Úzdik ıdeıalardan – naqty jobalarǵa

Elbasynyń tikeleı qol­daýy­men elimizde qolaıly ınves­tısııalyq ahýal ornatýdyń tıimdi joldary jan-jaqty qarastyrylyp keledi. Bızneske ákimshilik júktemeni tómendetý baǵytynda maqsatty jumystar atqarylýda. Bıznes júrgizý kepildigi boıynsha Qazaqstan bıyl Dúnıejúzilik bank reıtınginde 41-orynǵa kóterildi. Soltústik Qazaqstan – ınvestısııalar tartýda ishki-syrtqy jaǵdaıy kelisti aımaq. Tabıǵı resýrstar men mıneraldy shıkizat qoryna baı. Sırek kezdesetin jáne tústi metal­dardyń 300-ge jýyq ken orny barlanǵan. Qalaıynyń – 65, sırkonııdiń – 36,6, ýrannyń – 19, tıtannyń 5 paıyzy ornalasqan. Jaǵyrapııalyq turǵydan da qolaıly. Iri halyqaralyq, temir­ jol, avtomobıl jáne áýe ma­gıstraldarynyń, qubyr jol­darynyń toǵysýy logıstıkany oıdaǵydaı damytýǵa múmkindik beredi. Shekaranyń basym bóligi Reseımen shektesetindikten, iri Sibir megapolısimen jal­ǵasa­dy. О́tken jyly negiz­gi makroekonomıkalyq kórset­kishterdiń ósimi qamtamasyz eti­lip, 154,5 mıllıard teńge ınves­tısııa quıyldy. Bıylǵy kór­setkish 93 mıllıard teńgeni qurap otyr. Agrarlyq sala basym oblys úshin astyq, maıly daqyldar, et, sút eksporty óte tıimdi. Aýylsharýashylyq ónimderin tereńdetip óńdeýge, sondaı-aq aýyr ónerkásipke edáýir basymdyq berilgen. Osydan eki jyl buryn tuńǵysh ret uıymdastyrylǵan «Kyzylzhar Invest» halyqaralyq ınvestısııalyq forýmy qory­tyndysynda 85,5 mıllıard teńgeniń 62 memorandýmyna qol qoıylsa, Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵy qarsańynda ótken ekinshi basqosýda 200 mıllıard teńgeniń kelisimi jasaldy. Italııa, Qytaı, Shvesııa, Germanııa, Reseı, taǵy basqa elderden, Qazaqstannan jınalǵan bes júzge tarta bıznes-qaýymdastyq, irgeli kompanııalar, damý ınstıtýttary, ınvestısııalyq qorlar ókilderi qyzǵylyqty jobalar usyndy. Investorlardy yntalandyrý sharalary memleket tarapynan keń qoldaý taýyp keledi. Ekonomıkanyń basym salalary úshin jobalar júzege asyrylatyn bolsa, korporatıvtik jáne jer salyqtarynan 10 jylǵa, múlikke salynatyn salyqtan 8 jylǵa, al syrttan shıkizattar men materıaldar ákelinse, 5 jylǵa deıin kedendik bajdan bosatylady. Qurylys jumystary men qural-jabdyqtar satyp alýǵa jumsalǵan shyǵyndardyń 30 paıy­zy qaıtarylady. Sheteldikterdi aımaqtyń ekonomıkasymen qosa ásem tabı­ǵatymen jan-jaqty tany­sýǵa múmkindik beretin arnaıy portal jumys isteıdi. «KAZNEX INVEST» AQ basqarma tór­aǵasynyń orynbasary Ashat Beısenbaev Qazaqstan jáne Reseı elderi prezıdentteriniń qatysýymen Astanada ótken óńiraralyq yntymaqtastyq jónindegi forýmnyń mańyzyn atap ótip, jergilikti iskerlik kezdesýler ınvestorlardyń tarapynan úlken qyzyǵýshylyqqa ıe ekenin jetkizdi. «Taıynsha Maı» JShS-niń quryltaıshysy Sáken Muhamedıev sheteldik qarjygerlermen arada qalyp­tasqan tájirıbelermen bólisti. Ilıchevka eldi mekeninde salynyp jatqan kásiporyn úshin qytaılyqtar 20 mıllıon dollar ınvestısııa salǵan. Jobanyń jalpy quny 58 mıllıon dollardy quraıdy. Jylyna 300 myń tonna shıkizat óńdeýge qaýqarly. Zaýyttyń birinshi ke­zeńi bıyl paıdalanýǵa beriledi. «Radýga» JShS-niń dırektory Irına Demıdova plastık pen temirden turmystyq buıymdar, polıetılennen ártúrli paketter shyǵaralatynyn, byltyr iske qosylǵan tátti tańǵy as óndirisi de qarqyndy órkendep kele jatqanyn málimdedi. «Kazah ınvest» qarjylyq toby seriktestiginiń bas dırektory Anton Prodanov Petropavlda shaǵyn ushaq qurastyratyn kásiporyn ashýǵa bel býsa, Italııa eliniń ókili Stefano Rafanıan, «Tieli Logistiks» kompanııasynyń dırektory Iаng Djıfeng birles­ken kásiporyn qurýǵa nıetti eken. Aımaq basshysy Erik Sultanov Shvesııa Koroldiginiń aýyl sharýashylyǵy mınıstri Sven-Erık Býkt bastap kelgen delegasııamen kezdesip, olardyń nazaryn óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq artyqshylyqtaryna, engizilip jatqa tehnologııalarǵa, aýyl sharýashylyǵy salasyna aýdardy. Mártebeli meımandar «Zen­chenko jáne K» komandıttik seriktestiginde bolyp, kúnine 70 tonna sút óndiretin zaýyttyń jaıymen tanysty. Munda 35 ónim túri shyǵarylady. Byltyr 11800 tonna , bıyl 11217 tonna sút óńdelip, Reseı tarapynan úlken suranysqa ıe bolǵan. «TNS-Eksport» JShS-niń dırektory Dáýren Sepbosynov kompanııa 300 myń gektar alqapqa astyq ósiretinin, jańa óndiristerge 100 mıllıon teńge qarjy tartylǵanyn, ozyq qural-jabdyqtar ornatýdyń arqasynda elektr qýaty 2-2,5 ese az qoldanylatynyn, amerıkalyq áriptestermen birlesip maıly daqyldar óńdeıtin zaýyt salý josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi. – Aldaǵy ýaqytta jarty mıllıard AQSh dollary kóleminde ınvestısııa tartýdy belgilep otyrmyz. Kúzgi jıyn-teringe qatysatyn 8 myń kombaınnyń úshten biri ǵana jańalanǵan. Sondyqtan aýylsharýashylyq tehnıkalaryn jańǵyrtý – ózekti máselelerdiń biri. Taý-ken óner­kásibi aıtarlyqtaı óskenine qaramastan, bul salaǵa ınvestısııa quıý ózekti máselelerdiń biri. Elimizdegi qalaıy qorynyń 65 paıyzy óńirde ornalasqanyn eskersek, «Syrymbet» ken baıytý kesheniniń bolashaǵy zor. Ol Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz jáne álemde áli ıgerilmegen iri qalaıy ken orny bolyp tabylady. Qalaıyny óńdep, aq qańyltyr óndirý úshin jyldyq qýaty eki mıllıon tonna bolatyn ken-metallýrgııalyq kombınattyń qurylysy júrgizilýde. Mashına jasaý zaýyttary da qalaıyny óńdep, aq qańyltyr óndiretin bolady, – dedi sheteldik jáne otandyq qarjygerler aldynda sóılegen sózinde oblys ákimi E. Sultanov. Qol qoıylǵan memorandýmdar arasynda «Qazaqstannyń avıasııa zaýyty» JShS-men kelisilgen iri joba bar. «Severnyı stroıtel» JShS men reseılik áriptester arasyndaǵy astyq jáne maıly daqyldar óńdeıtin keshen qurylysy, qytaılyq «Aıszıý» kompanııasynyń agroónerkásip keshenin qurý týraly kelisimder de nazar aýdararlyq. Petropavlda ótken ekinshi halyqaralyq forým Qazaq­stan­nyń ınvestısııalyq áleýe­tiniń zor ekenin taǵy bir aıǵaqtap berdi. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy