Tergeýge túsken tergeýshi

Qyzylorda qalalyq ishki ister basqarmasy shtab-bólimshesiniń bastyǵy, polısııa maıory Ardaq Qorazbaevtyń anasynan redaksııamyzǵa hat keldi. Onda balasynyń bir jylda tergegen júzdegen isteriniń ishinde bir qylmystyq is boıynsha qyspaqqa túskendigin jazypty. Joldasy, ıaǵnı, Ardaqtyń ákesi Husaıyn Asanuly Qorazbaev osy salada 37 jyl jumys istese, onyń ákesi Asan Qorazbaev UOS ardageri, «Qyzyl Juldyz», «Otan soǵysy» ordenderi men kóptegen medalderdiń ıegeri. Osyndaı úlgili zańgerler otbasynan shyqqan balasynyń basyna qara bult úıirilgennen keıin keıýana qolyna qalam alypty. Ardaq óziniń jumys nátıjesi úshin birneshe ret marapattalǵan. Jaqynda biliktiliginiń arqasynda shtab-bólimshesiniń bastyǵy bolyp joǵarylatylyp, polısııa maıory shenin alǵan eken. Ishki ister mınıstrliginiń Qaraǵandy Zań ınstıtýtyn 2008 jyly úzdik «Erekshe dıplommen» aıaqtaǵannan beri tergeýshi laýazymynda jumys istep kele jatqan kórinedi. Qalaı bolǵan kúnde de tájirıbeli tergeýshi sanalatyn polısııa maıory Ardaq Qorazbaev asa iri kólemde alaıaqtyq jolmen qaryzǵa aqsha alǵan Tynyshkúl Balǵabaevanyń isin tergeı bastady. Endi osy is daýǵa aınalyp otyr. Negizinen, atalǵan is boıynsha Qyzylorda qalasynyń № 2 sotynyń 11.02.2015 jylǵy úkimimen T.Balǵabaeva kináli dep tanylyp, múlki tárkilenýge jatqyzylǵan. Jáne de bes jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasy kesilip, ony túzeý kolonııasynyń jalpy rejiminde óteý belgilengen. Budan basqa, memleket paıdasyna alynatyn somany aıtpaǵanda, talapker Kúmis Jarasqyzynyń paıdasyna 15080000 teńge múliktik zalal óndirýge de úkim etilgen. Qylmystyq istiń baıybyna barý úshin, aldymen, daý neden bastalǵandyǵyna úńilgendi jón kórip otyrmyz. 2013 jyly qańtar aıynyń basynda T.Balǵabaeva tanysy K.Jarasqyzynan joldasynyń qozǵalmaly jáne jyljymaıtyn múlikterin satqandyǵyn estip, qylmystyq nıeti týyndaǵan. Reti kelgende óziniń kúıeýi K.Amırovtyń atyndaǵy «Amırov K.T.» jeke kásipkeriniń atynan Qytaıdan kombaındar men «Belarýs» traktoryna qosalqy bólshekter ákelip júrgendigin, qajet bolsa 35000 AQSh dollaryna Kamaz avtokóligin jetkizip bere alatynynan qulaqqaǵys etedi. Jáne de sol júk kóligin iri kompanııalarǵa jalǵa berip, paıda taba alatynyn aıtyp, senimine kirgen. Bul pıǵylyn T.Balǵabaeva 2013 jyldyń 18-shi qańtary, saǵat 19:30 shamasynda júzege asyrǵan. Jábirlenýshi K.Jarasqyzynyń úıine baryp, onyń uly E.Bısarıevtiń, qyzy Q.Almattyń jáne týysy Q.Boranbaıqyzynyń kózderinshe Qytaıdan júk kóligin 2013 jyldyń naýryzyna deıin ákelip beremin dep 35000 AQSh dollaryn jáne qaryzǵa dep 65000 AQSh dollaryn alyp, óz paıdasyna jumsap jibergen. Tipti, alaıaqtyq is-áreketin júzege asyrý úshin qolhat ta jazyp beripti. Alaıda, T.Balǵabaeva basty sot talqylaýynda ózine taǵylǵan aıypty moıyndamaıtynyn málimdegen. Onyń aıtýynsha, 2008 jyly ózine tıesili úıdi satyp jibergendikten, jábirlenýshi K.Jarasqyzynyń úıin aıyna 10000 teńgege jalǵa alyp turǵan. Taǵy belgili bolǵany, 2013 jyldyń qarasha aıynda jábirlenýshi K.Jarasqyzynyń uly E.Bısarıev pen T.Balǵabaevanyń qyzy G.Qadirbekqyzymen úılenip, qudandaly bolyp, 2014 jyldyń sáýirinde qyzy júkti kezinde jas­tar ajyrasyp ketken. Bul rette T.Balǵabaeva burynǵy kúıeý balasy E.Bısarıev ózine «bıznespen aınalysý úshin 100000 AQSh dollaryn qaryzǵa bereıin, aınaldyryp 40000 AQSh dollaryn qosyp berseńiz», dep ótinish aıtqanyn da keltiripti. Jáne de T.Balǵabaeva aldyn ala daıyn­dalǵan qolhatqa aqshany almaı turyp qol qoıa salǵandyǵyn jetkizgen. Osy oraıda qolhattyń túpnusqasyn kompıýterden «In­Keıs» baǵdarlamasy boıynsha izdeý nátıjesinde basylymnyń saqtalǵany, onyń qoldaǵy nusqa mátinimen tolyq sáıkes keletini anyqtalǵan. Onda «aryz óz sózimmen meniń aıtýym boıynsha durys jazyldy jáne oqyp shyqtym» degen sózderi de júr. 2014 jyldyń tamyzynda «Qazposhta» arqyly K.Jarasqyzy 2012 jyly ózi odan 100000 AQSh dollaryn qaıtarýyn surap aryz joldaǵanyn, óziniń ol habarlamaǵa mán bermegendigin keltiripti. Deı turǵanmen, sottalýshy T.Balǵabaeva óz qylmysyn moıyndamaı, atalǵan qolhat tek qaǵaz júzinde jasalǵanyn, onyń oryndalýy iske asyrylmaǵandyǵynan taımaı otyr. Onyń paıymynsha, qolhatty qarsy jaq paıdalanyp, jala jabýda eken. Qyzylorda qalalyq soty tarapynan sottalǵannan keıin T.Balǵabaeva oblystyq sottyń qylmystyq ister jónindegi apellıasııalyq sotyna keltirgen shaǵymyna sáıkes sot alqasy kámelet jasyna tolmaǵan balasynyń 14 jasqa kelgenge deıingi ýaqytqa úkimdi uzartýdy sheshti. Qylmystyq ister jónindegi kassasııalyq sot alqasy da birinshi sottyń sheshimin durys dep tapqan. Jáne de 21.09.2015 jyly Joǵarǵy sottyń qadaǵalaýshy sot alqasy da bul isti qarap, burynǵy shyǵarylǵan úkimderdi kúshinde qaldyrǵan. Al 2015 jyldyń 29 jeltoqsanynda Joǵarǵy sottyń qylmystyq ister jónindegi qadaǵalaýshy sot alqasy Bas prokýrordyń narazylyǵyna baılanysty isti qaıta qarap, qanaǵattandyrýsyz qaldyryp, burynǵy shyǵarylǵan úkimderdi durys dep tapqan. Alaıda, tergeýshi Ardaq Qorazbaevtyń ústinen aryz jazý toqtar emes. Osyndaı aryzdardyń negizinde Oblystyq ishki ister departamenti tekserý júrgizgen, biraq zań buzýshylyq barlyǵy anyqtalmaǵan. Sol sııaqty Qyzylorda oblysy boıynsha sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl ulttyq bıýrosynyń tergeýshisi tarapynan tergeý júrip, qylmystyq quramnyń joqtyǵyna baılanysty sotqa deıingi tergep-tekserý toqtatylǵan. Biraq T.Balǵabaeva qorǵaýshysy S.Rah­manovpen birge Bas prokýratýraǵa aryzdan­ǵandyqtan joǵary jaqtyń nusqaýy boıynsha 09.03.2016 jyly Qyzylorda oblysy prokýrory Q.Bóribaev 2015 jyldyń 3 qazandaǵy sotqa deıingi tergep-tekserýdi toqtatý týraly qaýlynyń kúshin joıady. Atalǵan is Qyzylorda oblysy boıynsha sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl ulttyq bıýrosyna joldanyp, tergeýshi N.Qosmuratov tarapynan 05.04.2016 jyly qaıta toqtatý týraly qaýly qabyldanady. Bas prokýratýranyń nusqaýy boıynsha belgisiz sebeptermen endi qylmystyq is Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl ulttyq bıýrosynyń Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha departamentine qaıta joldanǵany belgili bolyp otyr. Qyzylorda oblysynyń úsh, al Joǵarǵy sottyń eki satyly sottary qaraǵan iske áli kúnge núkte qoıylmaýy, istiń bulaısha saǵyzsha sozylyp ketýi túsiniksizdik týdyrǵan. «Nege qylmystyq is Shymkentke joldanady, álde Qyzylordada maman joq pa? Saraptama jáne ózge de is-áreketter úshin memleketke qan­shama shyǵyn keldi. Sonda Balǵabaevanyń dálelin tappaǵan aryzy nege Bas prokýratýrada qaıta-qaıta qarala beredi? Nege meniń balam shymkenttik tergeýshilerge baryp, jaýap berýge tıis. Jáne óziniń kinásizdigin baryp dáleldeýi tıis?», deıdi K.Qorazbaeva. Shynynda da Qylmystyq kodekstiń 19-babyna sáıkes árkim óziniń kinásizdigin dáleldeýge mindetti emes. Onyń ústine Memleket basshysy N.Nazarbaev usynǵan bes ınstıtýttyq reformanyń «100 naqty qadam» – Ult Jos­paryndaǵy zań ústemdigin qamtamasyz etý jaıy nazardan tys qalǵany ma, deıdi balasynyń taǵdyryna alańdaǵan ana. Bul jerde Elbasynyń Qaýipsizdik Keńesinde másele etip kótergen polısııa qyzmetkerlerin qorǵaý jaıy nazardan tys qalǵan ba dersiz. О́ıtkeni, tergeýshiniń ústinen tekserý júrgizý merziminiń uzaqqa sozylyp ketýi sonyń bir kórinisi sekildi. Endi tıisti organdar bul máselege kóńil aýdarar dep senemiz. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»