Mańǵystaý jyraýlarynyń 5 tomdyǵy jaryq kórdi

Sábı dúnıege kelgende, besik jyrymen áldılep qarsy alyp, dúnıeden ótkende, joqtaýmen shyǵaryp salady. Este joq eski zamandardan beri úrdiske aınalyp kele jatqan osy tamasha dástúr áli kúnge deıin jalǵasyn taýyp keledi. Kez kelgen ulttyń ózindik keskin-kelbeti men bolmys-bitimin aıqyndaıtyn uǵymdy onyń ózine tán ulttyq mádenıeti deıtin bolsaq, qazaq mádenıetindegi jyraýlar dástúriniń alar orny erekshe. Osy rette taıaýda jyraýlar poezııasynda oıyp turyp oryn alatyn Mańǵystaý jyraýlyq mektebi úlken jınaqpen tolyǵyp otyr. «Til tańbaly aqyndar» degen ataýmen jaryq kórgen 5 tomdyq jınaqta osy túbekte týyp-ósken aqyn-jyraýlardyń óleń-jyrlaryna oryn berilgen.  Atalmysh kitap jaqyn kúnderi «Aktau Open Fest-2016» festıvali­niń alǵashqy keshinde kópshilikke tanystyrylatyn bolady. – Bul eńbektiń baspaǵa deıingi jumystary keminde 10 jyl buryn qolǵa alynǵan, – dedi jınaqty qurastyrýshy aqyn Ánýar Bıma­ǵambet. – Kitapqa jyraýlar mura­syn jınaqtaýdyń basynda mar­qum Jetibaı Jylqyshyuly turdy. Sondyqtan onyń negizgi qurastyrýshysy retinde osy kisiniń atyn kórsettik. Jalpy, kóp tomdyq jınaqqa úles qosýshylar sany birer janashyr adammen shektelmeıdi. Munda uzaq jyldar boıy tutas bir shyǵarmashylyq top eńbek etti degenimiz jón. Olardyń arasynda Qabıbolla Sydıyquly, Svetqalı Nurjan, Eldos Emil, Sultanbek Qudaıbergen, Aqylbek О́tesh sekildi ádebı muralardy jınastyrýshylar boldy. Kitaptyń kirispesinde onyń materıaldaryn jınap, qurastyrýǵa atsalysqan barlyq azamattar atalǵan. Kózi tirisinde Ábish Kekilbaıuly aǵamyz ben Farıza Ońǵarsynova apamyz da muralarymyzdy jınaqtaý jumystaryna bas-kóz bolyp otyrdy. Sol sııaqty kóne jyraýlar shyǵarmalary tarıhı­ly­ǵyn zerttegen fılologııa ǵylym­darynyń doktory, profes­sor Jumat Tilepov­tiń, aqyn-jyraý­lardyń tildik erek­she­lik­terin zerttep, mátindik sarap­tama, lıngvo-stılıstıkalyq, etı­mo­lo­gııalyq sıpattama jasaǵan fılo­logııa ǵylymdarynyń dok­tory, professor Bıbiaısha  Nurdáý­letovanyń da eńbekterin atap ótkenimiz jón. Osylaı jaryqqa shyqqan «Til tańbaly aqyndar» jına­ǵy Mańǵystaý aqyn-jyraý­lary shyǵar­malarynyń ózindik antolo­­gııasy ispettes. Ol ótken ǵasyrlar­da ómir súrgen О́gizbaı, Abyl, Nu­rym, Aqtan aqyndardan bas­tap, qazirgi dáýirge deıingi 52 av­tor­­dy qamtıdy. Bul jınaqqa úsh ǵa­syrdyń únin toptastyrýǵa múmkin­dik berdi. Kólemi 5 tomnan turatyn jınaq 130 baspa tabaq mólsherimen daıyndaldy. Ázirge taralymy 1000 dana bolǵanymen, keleshekte qosymsha basyp shyǵarylyp qalýy ábden múmkin. Kitapta kóptegen belgili jáne beımálim avtorlardyń shyǵar­malary men ómir derekteri, buǵan deıin jarııa bolmaǵan muraǵat qujattary, únjazbalar men qoljazbalar bar. Shyǵarmalarda kezdesetin dinı sózderdiń maǵyna­lary anyqtalyp, kóne túrkilik, keıbir araby-parsı mátin-cózderge túsinik berilgen. Týyndylar kez kelgen oqyrman úshin túsinikti, jatyq tilde jazylǵan. Rýhanı muraǵa qyzyqqan adam bul jınaq­tan kóne sózderdiń nárine qanyǵyp, azattyqty ańsaǵan arzý-armanymen tanysa alady. Bul bir jaǵy Mańǵystaý jyr mektebiniń negizgi oqýlyǵy da sııaqty. Shyǵarýshylar kóp tomdyq jınaqtyń Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵy qarsańynda jaryq kórip otyrǵanynda da mán bar eke­nin aıtady. Bul eń aldymen ádebı-mádenı qaýymy­nyń osy toıǵa ózindik tartýy is­pet­tes. Ekin­shi­den, osy egemen­dik bolmasa, mun­daı jyr-jaýhar­larynyń bir­neshe tom qurap, bir mezgilde ja­ryq kóre qoıýy ekitalaı nárse edi. Son­dyq­tan qurastyrýshylar kitap­tyń jaryqqa shyǵýyna demeý­­shilik jasaǵan oblys basshy­ly­ǵyna alǵys sezimin bildiredi.   Rýslan IGILIK