Taǵdyrsheshti qadam

Bıyl 25 jyldyǵy atalǵaly otyrǵan Táýelsizdikke qol jetkizbeı turyp, Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý sekildi batyl sheshim qabyldaý eki basshynyń biriniń qolynan kele bermese kerek. Jaqynda elordamyzda adamzat úshin ajdaha apanyna aınalǵan atom aranynyń jabylýyna oraı halyqaralyq jıyn ótti. Bul basqosýdyń Qazaqstannyń kúlli álemge qozǵaý salyp, bastama etip kótergen «Iаdrolyq qarýsyz álem qurý» jobasy sheńberinde ótkizilgeninen habardarmyz. Jalpy, Semeı synaq alańyn jabý – Elbasynyń halyqtyń rııa­syz yqylasyn enshilegen taǵ­dyr­sheshti sheshimi boldy. Mem­l­eket basshysy Nursultan Nazarbaev Astanadaǵy konferensııada aıtqandaı, 40 jylda 500-ge jýyq ıadrolyq jarylysty bastan ótkerippiz. Bul – adamzattyq qyl­mys der edim. Mine, osy synaq­tardyń radıasııalyq zaýaly men saldaryn óńirimizdiń turǵyndary áli tartyp keledi. Semeı óńirinen bólek, О́skemende de atalǵan atom jarylystarynyń sáýlesin alǵan adamdar kóp turady. Kún saıyn san naýqaspen sóılesemiz. Basym bóliginiń densaýlyǵyna syrtqy qorshaǵan ortanyń áseri baıqalady. Onyń ishinde Semeı synaq polıgonynyń zardabyn aınalyp óte almaımyz. О́ıtkeni, aýrýdyń oshaǵyn izdeý barysynda, emdelýshimen áńgimelese kele, onyń radıa­sııa radıýsyna enetin aýmaqta týyp-óskenin, eńbek etkenin anyqtaý qıyn emes. Osy oraıda memleketimiz halyqtyń densaýlyǵyn aldyńǵy orynǵa qoıatynyn aıtqym keledi. Aıtalyq, qazir «Salamatty Qazaq­stan» baǵdarlamasy aıasynda turǵyn­dardy skrınıngtik tekserýden ótkizemiz. Bul aýrý­dyń kózin bastapqy kezeńinde anyqtaýǵa múm­kindik beredi. Adamdardyń 10-15 paıyzy óziniń densaýlyǵynda kinárat bar ekenin bile bermeıdi. Skrınıngtik tekserý barysynda osy kináratty anyqtaımyz. Halyq sońǵy ýaqytta skrınıngke úırenip keledi. Medısınalyq mekemeler men kásiporyndar skrınıngtik tek­­serý­den ótkizýge ýaqyt bólý jó­nin­­­de arnaıy memorandým qa­byl­­­daı­dy. Sondyqtan, skrınıngtik tek­­­serý­­den ótýge mekemeler men uıym­­­dar tikeleı jaǵdaı jasaýy ke­rek. Sońǵy jyldary óńirimizde radıo­­­­lo­gııalyq ortalyq pen ońal­tý or­­ta­lyqtary qurylyp jatyr. Bul da osy zulmat jarylystardyń sal­daryn joıý­ǵa baǵyt­talǵan memlekettiń qamqorlyǵy dep bilemiz. Jalpy, Qazaqstannyń ıadrolyq arsenal­dan erikti túrde bas tartýy batyl bet­burys­tarǵa bastaǵany anyq. Búginde beıbitshiliktiń jaq­taýshysyna, ıadrolyq qarýsyzdanýǵa úndeıtin memleketke aınaldyq. Nursultan Ábishuly aıtqandaı, álem elderi Qazaq­stan­­nyń usynysy negizinde Semeı synaq alańy­nyń jabylǵan kúnine oraı 29 tamyzdy Iаdro­lyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni retinde atap óte bastady. Elbasynyń «Álem. HHI ǵasyr» atty manı­fesinde de bul baǵyttaǵy qadamdar naqty sara­lan­dy. Búginde manıfest álemdik beıbit­shi­lik­tiń baǵdary bolǵan qujatqa aınalyp otyr.  Svetlana JAÝǴAShAROVA, О́skemen qalasy, Soljaǵalaýlyq emhana terapııa bóliminiń meńgerýshisi, gastroenterolog О́SKEMEN