıgasııa júıesin jetildirý, jumys istep turǵan mal bordaqylaý alańdary men taýarly fermalarǵa qoldaý kórsete otyryp, jańalaryn ashý arqyly júzege asyrylmaq. Sondaı-aq, aýylsharýashylyq óndirisiniń ónimdiligin arttyrýǵa qyzmet etetin jańa tehnologııalardy engizý isi de birinshi kezektegi mindetterdiń qatarynda turatyn bolady. «Sen isti súıseń, is saǵan bas ıedi» deıdi halyq danalyǵy. Qazaqstan ekonomıkasyn qazirgiden de góri qaryshty damyta túsý úshin múmkindikter jeterlik. Tek sol múmkindikterdi der kezinde jáne tıimdi paıdalana bilý qajet. Seıfolla ShAIYNǴAZY, «Egemen Qazaqstan»