«Teriskeıge kelgenime esh ókinbeımin»

«Aldaǵy maqsatym – tańdaǵan mamandyǵymdy kásibı túrde ıgerip, Maǵjan elinde eńbek etý», – deıdi «Serpin-2050» baǵdarlamasyna qatysýshy jas túlek. Elbasy «Máńgilik El» jastaryna árkez úlken senim artady. «Dıplommen – aýylǵa!», «Aýyl jastary», «Jasyl el», «Jastar tájirıbesi» sekildi baǵdarlamalar sheńberinde myńdaǵan ul-qyzdar bilim alyp, jumysqa ornalasyp, el ekonomıkasynyń damýy­na aıtarlyqtaı úles qosyp keledi. Olardyń qatarynda Soltústik Qazaqstan kásiptik-pedagogıkalyq kolledjiniń ozat stýdenti Saıda Bekbýdı de bar. «Memleket basshysynyń tikeleı qoldaýymen 2014 jyldan beri «Máńgilik El» jastary – ındýstrııaǵa» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde júzege asyrylyp kele jatqan «Serpin-2050» áleýmettik jobasy ońtústik jastaryn soltústikke kóptep tarta otyryp zamanaýı bilim berý, ornalastyrý, osylaısha, kadr tapshylyǵyn joıý, ishki mıgrasııany, demografııalyq ahýaldy retteý sııaqty mindetterdiń qoıylýymen mańyzdy», – deıdi ol. – Sen «Serpin-2050» baǵdarlamasyna úkilep qosylǵan úmitterimizdiń birisiń. Kúngeıden teriskeıge at basyn tireýińniń syry nede? – Iá, meniń týyp-ósken jerim – Ońtústik Qazaqstan oblysy, Báıdibek aýdany, Bo­raldaı eldi mekeni. Aýylymyz úlken, shamamen 4 myńdaı turǵyn bar. Uıymshyl, eńbekshil, ondaǵan ult ókilderi bir úıdiń balasyndaı tatý-tátti turady. Kishkene kezimnen ájemniń baýyrynda óskendikten, taǵylymdy áńgimeleri sanama sińip, kókeıimde jattalyp qalypty. Atamyz Kárim Iran shahynan qysym, zábir kórip, beri qaraı qashqan. Shekarany zańsyz kesip ótkeni úshin Reseıde úsh jyldaı abaqtyǵa qamalǵan. 1949 jyly Qazaqstandy panalap, birjola turaqtap qalǵan. Osy jerde jetim balalar úıinde tárbıelengen, eshqandaı týǵan-týysy joq ájemiz Ernany jolyqtyryp, eki jarty bir bútin bolýǵa sóz baılasqan. Olar­dyń kindiginen 3 qyz, 3 ul órbigen. Frıda Germanııada turady. Daýt aýǵan soǵy­synan jaralanyp kelgennen keıin keseli asqynyp, kóz jumdy. Zeınab – Shymkentte. Iýsýp ta dúnıeden ótti. Sarııa men áke-sheshem Boraldaıda. Biz úsh aǵaıynbyz. Saıda arab tilinen aýdarǵanda «baqytty» degen maǵynany bildiredi. Shamasy úıdiń tuńǵyshy bolǵandyqtan, jaqsy tilekti yrym etse kerek. Byltyr mektep bitirip, Shymkent qala­­syndaǵy № 3 kolledjge oqýǵa túsýge kel­dim. Osyndaǵy qabyldaý komıssııasynan «Serpin-2050» baǵdarlamasy jaıly aqparat alǵan soń, shyny kerek, talapty jastarǵa qoldaý kórsetý jobasyna qatysýǵa bel býdym. Nege baǵymdy synap kórmeske, qaı qıyrǵa barsam da ózimniń Otanym emes pe degen sheshimmen Qyzyljarǵa qustaı ushyp jettim.  – Bizdi seniń qyzdar túgil uldardyń tá­ýekeli jete bermeıtin mamandyqty tań­daýyń qyzyqtyrady. – Onyń jaıy bylaı. Naǵashy jurtym – áýletimen túgel elektrık. Ájem Alla Le­peshkına da, onyń áke-sheshesi de, anamnyń aǵasy Pavel de. Bastapqyda buǵan tańda­nys bildirsem, boı jete kele osy kásipke me­niń de ańsarym aýa bastady. «Synyqtan basqanyń bári juǵady» demekshi, mektepte oqyp júrgennen áýes boldym. Sodan qalaı «ba­ýyr basyp» qalǵanymdy da sezbeı qal­dym. Aldymnan aq arman qol bulǵap sha­qyrǵanda naǵashylarymnyń jolyn jalǵastyrýdy qup kórdim. Onyń ústine, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi aıasynda ótetin «Bolashaqtyń energııasy» taqyryby qyzyqtyryp, óz jobalarymdy usynǵanmyn. Bul da áser etken bolar. Qazir memlekettik grant tizimi boıynsha ońtústikten kelgen 17 túlek Soltústik Qazaqstan kásiptik-pedagogıkalyq kol­ledjiniń elektrmen jabdyqtaý bóliminde oqyp júrmiz. Osy salada úsh jyl boıy bilimimizdi jetildirip, tehnık-elek­trık mamandyǵyn alyp shyǵamyz. Bul – óte qa­jetti, úlken suranysqa ıe mamandyq. Elbasynyń: «Men jastarymyzdy jumysshy mamandyǵyn belsendi meńgerýge shaqyramyn. Kezinde men de jumysshy kıimin kııýden bastadym...osy ómirlik tájirıbeleriń, sender qandaı ómir jolyn tańdap alsańdar da, mindetti túrde kádelerińe jaraıdy», degen sózderi bárimizge oı salýy tıis. Alǵashqy óndiristik tájirıbeni kásiporyndarda ótkizip, jaqsy qyrymyzdan tanyldyq.  – Qazaq tilin, mádenıetin jetik biledi ekensiń. Qaıdan meńgerip júrsiń? – Oǵan tańǵalatyn eshteńe joq. Bi­rinshiden, qazaǵy qalyń ormandaı jyrtylyp aıyrylatyn ońtústikte jastaıymnan qazaq balalarymen qulyn-taıdaı tebisip óssem, ekinshiden, ıran otbasy bolsaq ta, árdaıym qazaqsha sóılesetinbiz. S.Erýbaev atyndaǵy ulttyq bilim shańyraǵyn támam­daǵandyqtan, ózimdi qazaq tiliniń janashyry, patrıoty sanaımyn. Osynda «Til – dostyqtyń altyn kópiri» baıqaýyna qa­tysyp, Gran-prı utyp aldym. Qazaqstan halqy oblystyq assambleıasynyń alǵys hatyna ıe boldym. Biz sekildi jastardy aımaq basshysy Erik Sultanov qabyldap, qur­met kórsetti. Memlekettik hatshy Gúlshara Áb­diqalyqovanyń oblysqa jumys sapary kezinde dóńgelek ústelge arnaıy shaqyrtyldym. – Teriskeıdi jatsynǵan joqsyń ba? Salt-dástúrlerinde ózgeshelikter bar ma? – Aıtady ǵoı, árkimniń týǵan jeri ózine jumaq dep. Qaıda júrsem de judyryqtaı júregim atameken dep soǵady. Men úshin onyń ár tasy, ár taly ystyq. Shyny kerek, osy jaqqa kelgen soń birazǵa deıin úı­renise almaı týǵan-týystarymdy, qurby-qur­dastarymdy qatty saǵynǵanym ras. Birge oınap-kúlgen ystyq kezder eske túsip, kóz jasymdy syǵyp alǵan kezderim boldy. Jasyl jelek jamylǵan altyn besigim, aýyl janynan syldyraı aqqan Boraldaı ózeni, alystan munartqan Tura taýy túsime enip júrdi. Biraq, «adam úıreniskenshe, jylqy kisineskenshe» demeı me? Dırektorymyz Jeńis Ábilmájin bastaǵan ustazdar qaýymy bárimizdi qushaq jaıa qarsy alyp, jyly meıirin tókti. Tanysý keshinde tarıhy tereńnen bas­talatyn, materıaldyq-tehnıkalyq bazasy myqty ujymǵa kelgenimizge qýandyq. Qala­nyń kórikti jerlerine saıahat uıym­dastyrylyp, ne kerek, tezirek sińisip, ornyǵyp ketýimizge barlyq múmkindik týdyryldy. Oqý jáne praktıkalyq sabaqtar jaqsy jabdyqtalǵan kabınetter men zerthanalarda ótedi. Dáristerdi tájirıbeli pedagogtar júrgizedi. Osyǵan qaraǵanda tańdaǵan mamandyǵymyzdyń myqty sheberi bolatynymyzǵa senim mol. Jýyrda elektrdi jınaqtaý tájirıbesinen ótip, synaqty oı­daǵydaı tapsyrdyq. Teristiktiń ómir súrý dástúrlerinen aıtarlyqtaı aıyrmashylyq baıqaı qoıǵan joqpyn.Tek bul jaqta orysshaǵa basymdyq berile me dep qaldym. Turǵyndar áli de resmı tilge beıim. Áldebir sharýamen bir qazaq mektebine barǵanymda oqýshylardyń bir-birimen oryssha til qatysýy óreskel kórindi. Munyń bári biz úshin tańsyq. Tym qatty synap ketti dep aıyp etpeńiz. Kórgen-bilgenimdi aıtyp jatqanym ǵoı. Aýa raıynyń sýyqtyǵymen, qytymyrlyǵymen qorqytýshy edi. Oǵan boı úırendi. Talaı ulylar men tulǵalar ósip-ónip shyqqan qasıetti Qyzyljar jerine kelgenime esh ókinbeımin. Aýyldan uzap kórmegen bizder úshin úırenerlik taǵylymdar kóp munda.  – Úkimet tarapynan serpindikterge qandaı jaǵdaılar jasalǵan? – Meniń bilýimshe, Qyzyljar óńirinde ońtústik jaqtan bir myńǵa jýyq jastar joǵary, arnaýly oqý oryndarynda bilim alyp jatqan kórinedi. Bul – úlken kúsh, qýantarlyq jaıt. Baǵdarlamanyń odan ári sátti jalǵasaryna tilektespin. Bizdiń aldymyzda kelgen alǵashqy lek oqýlarymen de, qoǵamdyq belsendilikterimen de rıza etipti. Biz de osy údeden kórinýge bar kúshimizdi salyp, tyrysyp jatyrmyz. Kórsetilip jatqan qamqorlyqtarǵa rızamyz. Áleýmettik qoldaýlarǵa kelsek: shákirtaqyǵa – 16 myń, tamaqtanýǵa – 28 myń, jolaqyǵa – 20 myń, birjolǵy kıinýge 74 myń teńge tólenedi. Memleket tarapynan osyndaı zor kómekter beriledi. Jataqhanada turý tegin: taza, jaryq, keń. Kolledjde sport zal­dary, kompıýter kabınetteri jumys isteıdi. Mádenı, merekelik is-sharalar jú­ıeli ótip turady. Bos ýaqytymyzdy maz­mundy, kóńildi ótkizip júrmiz. Kóptegen dostar taptyq. Bul joba bizderge orasan jeńildikter syı­lap otyr. Alǵa qoıǵan maqsatymyz – oqýdy jaqsy aıaqtap, soltústik óńirde jaqsy maman ataný. Teriskeıge kúngeıdiń jyly shýaǵyn, qazaqy minezi men tárbıesin ala kelgen jas óren osylaısha aǵynan aqtarylady. «Keıbireýler úshin «Máńgilik El» ıdeıa­sy, órkenıetti 30 eldiń sapyna qosylý oı jetpes qııalda, qol jetpes qııanda kórinýi múmkin. «Rýhy bıik, eńbegi eren, birligi myqty Máńgilik El bolý úshin bizde bári bar. Bizdiń basty tiregimiz – táýelsizdik, tilegimiz – turaqtylyq, bilegimiz – birlik» degen Elbasy Joldaýyndaǵy sózder bo­ıy­myzǵa qýat berip, qulshynystarǵa jigerlendiredi», – dedi qoshtasar sátte Saıda Bekbýdı.  Ol da ózge qurby-zamandastary sııaqty Táýelsiz elde týyp, qazaq eliniń perzenti bolǵanyn maqtan etip, kók týyn jelbireter shaqqa tezirek jetýdi armandaıdy. Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵyna, tyń maqsattaryna azat oımen, kemel bilimmen qulash urǵan osyndaı baqytty urpaqtyń ókilderi elimizdiń ár túkpirinde kóbeıe bergeı degimiz keledi. Áńgimelesken О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy