Ońtústik Qazaqstan óńirinde kóshken aýyldyń jurtynda tórt shańyraq qalypty. Bul eldi meken áýelgide Shymkenttegi sý qurylys ındýstrııa tresine, sosyn Arys (Zadarııa, qazirgi Syrdarııa) aýyldyq okrýgine enetin. Qazirgi kezde Qojatoǵaı aýyldyq okrýgine qarasty qosalqy sharýashylyq bolyp ózgeripti.
«Aýyldyń 1979 jyldan bergi qujattaryn arhıvten 2011-2013 jyldarǵy qyzý izdenistiń arqasynda taptym. Máskeýde shyqqan eken. Negizi bizdiń aýyl 1980 jyly baǵalanyp, qurylys bastalǵan, biraq belgisiz sebeptermen aıaqsyz qalǵan», deıdi jurtta qalǵandardyń biri Qasym Maltaev.
Onyń aıtýynsha, qatary seldirep onshaqty úı bolyp qalǵan kórshi eldi mekender 2006-2008 jyldary bolashaǵy joq aýyl retinde jappaı kóshirilgen. Aqdala sovhozynyń tórt eldi mekeni Shymkentke qonys aýdarǵan. «Endigi kezek bizge kelgende belgisiz sebeptermen osy tórt úıli «Zadarııa» eldi mekenin Shógirli aýylynyń turǵyndary qataryna qosyp jiberedi. Ol aýylmen araqashyqtyǵymyz 15 shaqyrym. Sonda da, balasyn qundaqtap analarymyz, qartaıǵan qarııalarymyzǵa deıin sol jerdiń emhanasyna aptap jazda bolsyn, qaqaǵan qysta bolsyn baryp, em alyp turatyn. Áleýmettik problemalarǵa da sol aýyldyń ákimdigi jaýapty edi», – deıdi Q.Maltaev.
Sondaı-aq, 2013 jyly Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligine hat ta joldap, mardymdy jaýap ala almaǵanyn aıtady.
Aýyldyń úlkenderiniń biri Quralaı Jumadildaeva ájeı aıtady: «Bas kezinde bul aýylda 50-60 otbasy jáne bastaýysh mektep te bolǵan. Jaǵdaıymyz jaqsy edi. Mundaı halge túsemiz degen oı eshkimniń óńi túgili túsinde bolmaǵan shyǵar. Osy eldi mekende qalyp qoıǵan tórt úı, ýaqyt kelgende el qatarly basqalarmen birge kóshirilemiz degen senimde boldyq».
Q.Jumadildaevanyń aıtýynsha, birneshe jyldan beri okrýg, aýyl, aýdan, tipti, qala ákimine baryp, ótinish te jazǵan. Alaıda, eshkim máseleniń sheshimin taýyp bere qoımady. Bul jer kartada joq deıdi eken. «Sýdy jerqudyqtan tartyp otyrmyz, onyń dámi óte ashy, shelekke toltyryp qoıǵan jaǵdaıda, jartysy appaq bolyp ydystyń aınalasyna turyp qalady. Ol sýdy tek mal ǵana ishe alady. Biz 2 shaqyrym jerdegi bir qoıshynyń jerqudyǵynan 3-4 kún saıyn tasyp ishemiz. Osy jerdegi tórt úıdiń eshqaısysynda qazir mal da qalmaǵan. Nesıe alyp, mal alǵymyz kelgen edi, esik aldynda mal kútetin qora-qopsylaryń joq dep qaıtaryp jiberdi. Qora salýǵa bizde jer de qalmaǵan. Myna úıdiń ornynan basqa jerdiń bárin belgisiz bireýler satyp alǵan kórinedi», deıdi aýyl turǵyny.
Jurtta qalǵan tórt úıdiń arasynda jasy úlkeni ári eti tirisi Táýirkeldibek Maltaev 2012, 2013 jáne 2014 jyldary «Nur Otan» partııasynyń Arys qalalyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary I.Qalıevke jáne Arys qalasy ákiminiń orynbasary B.Dildábekovke osyndaǵy turǵyndardyń jaı-kúıin aıtyp, baspana alýyna, tipti bolmaǵan jaǵdaıda, nesıe alýyna kómek berýlerin ótinish etip barǵan eken. Biraq baıaǵy syrǵytpa sóz, jalpylama jaýappen shyǵaryp salyp otyrǵan.
Jurtta qalǵan tórt úıli jannyń bar talaby – tirshilikke qolaıly jerge kóshý. Al ózdiginen kóshýge jaǵdaılary kótermeıdi.
Farıza BAÝYRJANQYZY
