Pedagog – oryndaýshy emes, reformany júzege asyrýshy

Qazaq úshin táńirdeı táý etetin Táýelsizdiktiń 25 jyldy­ǵyna oraı, «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymy elordada halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizdi. Mundaı alqaly jıyn dástúrge aınalǵanyn aıta ketsek deımiz. Bıylǵy dıdarlasýdyń taqyryby «Bilim berýdegi ózgerister aıasyn keńeıtý: aprobasııa men taratý» dep atalady. Aıtýly is-sharaǵa 700-den astam qatysýshy tirke­lipti. Olar­dyń ishinde 70-ke jete­qabyl halyqaralyq mamandar men sarapshylar bar eken. Oǵan qosa «Nazarbaev zııat­ker­lik mektepteriniń» stra­tegııa­­­lyq seriktesteri: Kem­brıdj ýnı­versıteti jáne Kem­brıdj mek­tepteriniń stra­te­gııa­lyq serik­testeri orta­ly­ǵy (Uly­brıtanııa), Lon­don ýnı­ver­sıtettik kolledji (Uly­brı­tanııa), SiTO Pedago­gıkalyq ól­sheýishter ıns­tıtýty jáne Ha­lyqaralyq mektepter keńesi (Nı­derland), Djons Hop­kıns ýnı­versıtetiniń Daryndy balalar ortalyǵy (AQSh), sonymen qatar, Massachýsets tehnologııa ınstıtýty, Pensılvanııa, Mıchıgan, Arızona shtattary ýnı­­versıtetteriniń professor­lary men Ekonomıkalyq ynty­maqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) ókilderi, Ja­ponııanyń ın­novasııalyq mek­tepter júıesi, SKOLKOVO ınnovasııalyq orta­lyǵy, «PASCO scientific», «Educational Solutions», CTY International ókil­deri qatysty. Alǵashqy sózdi Májilis depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory Baqytjan Ábdiraıym alyp, Otanymyzdaǵy bilim men ǵylym júıesiniń zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etilýi týraly jan-jaq­ty aıtty. Al qazaqtyń aıtýly qyzdarynyń biri, búkil sanaly ómirin eldik bilim isine arnaǵan Shámshá Berkimbaeva táý­elsizdik bergen baq pen ba­qytty baıandaı kelip, ult qazy­nasyn urpaqqa úıretý jaıyna toqtaldy. Al «Nazarbaev zııat­kerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń basqarma tór­aıymy Kúlásh Shámshıdınova tór­tkúl dúnıedegi ozyq bilim berýdiń tozyǵyn ysyryp, ozyǵyn talqyǵa salyp, ulttyq úlgimen úılestire otyryp oqýshylarǵa jetkizý máselesine tereńdep baryp, bul konferensııa aıasynda qazaqstandyq jáne halyqaralyq sarapshylardyń 5 plenarlyq, 50-ge jýyq seksııalyq otyrysy bolatynyn, buǵan qosa 165 baıandama jasalatynyn alǵa tartty. Ol, sonymen birge, Táýelsizdigimizdiń 25 jylynda jetken óreli isterimizge, óristi jumystarymyzǵa toqtalyp, jıynnyń negizgi maqsaty muǵa­limder men zertteýshiler, áleýmet pen Qazaqstannyń bilim berý salasyna mańyzdy tájirıbeni beıimdeý jáne taratý, ol úshin osyndaı tıimdi dıalogtardyń qa­jettigin tilge tıek etti. Buryn­ǵy konferensııalarda orta­ǵa salynǵan ozyq úlgiler qazir Ota­nymyzda sheshimin taýyp jat­qanyn, «Nazarbaev zııat­kerlik mektepteri» derbes bilim berý uıy­my 2016 jyldan Ekono­mıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń «Bilim berý-2030» jobasynyń Qazaqstandaǵy úılestirýshisi bolyp tabylatynyn, bul Otanymyzdaǵy bilim berý júıesine septigin tıgizetinin jetkizdi. «Nazarbaev Ýnıversıtet» der­bes bilim berý uıymynyń pre­­zıdenti Shıgeo Katsý ulttyq brendke aınalǵan ári qazaqstandyq joǵary bilim júıesiniń álemniń eń úzdik tájirıbesin biriktiretin oqý ordasynyń ótkeni men bola­shaǵyna taldaý jasasa, Qazaq­stannyń Eńbek Eri Aıagúl Mıra­zova aǵartý isinde «Máńgilik El» ıdeıasyn ul-qyzdyń sanasyna sińirý jaıyn qozǵady. Halyq­aralyq basqosýda budan ózge de azamattar eldik isti eselep arttyrý jolynda ózderiniń baılamdaryn ortaǵa saldy. Konferensııaǵa qatysýshy­lardyń keıbir tolǵaqty oılaryna toqtalar bolsaq, olar ǵylym álemin bilim berý isine tartýdy, mektepte árkez ádilettilik or­natý jaıyn, bilim salasyna bólingen qarjyny tıimdi paıdalanýdy qadaǵalaý tusyn  alǵa tartyp, keıde oqytý tehnologııasy dep aıtý bar da, ony paıdalaný úılese ber­meıtinin, oqý men oqytýdyń tıimdiligin jetildirý, oqýshynyń bilimin tikeleı baǵalaýdy da atady. Qazirgi dáýirde Internettiń róli zor ekenin, ár oqýshyǵa ber­gen tap­syrma jaýabyn tirkep otyrýǵa múmkindik molyn, psı­hologııalyq jaǵynan bala­lardy qadaǵalaý qapy qaldyrylmaıtynyn eske saldy. «HHI ǵasyr oqýshylary qalaı bolý kerek? Olarǵa neni oqytý qajet? degen suraq ta talqyǵa tústi. Aıtalyq, bul ǵasyrdyń búgini erteńge uqsamaıtyn jaǵa­lasty sátte oqýshyny bilim bere otyryp tárbıeleý, qorshaǵan álem­men jete tanystyrý, búgin ba­la bolǵanmen erteń eseıetinin eske salý da saralandy. Sonymen birge, akademııalyq pánderden ózge pánder boıynsha sabaqtar engizý jónindegi zertteýlerdiń qorytyndylary alǵa tartyldy. Professor Kolın Maklaflınniń (Uly­brıtanııada) mekteptegi oqý­shylardyń akade­mııalyq úlge­rimine jáne ulttyq bilim berý júıesiniń sapasyna áser etetin asa mańyzdy faktor bilim sapasy ekenin atap, ondaǵy muǵalimniń rólin erekshe baǵalaıtynyn jet­kizdi. Bilim júıesin refor­malaýda nemese mekteptegi oqytý tájirıbesin je­tildirýde muǵa­lim­niń atqaratyn jumysyn bólip qaraý qajettigin eske salǵan ol, pedagogti oryndaýshy dep uqpaı, bilim reformasyn júzege asyrýshy dep qarap, olardyń usynysyn da eskerip otyrýdyń nátıjeli bolatynyn eske saldy. Álemdik bilimniń ozyq úlgile­rin qazaq topyraǵyna ákelip, ult­tyq bilimmen ushtastyryp jatqan «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń qazirgi jınaqtaǵan tájirıbesi otandyq bilim berý uıymdaryna birtindep taratyla bastady. Munyń oń nátıjelerin alqaly jıynǵa qatysqandar jan-jaqty dáıektermen atady. Eń bastysy, qazaqstandyq dás­túrdi saqtaı otyryp, eń myq­ty álemdik tájirıbe men jańa tehnologııalardy utymdy qolda­nyp, bilim berý salasynyń ókil­derimen iskerlik dıalog qurý óz nátıjesin bermeı qoımaıdy. Bul jumystyń bolashaqta urpaqqa berer taǵylymy mol bolary sózsiz. Konferensııanyń aıasynda alýan túrli taqyryptyq kór­meler uıymdastyrylyp, jan-jaq­ty qamtylǵan baıandamalardy aldaǵy ýaqytta kitap etip shyǵarý máselesi óz sheshimin tabatyn kó­rinedi. Seksııalyq otyrystarda otandyq bilim berýshiler  men shet­eldik zertteýshi-ǵalymdar oqý isindegi ózgerister men ınnovasııalar, sala boıynsha kóshbasshylyq, kóptildi meńgerý, bastaýysh bilim, oqý men oqytý, muǵalimderdiń zertteý jumystary, bilim sapasyn baǵalaý, balalar tárbıesi, bilim berý resýrs­tary, otbasy qaýymdastyqtary jáne qoǵam, taǵy basqa taqyryptar boıynsha pikir almasyp, oı bólisti. Endigi jerde, bul alqaly jıynda aıtyl­ǵan máseleler tájirıbede qoldanys taýyp, ulttyq úlgimen úılesip jatsa, otandyq bilimde de óz ornyn tappaq. Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan» Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV, «Egemen  Qazaqstan»