Qazaqstan – qazaqstandyqtar úshin

Keshe Almatyda óziniń prezıdenttikten úmitkerligin qol­daý jónindegi Qazaqstan Pat­rıottary partııasynyń saı­laýaldy shtabynda Qazaq­stan Respýblıkasy prezıdenttigine kandıdat Ǵanı Qasy­mov­tyń saıası tuǵyrnamasy kópshi­likke jarııa etilip, ta­nys­tyryldy. Ǵ.Qasymov áýeli óz kandı­da­tý­rasyn respýblıka prezıdenttigine usynyp otyrǵan Qazaq­stan­nyń Patrıottar partııasy sońǵy 12 jylda birde-bir ret halyqtyń úmiti men armanyn aldamaǵanyn atap ótti. Odan ári ótken za­man­nyń danalarynyń biriniń: «Taq úshin kúres – el úshin buryn ja­salmaǵan jaqsylyqtardy ja­saýǵa múmkindik beretin is», degen qanatty sózin eske sala kele, elimizdiń qazirgi kezeńdegi damý strategııasynyń tuǵyrnamasyn baıandap berdi. Úmitker saıası júıeni jańar­tý­dyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Osy prezıdenttik saılaýǵa 9 saıası partııanyń úsheýi ǵana qa­ty­syp otyrǵandyǵyna alańdaý­shy­lyq bildirdi. Sóıtip, ózi prezıdent bola qalǵan jaǵdaıda jú­ze­ge asyratyn ustanymdaryn júıe­lep aıtty. Sonyń ishinde, resmı tirkelgen barlyq saıası partııalar Parlamentke enetin bolady dep sendirdi. Partııalardyń Parlamentke ótýine 7 paıyzdyq tos­qaýyl zańmen tómendetilmek. Odan ári Ǵ.Qasymov zań shy­ǵarýshy bılik tarmaqtaryna da ózgeris engizý qajettigine toq­tal­dy. Bul oraıda Prezıdent pen Parlament arasyndaǵy kelispeýshilikti joıý úshin vıse-prezıdent laýazymy engiziledi, ol av­to­matty túrde Senat tóraǵasy bo­lady, Parlament Úkimetti ta­ǵaıyndaıdy jáne shettetedi, Úki­mettiń bıýdjetteri men esepterin bekitetin bolady dep málimdedi. Úmitker atqarýshy bılik júıesin áli de bolsa jetildirý qajet­tigine nazar aýdaryp, ákimshilik reformalardyń jerine jetkizilmeýin joıamyn dep atap kórsetti. Odan ári ulttyq kompanııalar men holdıngterdiń, memlekettik qorlardyń, damý ınstıtýt­ta­ry­nyń qyzmetterine tolyq tekserý júrgiziletindigin, barlyq tekserý júrgizilgen kompanııalar men hol­dıngter memlekettik qordan alǵan qarjylaryn bıýdjetke qaı­tara­tyndyǵyn jáne ózderi báseke­lestikke túsetindigin qadap aıtty. Tuǵyrnamada sheteldik jumys berýshilerge qatań talap qoıa otyryp, elimizdiń ındýstrııalyq baǵdarlamasy jalǵasyn tabatyn­dyǵy kórsetilgen. Syrtqy saıasat salasynda burynǵy qabyldanǵan halyqaralyq mindetter oryn­dala bermek. Úmitker Astanada osy sala boıynsha mamandar daıar­laıtyn memlekettik Orta­lyq Azııa ýnıversıtetin ashpaq. Genderlik saıasat ta basty másele bolyp qala bermek. Áıel­derdiń 55 jasta zeınetke shyǵý quqyn qaıtarý jóninde de ýáde etildi. Ekonomıkalyq reforma­nyń aqshalaı-qarjy, nesıe, bıýd­jet, óndiristik jáne aýyl­sha­rýa­shylyq saıasattaryna ózgerister engizilmek. Negizgi basymdyqtar qarapaıym halyqtyń múddesine arnalady delindi. Qupııa jaǵ­daıda masqaralyqpen júrgi­zi­le­tin devalvasııalaýlarǵa arnaıy zańdarmen tyıym salyna­tyn­dyǵy málimdeldi. Sondaı-aq Ulttyq qordaǵy qarjylardyń paıdalanylýyn ba­qylaý, bul jaǵdaıdy Par­la­ment­tiń quzyryna jatqyzý, mu­naıdan túsken paıdanyń jar­ty­syn bilim, medısına, ǵylym, ınnovasııany órkendetýge baǵyt­taý, zeınetaqy men memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysyn keminde 2 ese ósirýge jumsaý usy­nyldy. Tabıǵı resýrstar – ha­lyq baılyǵy, olar qoǵam káde­sine jumsalýy qajet. Qazaq­standyq kompanııalardyń qarjy­sy Qazaqstannyń ekonomıkasyna jumys isteýi tıis. Sonymen birge, tuǵyrnamada jalpy el boı­ynsha shaǵyn jáne orta kásip­kerliktiń nátıjeli damýyna bar­lyq jaǵdaı jasaý kózdeldi. Sa­lyq salý júıesin jáne salyqtyq esep berýdi qysqartý bul oraı­daǵy alǵashqy qadam bolmaq. Ǵ.Qasymovtyń aıtýynsha, ol memleket basyna kelgen jaǵdaı­da qazir júrgizilip jatqan áleý­mettik saıasat túbegeıli ózgeretin bolady. Ál-aýqaty tómender, mú­gedekter, zeınetkerler men ardagerler laıyqty ómir súrý jaǵ­daılarymen jáne qarjylyq tó­lemdermen qamtamasyz etiledi. Arnaıy járdemaqylar men zeı­netaqylar qaıtadan qaralady. «Ar­dagerler týraly» zań qa­byl­danyp, onda soǵysqa qaty­sý­shy­lardy kommýnaldyq tólem­der­den bosatý, qoǵamdyq kólikte tegin júrý jáne tegin medı­sı­na­lyq jár­dem alý máselesi qa­rasty­rylady. Odan ári prezıdenttikten úm­itker: «Jas otbasylardy arzan ári sapaly turǵyn úımen qam­ta­masyz etý baǵdarlamasyn, son­daı-aq uz­aq merzimdi 10 jylǵa arnalǵan, qarajat kózi anyq­tal­ǵan memlekettik baǵdarlamasyn qabyldaı­myn. Uzaq merzimdi jeńildetilgen paıyzben turǵyn úı salý máse­lesin qalpyna keltiremin. Memlekettik qurylys kom­panııalary qurylyp, áleýmettik tegin turǵyn úı jappaı sa­ly­natyn bolady. Bar­lyq jeke turǵyn qurylys sa­lýǵa tilek bildirýshilerge jer telimderin tegin berý tájirıbesin en­gizip, olardy qymbat emes qu­rylys materıal­darymen qamta­ma­syz etemiz», dep málim etti. Sonymen qatar, eldiń óńir­lerin ıgerýdiń jańa tujyrym­damasy ázirlenip engizilmek. Shek­­aralyq aýmaqtardy ıgerý maq­­satynda elimizdiń aza­mat­ta­ryna shekara mańynda jeńildik ne­sıe berý jáne áleýmettik shart­­tar negizinde qaıtarymsyz jer telimderin berý usynyldy. Aýyldyq jerlerde shaǵyn nesıelendirý kólemi aıtarlyqtaı ul­ǵaıtylmaq. О́ndiris quraldary birlesken jekemenshikte bolǵan ujymdyq formattyń qalpyna keltirilýi oılastyrylmaq. Aýyl turǵyndaryn nesıeleýdi jeńil­de­tý úshin memlekettik «Qaz­AgroBank» ashylmaq. Odan ári mádenıet, bilim berý, ǵylym, adamdardyń rýhanı ómiri memlekettiń basty nazarynda bo­lýy kerektigi zerdelendi. Ǵ.Qa­sy­mov til máselesine degen óziniń erekshe iltıpatyn bildire kele, eli­mizdiń árbir turǵyny úshin qazaq tilin bilý qajettilik bo­la­tyndaı barlyq jaǵdaı jasalady, elimizdiń barlyq azamattarynyń memlekettik tildi bilgenderi úshin úsh deńgeıli tólemaqy júıesin engizemin, dedi. Prezıdent bolǵan jaǵdaıda óz jarlyǵymen qazaq tiliniń memlekettik akademııasyn quratyndyǵyn, sonymen birge, «Ana tili» atty memlekettik mereke belgilenetinin jarııa etti. El prezıdenttigine kandıdat óz tuǵyrnamasyna «Demokratııaly Qazaqstan – barlyq qazaqstan­dyq­tar úshin» degen ulttyq ıdeıa­ny ózek etip alypty. «Men óz baǵdarlamamdy qalaı iske asyrý kerektigin bilemin, maǵan senim artsańyzdar, barlyq kókeıkesti problemalardy sheshýge kúsh-qýatymdy aıanbaı jumsaýǵa ázir­min», dep túıindedi ol óz sózin. Qorǵanbek AMANJOL. Almaty.