«Qazaqstanda jasalǵan» aksııasyn bastaıyq. Ol úshin barlyq saýda jelilerinde tek qazaqstandyq taýarlar satatyn bólimder ashý kerek. Barlyq qazaqstandyqtardy tartaıyq bul aksııaǵa: patrıot bolyp, tek otandyq taýarlardy satyp alý kerek. Bul da bolsa el ekonomıkasyna qoldaý », degen bolatyn Elbasy. Bastama aıaqsyz qalmady, Qazaqstannyń jer-jerinde otandyq ónimdi qoldaý sharalar ótti. Máselen, naýryz aıynda Astana qalasynda azyq-túlik ónimderin satatyn dúken ashylsa, mamyr aıynda birneshe nysanda ekoónimderdiń kórme-jármeńkesi boldy.
«Qazaqstanda jasalǵandar» kóbeıýde
Endi elorda irgesindegi Ortalyq kommýnaldyq bazardyń artynan oryn tepken «Samǵaý» saýda ortalyǵynyń besinshi qabatynan «Qazaqstan jasalǵan – Halyq markasy» atty saýda-kórme pavılony ashyldy. Tórt sektordan turatyn aýmaqtyń alǵashqy núkteleri qala turǵyndaryna bıylǵy Astana kúni merekesinde tanystyrylǵan. Ol kezde elimizdiń taýar óndirýshileri munda kıimder, turmystyq buıymdar, qolóner sheberleriniń týyndylaryn, jıhazdar jáne basqa da zattar toptastyrǵan eken. Taıaýda elordalyqtarǵa jeńil ónerkásip sektory tanystyryldy.
«Halyq markasy» federasııasynyń prezıdenti Rımma Tájibaevanyń aıtýynsha, «Samǵaý» ulttyq baıqaýy aıasyndaǵy sharany uıymdastyrýǵa «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy, Jeńil ónerkásip, Qazaqstan saýda kásipkerleri qaýymdastyqtary jáne Bas redaktorlar klýby atsalysqan. «Pavılonnyń aýmaǵy bes myń sharshy metr. Saýda ornynyń ereksheligi – barlyq taýar otandyq óndirýshilerdiń baǵasymen satylady. Pavılon ázirge bir jyl boıy jumys isteıdi dep josparlanyp otyr. Saýdagerler men kásipkerlerge 6 sharshy metrden 100 sharshy metrge deıingi oryndar tegin beriledi. Olardyń jarnamasy tegin júrgiziledi, satýshy-keńesshilerimiz de óndirýshilerge tegin qyzmet etedi. Kompanııalar personaldyq qyzmetter úshin bir jylǵa úsh júz myń teńge ǵana tóleıdi», deıdi ol.
Azyq-túlik sektory ashylady
Munda jańa ashylǵan sektordan bólek, azyq-túlik jármeńkesi, úı jabdyqtary jáne qyrkúıek aıynda tanystyrylǵan sheberler parki ornalasqan. Sonyń ishinde jeńil ónerkásip sektorynyń aýmaǵy bir jarym myń sharshy metrdi quraıdy. Mamandar sózine sensek, mundaı saýda-kórme pavılony elimiz boıynsha joq deýge bolady. Qazirge deıin elýden astam jeńil ónerkásippen shuǵyldanatyn saýda ıeleri ornyǵyp úlgeripti. Aldaǵy ýaqytta olardyń qataryn júz kompanııaǵa jetkizýdi josparlap otyrǵan kórinedi.
«Pavılonnyń jalpy aýmaǵynda júzden astam saýda markalary jumys isteıdi. Olardyń da sanyn bes júzge jetkizýdi kózdep otyrmyz. Bul pavılonda, ásirese, ońtústik jáne soltústik óńirlerdiń kásipkerleri belsendilik tanytýda. Máselen, petropavldyq «Tıgran» aıaq kıim óndirisi, «Artel» mebel jasaý sehy, pavlodarlyq «Vavılon» aǵash buıymdarynyń sehy, Ońtústik Qazaqstan oblysynan kelgen «Baltekstıl» fırmasy, almatylyq «Samsyn» matras shyǵaratyn zaýyt kórmeniń kórigin qyzdyryp tur. Erlerge arnalǵan kostıým-shalbar óndiretin «Qazlıhprom» fabrıkasy Elbasynyń ózi ónimin paıdalanǵan «Altyn adam» kompanııasynyń isin jalǵaýda. Aıta ketken jón, sol «Altyn adam» da ónimderin Astanaǵa ákelýdi josparlaýda», dedi R.Tájibaeva.
Uıymdastyrýshylar táýelsizdiktiń jıyrma bes jyldyq mereıtoıyn da qur alaqan qarsy almaq emes. Jeltoqsan aıynda otandyq azyq-túlik óndirýshilerge arnaıy bir sektor usynbaq.
Kásipkerler isinde túıtkilder áli kóp
Igi istiń bastamashylary qazirgi tańda Qazaqstannyń túkpir-túkpirindegi taýar óndirýshilerge osyndaı pavılon ashylǵanyn aıtyp, birge jumys isteýge shaqyryp jatyr. Dese de, osy jerden oryn alýǵa yntaly kásipkerler búginniń ózinde barshylyq. «Bir qýanatyny, Qazaqstan óndirýshileriniń ónimderin sheteldik brendtermen salystyrýǵa ábden bolady. О́ıtkeni, sapasy jaǵynan olardan mysqal da kem emes. Tek baǵalarynda az-muz aıyrmashylyq bar, sál qymbatyraq bizdiki. Munyń da sebebi bar, endi ǵana qanat jaıyp kele jatqan otandyq bıznestiń taýarlaryna suranys tómen ázirge. Eger satyp alýshylardyń nazaryn óz ónimderimizge aýdaryp, saýdany qyzdyra tússek, bul másele de sheshiledi degen senimdemin», deıdi Saýda kásipkerleri qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti Jibek Ájibaeva.
Mamandardyń málimetinshe, el kásipkerleriniń jumysyna kedergi keltiretin túıtkilder áli de barshylyq. Máselen, elektr energııasy, sý, oryndy jalǵa alý Qazaqstan naryǵynda qalta qaǵarlyqtaı. Ras, Prezıdent elimizde shaǵyn jáne orta bıznesti damytý qajettigin, olardyń múmkindikterine jol ashý kerektigin únemi aıtyp júredi. Endi osyny ispen jasaıtyn kez kelgen sııaqty. «Sheshýshi organdar kásipkerlermen kezdesip, problemalaryn tyńdasa deımin. О́ndiriske qajetti jańa tehnologııalar joǵary baǵamen shetelden keledi. О́nimderdi satý da óz aldyna bólek túıtkil. О́ıtkeni, bir mezgilde ónimdi óndirip, ony rettep, satýǵa qoıý degen óte qıyn sharýa.
Sapasy joǵary, kópke paıdaly biregeı ónimderge memleket tarapynan granttar berilse, qoldaý kórsetilse», degen Jibek Tórehanqyzy ózge de problemalardyń shetin shyǵardy. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan Úkimetiniń kásipkerlerdi qoldaýǵa arnalǵan túrli baǵdarlamalary, sýbsıdııalary, járdemderi bar. Alaıda, olardy kóptegen taýar óndirýshiler bilmeıdi nemese ıgiligin kórý, qol jetkizý joldary kúrdeli.
Jarnama jaǵy da kásipkerler kókeıindegi túıin. «О́zge elderde jeke óndirýshilerdiń taýarlaryn tanytýǵa memleket kómektesedi, al bizde eshqandaı qol ushyn sozý nıeti baıqalmaıdy», deıdi olar.
Kólik máselesi sheshimin tapsa...
Qazirgi jaǵdaıda, otandyq ónimderdiń básin ósiremiz desek, árbir aýdanǵa, óńirge, aımaqqa osy sekildi «Qazaqstanda jasalǵan – Halyq markasy» nysandary qajet-aq. Bul, birinshiden, elimizdegi shaǵyn jáne orta bıznesti qarqyndy damytsa, ekinshiden, el qazynasyn eseleýge septesedi. «Biz qala ishinen osyndaı pavılon ashýdy oılastyrǵan edik, biraq oryn tabylmady. Qala ákimdigi bir nysan ashyp bermek bolyp edi shetkeri jaqtan, onyń ózi aıaqsyz qaldy. Endi otandyq taýar óndirýshilerdiń eń bolmaǵanda bir pavılonyn ustap otyrýǵa kúsh salyp jatyrmyz. О́ıtkeni, munda halqymyzdyń tól týyndylary da, zamanaýı ónimder de bar. О́zgeni jarylqaı bergenshe, óz ónimderimizdi nasıhattaıyq», deıdi Saýda kásipkerleri qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti.
Aıta ketken jón, «Samǵaý» saýda úıinde ashylǵan kórme pavılonyna bútin bir qabatty tegin bergen – «Nur-bereke-555» JShS. Mekeme jetekshisi Taýken Qaıyrly ıgi isin el kásipkerleriniń ilgerileýine jol ashý úshin jasaǵanyn aıtady. «Men munda, ásirese, ulttyq, tarıhı dúnıelerimiz satylǵanyn qaladym. Ol oıymnyń júzege asyp jatqany kóńil kónshitedi. Qazaqstanda óndiriletin taýarlardyń bir ortalyqta tutynýshylaryn tapqany da úlken qýanysh», dep aǵynan jaryldy ol.
Sharany uıymdastyrýshylardyń Astana ákimdigine aıtar taǵy bir nazy bar: «qala turǵyndaryna qajet saýda ornyna deıin qatynaıtyn kólik bolsa» deıdi olar. Quzyrly oryndardyń qulaǵyna «altyn syrǵa», árıne!
P.S: Kelesi jyly Astana qalasynda ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine álem elderinen bes mıllıonǵa jýyq týrıst keledi dep josparlanyp otyr. Al olar bizdiń elimizden tól ónimderimizdi, ulttyq nyshanymyzdy tanytatyn dúnıelerdi kórgileri keletini anyq. Mine, «Halyq markasy» kórme pavılony sol kezde uıalmaı usynar birden-bir oryn.
