Qazaqstannyń beıbitshil bastamasy

Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstannyń mem­leket­tiligin qalyptastyrýdaǵy, ony tórtkúl dúnıege tanytýdaǵy eńbegi erekshe. Ol, eń aldymen, eli­­niń san ǵasyrlyq bodandyq qamy­­tynan qutqarýdyń bastaýynda tursa, ekinshi jaǵynan, Qazaq­stan­nyń mártebesin eýrazııalyq jáne halyqaralyq deńgeıde bıik saty­ǵa kóterdi. Basqalaı aıt­qan­da, Nursultan Nazarbaev ózi­niń beı­bit­shil bastamalaryn álem­dik deńgeıde ornyqtyrýǵa umty­lyp keledi. Ol halyqaralyq saıa­sat­taǵy belsendi qımylyn Semeı ıadro­lyq polıgonyn jabýdan, álem­degi tórtinshi ıadrolyq arse­nal­­dan óz erkimen bas tartýdan bas­tady dep tolyqqandy aıtý­ǵa bolady. Ári qaraı onyń qaırat­ker­ligi beıbitshilik pen jahandyq qaýip­sizdikti nyǵaıtýǵa ulasty. Iаdrolyq qarýdan bas tartýy, AО́SShK qurý jónindegi bas­tamasy táýelsiz Qazaqstannyń Birikken Ulttar Uıymynyń jańa múshesi retinde jahandyq qaýip­sizdikke qosqan alǵashqy úlesi-tu­ǵyn. Osyndaı saıası qadamdar ıadro­lyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa, Azııa elderi, álem memleketteri ara­syndaǵy ózara senimdilikti arttyrýǵa septigin tıgizdi. Atalǵan oqıǵa­lar jeke bir memlekettiń kúlli álem­ge qaýipsizdik pen beıbitshilikti ornyqtyrýdaǵy jaýapkershiliginiń mysaly bola alady. Qazaqstan, osylaısha, jahanǵa Jalpyǵa or­taq ıadrosyz álem deklarasııasyn jetildirýdi usyndy. Búginde ol memleket jahandyq ıadrolyq qarýsyzdanýdyń belsendi qatysý­shysy bolyp tabylady. Osyndaı úrdistiń nátıjesinde Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etýimen qatar, Ortalyq Azııa men Taıaý Shyǵystaǵy róli bıikteı túsip, jahandyq ıadrolyq qarýǵa qarsy qozǵalys jetekshileriniń birine aınaldy. Jalpy, resmı Astananyń beıbitshil bastamalary tóńireginde jan-jaqty aıtýǵa bolady. Máselen, 2012 jylǵy 6 maýsymda Beıjińde bolǵan Shanhaı yntymaqtastyq uıymy sammıtinde Qazaqstan elder arasyndaǵy janjaldardy sheshe alatyn tetikterdi toǵystyrýmen shuǵyldandy. Álemdegi eń iri ýran óndirýshisi bola turyp, birneshe jyl buryn Qa­zaq­­stan MAGATE baqylaýymen Tómen baıytylǵan Iаd­ro­lyq otyn bankin qurýǵa kiristi. Jalpy aıtqanda, Qazaqstannyń 1991 jyly 29 tamyzda jasaǵan ıadro­lyq qarýsyzdanýǵa baǵyttal­ǵan sharasy shynynda da aqyldy, batyl qadam boldy jáne ol osy usta­ny­myn shırek ǵasyr boıy jal­ǵas­tyryp keledi. Aldaǵy ýaqyt­ta da jalǵastyra beretini sózsiz.  Ermanno VIZINTAINER, ıtalııalyq «Vox Populi» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń prezıdenti, túrkolog